hósdagur 7. mars 1991síða 11

Nr. 46 — 7. mars 1991 Síða 11 Danir tvifalda fram- leiðslu av vindmyllum Danmark er eitt tað landið í heiminum, sum ger mest burtur úr vindorku, bæði hvat viðvíkur framleiðslu av vindmyllum og egin- nýtslu av teimum. Tað verður nú roknað við, at útflutningurin av vindmyllum úr Danmark fer at økjast munandi komandi árini. Næstu 3-6 árini rokna danir við at tvífalda útflutningin av vindmyllum til eina mia. kr. Tað eru teir, sum halda, at orsakað av dálkingini fer eftirspurningurin eftir vindmyllum síðst í 90- unum at vaksa við rúk- andi ferð. Danir hava langar tradi- tiónir fyri at framleiða og eisini brúka vindmyllur. Í nógv ár hava teir eisini út- flutt vindmyllur til fleiri lond, eitt nú til tær stóru vindmylluparkirnar í Cali- fornia í USA. Hetta er so bara byrjanin, siga fólk í hesi vinnuni. Mánadagin var ein orkuráðstevna í Herning, har eisini vindmylluídnað- urin var umboðaður. For- maðurin í felagnum hjá vindmylluframleiðarun- um, Palle Nørgaard, visti å, at nyggir og størri marknadir seta krøv til størri virki. — Vit siggja, at alsamt fleiri fólk visa umhvørvin- um og harvið dålkingini størri og størri ans. Hetta fer at hava vid sær, at eftirspurningurin eftir vindmyllum fer at vaksa skjótt, segði Palle Nør- gaard. Hann visti eisini á, at vindmyllurnar eru nógv tryggari í dag og garanti- og tænastuútreiðslur í sambandi við vindmyllur- nar liggja nú á sama steði sum aðrar vinnugreinir, skrivar Berlingske Tid- ende. Men tað sær ikki bara ljóst út fyri vindmyllueig- arum og -framleiðarum í Danmark. Hetta kemst av, at elverkini eru ikki hugað fyri at halda fram við verandi sáttmálum við vindmyllueigararnar, eftir at teir ganga út í 1994. El- verkini halda, at vind- myllueigararnir fáa alt ov góðar treytir, tá teir selja streym til elverkini. Rættiligt kjak hevur tikið seg upp í donsku pressuni um henda spurn- ingin og vindmyllufólk spyrja, um hesi alterna- tivu orkukeldu er lív lagað í framtíðini, nú elverkini jú eru lívsgrundarlagið hjá vindmyllueigarunum og harvið eisini framleið- arunum. Teir, sum framleiða vindmyllur og sum ár um ár ekja um danska út- flutningin, siga, at tað er ógvuliga umráðandi, at eisini fólk í Danmark keypa hesar vindmyllur og brúka tær. Á tann hátt eru framleiðararnir alla tíðina førir fyri at tryggja kundanum í útlandinum, at hann fær eina veru, sum er roynd og gevur tað, hon eigur. Tað hevur ljóðað, at eitt sokallað grent fleirtal í fólkatinginum ætlar at tvinga elverkini til at varðveita verandi sátt- málar við vindmyllueigar- arnar. Men hetta mál er enn ikki avgreitt. Hevuðstrupulleikarnir í vindmylluvinnuni eru fyri tað fyrsta, at reglugerðin fyri at seta upp vindmyll- ur, er ikki nóg góð, fyri tað næsta, at ein nýggj avtala við elverkini um at taka í nýtslu 100 megawatt vindmylluorku enn ikki er komin upp á pláss, og fyri tað triðja er ósemja um, hvussu vindmyllueigarar- nir skulu avroknast fyri at lata streym inn á almenna elnetið. Danmark er eitt tað landið í øllum heiminum, sum liggur fremst, tá tal- an er um bæði at troyta vindorku og framleiða Danskur vinnulivsmadur: Norðurlond seta fót fyri sær sjálvum Sveríki og Noreg mugu gevast við EF-mótsteðuni og sekja um limaskap utt- an at seta krev. Tað fer at gagna øllum Norðurlond- um, sigur danskur vinnu- lívsmaður á eini leiðslu- ráðstevnu í Bergen í vik- uni og sum verður endur- givin í tí danska blaðnum Berlingske Tidende. Hann er bert ein av mongum vinnulívsmonn- um, sum í hesum døgum — bæði í Noregi, Sveríki og í Danmark — tosa um steðuna