mikudagur 12. mars 2003síða 7

12 Nr. 49 - 12. mars 2003 Nr. 49 - 12. mars 2003 13 UTTAN ÚR HEIMI Bara tímar eftir Pakistansku trygdarmyndugleikarnir siga, at nú er tað bara ein spurningur um tímar, til yvirgangsleiðarin Osama bin Laden verður tikin. - Vit eru komnir nógv nærri málinum. Herfyri var hann fleiri mánaðir undan okkum, síðani styttist tað til vikur, og nú tosa vit bara um tímar, segði ein týðandi yvirmaður hjá pakistansku fregnartænastuni í gjár. Síðani pakistansku myndugleikarnir í samstarvi við CIA tóku Khalid Sheikh Mohammed næstseinasta leygardag, hava teir sett meiri ferð á arbeiðið at finna bin Laden á marknaleiðunum millum Pakistan og Afghanistan. Pakistansku myndugleikarnir hava sagt, at teir funnu fleiri týðandi skjøl í húsunum, har Khalid Sheikh Mohanmed varð tikin, men tað er ógreitt, um tað eru hesi skjølini, sum hava givið myndugleikunum upplýsingar um, hvar bin Laden kann vera staddur. Bæði pakistanar og amerikanarar viðganga, at teir vita ikki, hvussu bin Laden sær út í dag, tí tað er væl hugsandi, at hann hevur broytt útsjónd fyri ikki at verða avdúkaður. Ætla at gera film um 11. september Tveir indiskir filmsstjórar hava sett sær fyri at gera ein film um yvirgangsatsóknirnar í USA tann 11. septem- ber í 2001. Annar filmsstjórin, Ujjal Chatterjee, sigur, at filmur- in fær heitið "The Search", og at upptøkurnar byrjar einaferð í mai mánað. Fyrrverandi tíðindamaðurin Khalid Mohammad hevur skrivað handritið til filmin. Høvuðsleikari í filminum verður Manisha Koirala. Maður hennara doyr í atsóknini at World Trade Center, og 10 ára gamli sonur teirra sær tey bæði tornini rapa á sjónvarpsskíggjanum. Filmurin snýr seg við øðrum orðum um eina indiska familju, sum verður rakt av vanlukkuni, og hvussu hon kemur fyri seg aftur. 58 ára gomul fekk tvíburðar Tann 58 ára gamla Samira Elias fekk leygardagin tví- burðar, og hon er elsta svenska kvinnan, sum hevur átt barn. Samira Elias og maðurin, sum bæði eru svensk, valdu, at hon skuldi eiga børnini í Ísrael, og leygardag- in átti hon tvíburðarnar við keisaraskurði á sjúkrahús- inum í býnum Nahariya har norðuri í Ísrael. Annar tví- burðurin vigaði 2400 gram og hin 2200. Samira Elias eigur einki barn frammanundan. Hon gjørdist við barn eftir viðgerð á einum sjúkrahúsi á Kýpros. Hóast hon er tann elsta svenska kvinnan, sum hevur átt barn, er hon ikki tann elsta í heiminum. Sambært metbókini hjá Guinness átti ein 63 ára gomul italsk kvinna ein son í 1994. Heimsins elsta kvinna deyð Heimsins elsta kvinna, sum búði í Brasilia, er deyð. Hon var 124 ára gomul. Tað almenna føðibrævið hjá Mariu Etelvinu Dos Santos sigur, at hon varð fødd tann 15. juli í 1878. Er hetta rætt, var hon eftir øllum at døma elsta kvinna í heiminum, nú hon doyði. Maria Etelvina Dos Santos átti fimm ommubørn, 26 langommubørn, 39 oldurommubørn og fýra tipp- ommubørn, skrivar týska tíðindastovan DPA úr Brasil. Russar hava boðað frá, at teir fara at siga "njet", og fransmenn hava boðað frá, at teir fara at siga "non". Tað leggur trýst á George W. Bush og Tony Blair um at geva vápnaeft- irlitsmonnunum betri