hósdagur 7. mars 1991síða 6

Síða 6 Karl Nolsøe úr Keypmannahavn: Ov sein nýggjársheilsan Nr. 46 — 7. mars 1991 til vinir og vinkonur Realpolitiskir veruleikar í formliga fólkaræðinum eru veruleikar, sum meirilutin sær teir — men aðrir finnast Je eri ein teirra, sum vóni, fólkaræðið kann fáa kor í nítiárunum í Feroyum betr! Tad er vist, sæð uttan- ifrå, ogvuliga åtrodkandi Je havi i nøkur år — kanska ti je havi misskilt nakað upplivað kjakið Feroya framtíð sum ið fer fram millum partar: nakað, glaðar n og dapur- dómadagsspá- nismen Felags fyri hesar báðar partar er teirra veruleika- uppfatan ella rættari: ein vissur skortur upp á greið- ing av hugtakinum >veru- leiki«. Vidgangast skal kortini, at sjålvt heimsspekingar hava ikki til henda dag verið førir fyri at någreina »veruleiki« sum eitt hug- tak. Nakrir halda enntá, og kanska av rettum, at tað eru minst tvinni sløg til av veruleika. Ein triði heldur spakfør- ur luttakari í orðadráttin- um hevur, sum frá leið, roynt at ávísa hetta. Hann hevur roynt at stýra uttanum dómadag og ikki at gera nógv hova- sták burtur úr honum. Hann legði einaferð fram ta hugsan, at tað mest veruliga, ogur kenna, eru avleiðingarnar av ogra gerðum og av tí, ogur lata vera við at gera. Tí er ábyrgdarveruleik- in til, annaðhvert ogur so hugsa um tað ella ikki. Ogur kunnu lata vera við at hugsa um hann, men so læra ogur hann ikki at kenna fyrr enn av- leiðingarnar so við og við vísa seg. Tá er tað ov seint, um avleiðingarnar eru til ampa. Men ogur kunnu eisini hugsa um hann í góðari tíð, áðrenn ogur gera nakað. Tá kunnu ogra gerðir verða slíkar, at avleiðingarnar verða góð- ar. Ogur kunnu fara fram við ábyrgdarkenslu. Abyrgdarveruleikin er til i øllum førum. Eru ogur ikki varin i tíð, tekur hann ogum aftur. Ogur kenna eisini ein annan veruleika, og hann er frá tí politiska lívinum. »Realpolitikur« er tað okkurt, sum eitur. At nakað er »realpolit- iskt< merkir nakað heilt á- víst: at tað beint nú ber til at fáa meiriluta fyri tí. Tann realpolitiski veru- leikin í einum formligum fólkaræði er veruleikin hjá meirilutanum. Hetta forðar kortini ikki fyri, at tey bæði sløgini av veruleika kunnu nærkast hverjum eðrum í teirra innihaldi. Meirilutin kann jú avgera at gera nakað, havandi í huga avleiðing- arnar av tí, ið gjørt verð- ur. Lat tað vera greitt, at hetta ikki er nekur á- breiðsla til ogra politikar- ar fyri vánaligt arbeiði, tverturímóti mugu ogur hava virðing fyri, hvussu væl teir undir verandi um- steðum royna at hava á- byrgdina við í tí teir gera. Men hetta er ikki nóg mikið, og tað tykist sum at ogra politikarar ikki eru hugaðir til at royna at broyta steðuna. „Verandi umsteður< er ein samanvevjing av tvinnanda sløgum: 1. Allir verða helst valdir fjórða hvert ár. 2. Viðurskiftini millum politikarar og velj- arar eru merkt av einum 6- greiddum, dupultum hugsanarhåtti. Veljararnir krevja á veljarafundum ein hóp av teimum, um teir verða valdir. Tala teir ímóti teimum á veljarafundum, verða teir ikki valdir. Dupultur hugsanarhátt- ur verður ikki góðtikin. Tí má okkurt gerast við hetta. Henda framferð er stersti meinbogi fyri, at veruleikin hjá meirilutan- um kann koma at líkjast ábyrgdarveruleikanum. Meir enn hetta er tað mín avgjerda uppfatan, at ogur mugu koma burtur frá hesum forlagstunga »folkarædis orðaskvaldr- inum«: at alment skyn- semi er besta ýti at seta politisku kósina eftir. Og- ur mugu vera fús til at góðtaka, at alment skyn- semi bert hóskar í natúr- ligum og dagligum hend- ingum. Uppfatanin, at tað al- menna skynsemið er álít- andi í tjóðskaparligum og heimsfevnandi viðurskift- um og tað í einum tekno- logiskum heimi, sum sjálvt serfreðingar hava ilt við at skilja, er ábyrgd- arleyst. Ogur skulu lata serfreðingar kanna til fulnar, og ogur skulu lata sannar frágreiðingar um alt týðandi koma fólkin- um í hendi. Tað er átroðkandi, at veljararnir fáa dyggan kunnleika um politiskar spurningar, so at teir verða betur ferir fyri at taka stødu. Reiðiligheit í hásæti. Tann steða, fólk taka til einstakar politiskar spurningar, er í stóran mun stýrd av teirri vitan, tey hava um fortreytir og avleiðingar. Je kann góðtaka, at po- litikarar í vissum átroðk- andi forum taka avgerðir uttan at lata veljararnar vita av. Men ansast skal eftir, at hetta ikki verður vanabundið. Ein politiskt tilvitandi = veljaraflokkur krevur veruliga ábyrgd av politikarunum. Ein tilvitanargerandi politikkur tekur langa tíð og kann bera í sær broyt- ingar í samfelagsins bygn- aði. Fólkaræði verður hildið á lívi og mennist í tí polit- iska atburðinum, ella eis- ini verður tað dagliga gjørt lamið av hesum at- burði. Og tað verður tað, tá ið fólk ikki kann skilja og meta um viðurskiftini. Fløkjurnar í samfelag- num kunnu ikki greidast å gråtandi bønarfundum og vid at yvirgeva ogra liv til Jesusar. Ogur mugu berj- ast móti trupulleikunum, upprættir — við hjálp frá Gudi og hverjum manni. Lat tað vera ein uggi, at Paulus í Apostlaseguni sigur við hin netrandi fangavørdin: »Ger ikki tær sjålvum naka mein: ti at ogur eru her allir!« Sjålvsakan, samanhald og tolsemi mugu vera av- gerandi eyðkenni i ogra tilveru. Sjálvt tey mest vilja sterku kunnu falla frå, og ogur skulu ikki banna samveru við góðar vinir og flýggja út í oyðimerkur og fjøll. Ogur skulu framyvir eta ogra dagliga breyð, brúka heysin, tann sum vil, njóta tónleik og skald- skap, smíla og flenna — ikki avnokta stuttleika og gaman í ogra stuttu til- veru her á foldum. „Hann, ið hatar ódygd, hatar mannaættina«. Gott nýggjár. Karl Nolsee Bert dómarin kann steðga dystinum — ikki teknisk brek, tá tú hyggur í sjónvarp frá D:E:R! Skuldi tað tó hent, eru vit sum snarljós við einum umbýti * Allar gerandisdagar millum kl. 10 og 17 * Altid fria tænastu e Altíð frían umbýtingarrætt e Altíð eitt skilagott tilboð frá = = HI-FI-TV Niels Finsensgeta 12 - Tlf. 151 32 hevur sjónverp til leigu