hjá Norðurlond- um til tann europeiska fe- lagsskapin. Palle Marcus er stjóri í fyritøkuni Danisco, hann sigur bart út, at Norður- londini við undantaki av Danmark hava steðgað góðum meguleikum hjá vinnulívinum við steðu teirra at halda seg uttan fyri EF. Hann heldur, at øll Norðurlond eiga at fara upp í EF, tí samlað standa Norðurlond nógv sterkari í EF enn uttanfyri. Tey fara tá at útgera eitt týð- andi eki í felagsskapinum. — Bæði Noreg og Sve- ríki fara skeiv, um tey halda, at tey kunnu seta krev í sambandi við lima- skap í EF. Tað eru so mong lond, sum í letuni heldur enn fegin vilja sleppa upp í EF, at tað verður beint tverturímóti EF, sum fer at kunna seta krev til lond, sum sekja um limaskap, segði danski vindmyllur. Ein av teim- um kendu donsku vind- myllubyggjarunum, Riis- ager, var fyri nekrum ár- um síðani við til at byrja eina vindmylluframleiðslu í Feroyum. Hon datt tó skjótt niður fyri aftur. Síð- ani tá hevur verið arbeitt víðari við ætlanunum. Men enn er hvat skilst ikki komið heilt á mál. —————————————————iie" vinnulívsmaðurin við sín- ar norðurlendsku starvs- felagar. Sambært danska blað- num hava Noreg og Sve- ríki so nógvar restriktión- ir fyri útlendskar fyri- tekur, at Danisco-fyritøk- an ikki hevur viljað gjert ílegur í londunum. Har- afturímóti hevur henda danska stórfyritekan, ið framleiðir matverur, dótt- irfeløg í nógvum eðrum londum. — Tær mongu forðandi reglurnar í Noregi, Dan- mark og Finlandi mugu burtur áðrenn londini koma upp í EF. Felags- skapurin byggir jú á eins treytir fyri okkum øll, og Danmark sær — mótvegis hinum norðurlendsku grannunum — ongan vanda í tí, at útlendingar eru við til at eiga í donsk- um vinnulívi, segði Palle Marcus. Hann vísir á, at vóru Norðurlond savnað í EF, hevdu fyritekur í Norður- londum havt ein heima- marknað við 20 mill. í- búgvum, og um somu tíð høvdu londini staðið nógv sterkari, tá tað kom til tingingar um tey mentan- arligu virðini og livium- steðurnar ennars. Danski vinnulívsmaður- in er sannførdur um, at øll Norðurlond um ikki so mong ár eru limir av EF og har verða fer fyri at gera norðurlendska hug- takið til veruleika. Á ráðstevnuni í Bergen segdu virkisleiðarar bæði í Sveríki og Noregi seg vera fyri, at londini gerast limir í EF. — EF-limaskapurin fer at hava við sær sera stór- ar meguleikar fyri menn- ing, men politikararnir eru bangnir fyri at taka av- gerðir, sum teir ikki kunnu fáa nakað afturfyri í valskeiðnum, segði Ja- cob Palmstierne, fyrrv. stjóri í svenska SE-bank- anum. Hann helt orsekina til at norðurlendskar fyritek- ur ikki klára seg so væl vera, at einki veruligt samarbeiði hevur verið í langa tíð. Iran ynskir ikki Heldur ikki Iran ynskir at síggja eitt broyt Irak í framtíðini. Iranar siga, at núverandi landamerk eiga at vera galdandi í framtíð- ini eisini. Eisini markini hjá Irak. Iranar hava onga sum helst ætlan um at royna at fáa shia-muslim- ar í Irak at seta seg upp ímóti Saddam Hussein. Hver er leiðari í Irak er ein spurningur, sum fólkið í Irak má avgera, sigur ein framstandandi iranskur diplomatur við BBC. Hann sigur, at tann ringasta vanlukkan, sum kann henda fyri trygdina í ekinum er, at Irak verður upployst og fleiri av bólk- unum í landinum taka valdið hver í sínum lag. Iranar ætla sær ikki at eitt broytt Irak leggja seg út í innanhýsis viðurskifti i Irak, men kemur tað so langt sum til at Irak stendur til at fara heilt i upploysing, so er tad ein spurningur um iranar bara fara at hyggja at, sigur iranski diplomat- urin vid bretska sjónvarp- id. sø SE RD ET