stundir. IRAK-KREPPAN Árni Joensen: Diplomatiska virksemið á ST-høvuðsborgini í New York hevur verið stórt sein- astu dagarnar og næturnar, og telefonlinjurnar hava verið heitar millum Wash- ington og aðrar høvuðs- staðir kring heimin. Mánakvøldið kunngjørdi franski forsetin, Jacques Chirac, at Frakland fer at nýta sýtingarrættin í trygd- arráðnum ímóti tí seinasta Irak-uppskotinum, sum USA, Bretland og Spania hava lagt fram. Um somu tíð segði russiski uttanríkis- ráðharrin, Igor Ivanov, at Russland fer eisini at at- kvøða ímóti og um neyðugt at nýta sýtingarrættin. Sambært Chirac skal Kina eisini vera til reiðar at nýta sama rætt. Eygleiðarar siga, at hetta kann bera í sær, at Bush og Blair koma at standa eftir sum teir stóru tapararnir í einum leiki, sum ikki ein- ans er eitt álvarssamt bakk- ast fyri amerikanskan og bretskan uttanríkispolitikk, men sum eisini kann rygg- bróta ST sum tann stovnin, har altjóða avgerðir verða tiknar. Harafturat ivast eyg- leiðararnir ikki í, at hetta kann fáa avleiðingar fyri innanlands umdømið hjá bæði Bush og Blair. Hesin prísur kann gerast ov høgur, sjálvt hjá George W. Bush, forseta, og í London eru eygleiðarar farnir at tosa um, at Blair skal vera sinnaður at góð- taka eina ella aðra neyð- semju. Eftir uppskotinum hjá USA, Bretlandi og Spania skal Irak verða av- vápnað í seinasta lagi tann 17. mars, men í gjár ljóðaði í London, at Blair er til reiðar at útseta hesa freist- ina. Tað sama skal amerik- anska stjórnin vera, men afturfyri vóna tey bæð londini so, at Russland, Kina og Frakland fara at sleppa avgerðini um at nýta sýtingarrættin. Hjá Blair ræður tað eisiin um at sissa sínar egnu floksfelagar, sum gerast altsamt harðlig- ari í sínum atfinningum at forsætisráðharranum. Bert fýra fyri Í USA siga eygleiðarar, at tað stendur einki frægari til hjá Bush enn hjá Blair. Misnøgdin við búskapar- politikkin hjá forsetanum veksur dag frá degi, og fer USA í kríggj við Irak uttan góðkenning frá ST, kann tað gerast eitt politiskt sjálvmorð hjá forsetanum, siga eygleiðararnir. Sam- stundis veksur altjóða trýst- ið á forsetan um at útseta krígsætlanina ella at sleppa henni heilt. USA skal hava níggju lond at atkvøða fyri upp- skotinum í trygdarráðnum fyri at fáa meiriluta, men tað er sjálvandi treytað av, at einki land nýtir sýtingar- rættin. Sum er kan Bush bara kenna seg vísan í at fáa fýra atkvøður. Tær eru frá USA, Bretlandi, Spania og Bulgaria. Fimm lond siga nei. Tey eru Russland, Kina, Frakland, Týskland og Sýrialand. Eftir eru Kili, Meksiko, Angola, Kam- erun og Guinea, og seinastu dagarnar hava serliga amer- ikanarar og fransmenn roynt at fáa tey í part við sær. Bush og Blair undir trýsti Tað leikar hart á hjá George W. Bush, forseta í hesum døgum. Her tosar hann við spanska forsætisráðharran, Jose Maria Aznar, meðan Condoleezza Rice, trygdar- ráðgevi lurtar. Ein hugsunarsamur Tony Blair. Ei undur í, tí altsamt fleiri av hansara egnu floks- feløgum venda honum bakið í Irak-spurninginum. Veiðivirðið hjá einum íslendskum fiski- manni er eisini 35% størri enn hjá einum norskum fiskimanni NOREG/ÍSLAND Vilmund