fríggjadagur 22. mars 1991síða 5

Nr. 57 — 22. mars 1991 Skakandi ferðslutól fyri Føroyar Feroyska ferðslan dyr í mannalivum Fimm føroyingar ov nógv doyggja á hvørjum ári av ferðsluvanlukkum, vísir ein samanbering við nýggj- astu tólini úr grannalondum okkara At ferðsla kann vera eins vandamikil og hon kann vera hent, man ikki vera ókent her á landi. Føroyska bilparkin er stór, og nógv av teimum, ið hava koyrikort, hava eisini bil. Uppá seg munnu Føroy- ar vera eitt av teimum londunum, ið hava flest bilar, samanborið við talið á íbúgvum. Dýrasta ferðslan í Norðurlondum Í hvussu er hava Føroyar dyrastu ferðsluna í Nord- urlondum, roknað í manna- livum. Hesi seinastu årini — frå 1984 til 1989 — hevur ferdslan i medal kravt 9,8 mannalív um árið. Hetta tal svingar frá at vera 3,1 meira ella minni enn tey 98. Av hesum doyggja árliga í medal seks føroyingar, ið eru yngri enn 25 ár! Hetta tal liggur annars millum umleið fimm og sjey. Og skuldi parturin av ungum passad saman vid talið á íbúgvum undir 25 ár, skuldu hesi bert verið 42 prosent av teimum, ferðslan kravdi lívið av. Sonurin yvirkoyrdur Tað er Frits Thorbek í Havn, ið hevur gjørt nakrar samanberingar millum før- oysku ferðslutglini, og so tølini úr grannalondum okkara Íslandi, Noregi og Svøriki. >Tað, sum fekk meg at hugsa ålvarsliga um hetta, var ein hending fyri hålv- umødrum ári síðani,< greiðir hann frá. >Sonur mín varð á súkklu yvir- koyrdur av einum lastbili, og fekk hann skaða í hondina og høvdid.« Frits sigur, at hóast talan ikki var um so álvarsligar snuddir, so skakaði hendan hending alla familjuna, og í langa tíð ávirkaði hetta tey í stóran mun. >Sonurin er ikki fyrrenn nú fyri einari viku síðani komin so frægt fysi seg, at 0 - Island Noregi Svøriki Føroyar Hendan talvan vísir okkum, hvussu nógv fleiri føroyingar enn fólk i granna- londum okkara lata lív í ferðsluni í mun til íbúgvaratalið. Utrokningin er gjørd fyri hvørjar 10.000 íbúgvar, sambært medaltølum í tíðarskeiðinum 1984-89. Her eru vit tvífalt so illa fyri sum grannar okkara Ísland Noregi Svøriki Føroyar Hendan talvan vísir okkum, hvussu nógv fleiri føroyingar enn fólk i granna- londum okkara lata lív í ferðsluni í mun til talið á bilum. Utrokningin er gjørd fyri hverjar 10.000 bilar, sambært medaltølum í tíðarskeiðinum 1984- 89. Eftir hesum tølunum krevur føroyska ferðslan i meðal hálvaaðru ferð so nógv mannaliv, sum ferðslan i grannalondunum hann torir at koyra við súkkluni aftur,< sigur Frits. Samanborið tølini Nú nakað av tíð er frá- liðin, hevur Frits Thorbek set seg niður fyri at saman- bera tølini í norðurlendsku ferðsluni. At hetta eru tøl, ið skaka, ivast valla nakar í. At hesi tól eisini eru flestu føroy- ingum sera viðkomandi, er heldur einki at ivast i. Hverja ferð eitt ålvarsligt ferðslóhapp hendir, fær alt landið bæði væl og virði- liga at vita um hetta í fjølmidlunum í orðum og myndum. Og aftrat hesum eru tey flestu skyld við onkran, ið hevur verið við í slíkum vanlukkum. Tríggjar ferðir so nógv mannalív fara »Eg havi valt at saman- bera við íslendingar, norð- menn og sviar, tí veganetið har minnir nógv um okk- ara, við brøttum brekkum og mangan hálum vegum,< sigur Frits Thorbek. >Og hesi tølini tala so sanniliga eisini sína talu.< Verða tølini úr Føroyum samanborin við tølini úr hinum londunum eftir í- búgvara talinum, doyggja tvær ferðir so nógvir fólk í ferðsluni í Føroyum sum í hinum londunum. Verður hetta so roknað um við tali á bilum, er stødan uppaftur nógvar ferðir verri i Føroyum, tí tå vísir tað seg, at føroyska ferðslan krevur hálvaaðru ferð so nógv mannalív sum ferðslan í hinum trimum londunum. Nærri roknað doyggja tríggjar ferðir so nógvir Lutakast um ferðsluofrini Ein av hvórjum 450 fóroyingum fær hvørt ár skaða í ferðsluni Árini 1984-89 hendu í meðal um árið 109 ferðsluvan-lukkur, sum høvdu persónsskaða við sær. Hetta tal svingar eitt sindur — úr 93 og upp í 121 vanlukkur. Sama tíðarskeið vóru í meðal 9 deyðsvan- lukkur í ferðsluni — eitt tal, sum svingar við 3,7 hvønn vegin. Alt ov høg tøl, ið á hesi síðuni eisini verða sett í samband við tøl úr trimum gðrum Norð- urlondum. Frits Thorbek, ið hev- ur gjørt ymsar åhuga- verdar samanberingar og útrokningar útfrá taltilfari úr Arsbók fyri Føroyar 1990 og La Prévention Routiére In- ternationale 1988-89 og føroyingar sum Ld. islend- ingar um árið i ferdsluvan- lukkum. Atti at verið helvtin >Dugdu vit hinvegin eins væl at koyra og ansa okk- um í ferðsluni her, sum í grannalondunum, skuldu nógv færri mannlív farið á hvørjum árið,< sigur Frits. Hann hevur nevniliga eisini roknað tølini um, so tey vísa, at føroyingar ikki áttu at mist fleiri enn mill- um 4,4 og 4,8 mannalív árliga — roknað eftir fólka- talinum. Og roknað eftir, hvussu nógvir bilar eru í Føroy- 1989-90, hevur eisini sett hesi tøl í stórri per- spekuv: Eitt deyðslutakast >Um hesi tel verða samanborin við fólka- talið í Føroyum, svarar tað til, at ein av hvørj- um 450 føroyingum ár- liga fær skaða av ferðsluvanlukku,< sigur hann. »So hetta er sum eitt lutakast, har bert ein ulvildarliga hverja ferð verður tíkin úr fjøldini.< Frits Thorbek vísir eisini á, at somu tøl siga okkum, at ein av hvørjum 5.000 føroy- ingum letur liv i ferðsl- uni á sama hátt. hj. um, áttu ikki meira enn millum 3,5 og 3,9 føroy- ingar at doyð í ferðsluni árliga. >Ég veit væl, at talan bert er um tøl, men kortini máttu hesi talandi tølini fingið okkum at hugsa eitt sindur meira um, hvat tað veruliga er, sum hendir á hvørjum einasta åri,« sigur Frits Thorbek. >Útfrá hes- um áttu vit at havt stórri virðing fyri lívinum, og givið tí ein møguleika við at hugsa okkum eitt sindur meira um og vera meira ansin, tá vit seta okkum aftanfyri róðrið í bilinum.< hj.