Jacobsen Ein íslendskur fiskimaður fiskar í miðal tvífalt so nógv, sum ein fiskimaður í Noregi. Veiðivirðið av tí, sum íslendski fiskimaðurin fiskar, er í miðal eisini 35% størri, enn hjá einum norsk- um fiskimanni. Tað er íslendska fiski- vinnublaðið, Fiskifréttir, sum hevur kannað hesi við- urskifti og er komið til hesa niðurstøðu. Norsku fiskimenninir eru 14.000 í tali; teir íslendsku eru 6.000. Miðal veiðivirðið hjá einum norskum fiskimanni í fjør var 780.000 norskar krónur. Tølini eru úr norska fiskivinnublaðnum, Fiskar- en. Sambært íslendska blaðnum er miðal veiði- virðið hjá einum íslendsk- um fiskimanni 1,1 miljónir norskar krónur. Veiðan hjá einum norsk- um fiskimanni í 2001 var í miðal 192 tons; í Íslandi sama ár var talið 331 tons. Samansetingin Íslendskir serfrøðingar á økinum halda, at tann stóri munurin kemst av, at Noreg hevur ein stóran útróðrar- flota, sum gevur nógvum monnum arbeiði. Strongu reglurnar um samanlegging av kvotum gera, at talið av skipum og bátum í Noregi er so stórt. Í nógv ár hevur verið vanligt, at arbeiðara- feløg lýsa til aðalfund og eykaaðalfund beint eftir, um aðalfundurin ikki er viðtøkuførur, tí ov fá fólk møta. - Tey fáu, sum møta á aðal- fundi, tíma kanska ikki so væl at koma á ein fund aftrat, tá ið aðalfundurin ikki er viðtøkuførur; tí verða báðir fundirnir lýstir undir einum, sigur Karla Einarsson, for- maður í Arbeiðara- felagnum Hæddini í Saltangará ARBEIÐSMARKN- AÐUR Vilmund Jacobsen Saltangará: Í fleiri ár hava vit sæð, at bæði í góðum og ringum tíð- um møta fá fólk á aðalfundi hjá arbeiðarafeløgum kring landið. Hetta hevur verið ein afturvendandi trupulleiki, sum feløg hava valt at loysa á tann hátt, at tey lýsa til að- alfundar og eykaaðalfundar undir einum. Hóast Arbeiðarafelagið Hæddin í Saltangará hevur fleiri enn 600 limir, var að- alfundurin seinasta viku- skiftið ikki viðtøkuførur. Beint eftir aðalfundin, var eykaaðalfundur, sum syrgdi fyri, at neyðugu avgerðir- nar kundu takast. Ikki í nevnd Karla Einarsson, sum hevur verið formaður í Hæddini í út við 20 ár og er stjórnar- limur í Føroya Arbeiðara- felag, harmast um, at so fá fólk møta á fundi. – Vit kunnu spyrja, hví hetta er so – og hevur verið soleiðis leingi, bæði í góðum og ringum tíðum. Hon sigur, at ein orsøkin kanska er, at fólk ikki vilja veljast í nevnd og tí ikki møta á fundi. – Men hetta er ikki so. Lógir felagsins siga nevni- liga, at limirnir hava skyldu til at taka við ábyrgd, um heitt verður á tey. Tú kanst líka so væl verða vald/ur í nevnd, um tú situr heima, sum tá ið tú ert á fundi. Ert tú á fundi, kanst tú greiða frá, hví tú møguliga ikki ynskir at taka við nevndar- vali, men situr tú heima, er sami møguleiki ikki til steðar, sigur Karla. Hon dugir annars ikki at siga, hví áhugin fyri aðal- fundunum hjá arbeiðarafel- øgunum er so lítil. – Men hetta er ógvuliga keðiligt, og torført er at siga, hvussu málið kann loysast, soleiðis at fleiri fólk møta til fundar. Vald beinleiðis Í nevndini í Arbeiðarafel- agnum Hæddini sita 10 nevndarlimir og tveir eyka- limir. Tær stóru bygdirnar í Runavíkar kommunu hava tveir nevndarlimir hvør; tær smáu ein. Søldarfjørður hevur sítt egna felag, Klett, sum bæði fevnir um kvinnur og menn. Hæddin hevur eisini limir úr øðrum bygdum, eitt nú Funningi, sum ikki hevur sítt egna felag. Formaðurin í Hæddini er valdur fyri tvey ár, og sama er við hinum nevndarlim- unum. Bæði formaður og næst- formaður verða valdir bein- leiðis á aðalfundi. Nýggj andlit Karla stóð ikki fyri vali hesaferð, men tað gjørdi næstformaðurin, Birgir Streymoy. Hann ynskti ikki afturval sum næstformaður, men hevði einki ímóti at vera verandi í nevndini. Nýggjur næstformaður er Sjúrður Jensen. Lina Højgaard, sum hev- ur sitið í nevndini í mong ár, ynskti ikki afturval. Valdemar Olsen, Saltang- ará, Hanna Joensen og Lis Højgaard, báðar úr Rytu- vík, eru nýggj í nevndini. Dan Højgaard og Tumm- as Olsen, báðir úr Rytuvík, vóru við í gomlu nevndini. Nýggja nevndin í Arbeið- arafelagnum Hæddini sær nú soleiðis út: Karla Einars- son, Rytuvík, formaður, Sjúrður Jensen, Runavík, næstformaður, Birgir Strey- moy og Maiken Lamhauge, Glyvrar, Hervør Djurhuus og Valdemar Olsen, Salt- angará, Stig Davidsen, Runavík, Maud Túgvustein, Æðuvík, Hanna Joensen og Lis Højgaard, Rytuvík. Eykalimir eru Hansy Jac- obsen, Glyvrar og Rúni Lamhauge, Rytuvík. Uppmøtingin til aðalfundir alt ov vánalig Karla Einarsson hevur verið formaður í Arbeiðarafelagn- um Hæddini í út við 20 ár. Hon er eisini stjórnarlimur í Føroya Arbeiðarafelag Íslendskir fiskimenn fiska tvífalt so nógv sum teir norsku Orsøkin til stóra munin millum veiðinøgd og veiðivirði hjá íslendskum og norskum fiskimonnum er helst, at flotin er ymiskt samansettur Als eingir trupulleikar av útlendsku arbeiðsmegini - Eg havi ta fatan, at útlendingarnir, sum arbeiða og búgva her í økinum, trívast væl, sigur Karla Ein- arsson ARBEIÐSMARKN- AÐUR Vilmund Jacobsen Saltangará: Bæði í Runavíkar komm- unu og Nes kommunu er nógv arbeiði, ikki minst nógv tímalønt fiskaar- beiði. Virkini eru mong í tali, og bæði á Toftum og í Saltangará eru landingar- miðstøðir sum gera, at fiskurin er lætt atkomilig- ur hjá teimum, sum hava hug at keypa fisk til út- flutnings ella virkingar. Karla Einarsson, for- maður í Arbeiðarafelagn- um Hæddini, sigur, at fáir av hennara limum eru ar- beiðsleysir. – Heldur er tað soleiðis, at her er meira arbeiði enn til okkara limir, sigur hon. Karla vísir á, at nakrir av hennara limum arbeiða aðrastaðni, eitt nú á Toft- um, og limir úr øðrum fel- øgum arbeiða eisini í Runavíkar kommunu. Útlendingar – Talið av útlendingum, sum arbeiða í Runavíkar- økinum og eru limir í Hæddini, er heldur ikki so lítið. Hon torir tó einki tal at hála burtur úr skjúrtu- ermuni. Spurd, hvussu hesi fólk roynast og trívast, letur Karla væl at. – Vit hava als ongar trupulleikar havt av hes- um fólkum, og vit hava skilt, at tey eru røsk og gera sína uppgávu til lýt- ar, har tey eru. Karla Einarsson sigur seg hava ta fatan, at útlend- ingarnir, sum arbeiða og búgva í økinum, trívast væl. – Nøkur eru fastbúgv- andi; onnur koma higar ein part av árinum í sam- band við ítrótt, sigur for- maðurin í Arbeiðarafelag- num Hæddini. C M Y K 13 12