hósdagur 13. mars 2003síða 3

4 Nr. 50 - 13. mars 2003 Nr. 50 - 13. mars 2003 5 Norskir toskaalarar eru ímóti, at prís- reglurnar í Ráfiska- lógini eisini skulu fevna um aldan tosk NOREG Vilmund Jacobsen Seinastu tíðina hevur nógv verið frammi í Noregi um aldan tosk og um, hvussu gongst við hesi aling, søl- uni og øðrum viðurskiftum í hesum sambandi. Metprísur Fyri jól fekk norska fyri- tøkan, Villa Cod Farm, heilar 43 norskar krónur í miðal fyri 12 tons av aldum toski. Fiskurin, sum varð sendur á marknaðin, var av- høvdaður, sløgdur, ísaður og pakkaður í kassar. Útflutningsfeløgini, Pan Marine og Terra Seafood, seldu fiskin fyri framleið- aran. Fiskurin fór til keyp- arar í Fraklandi, har hann skuldi etast á nýggjárinum. Í Noregi verður sagt, at orsøkin til høga prísin, var, at torført var at fáa fatur á villum toski, samstundis sum lítið var til av tøkufør- um alitoski. Toskur, sum vigar meira enn 3 kilo, er tann dýrasti á marknaðinum, og lítið er til av hesum fiski í norsku ali- ringunum. - Vit rokna ikki við so høgum prísum aftur, men einar 30 krónur í miðal fyri kilo, vænta vit at fáa, sigur Johan E. Andreassen, Villa Cod Farm. Hvussu nógv lá eftir hjá alibrúkinum við hesi søl- uni, veit Johan ikki at siga. - Hetta hava vit ikki rokn- að uppá, sigur hann við norsk bløð. Toskur og laksur Villa Cod Farm keypti toskayngulin frá støðini, sum norska Havgransking- arráðið hevur, fyri 13 krón- ur stykkið. Í dag hevur felagið 35.000 toskar í aliringum á sjónum. Fiskurin verður væntandi tøkuførur um eitt ár ella so. - Kemur prísurin á ynguli á sama støði, sum prísurin á laksasmolti, megna vit at framleiða toskin líka so bí- liga sum laksin, sigur Johan. Í Noregi hevur verið frammi at leggja søluna av aldum toski undir prísregl- urnar, sum eru galdandi í Ráfiskalógini, men hesum er norski toskaalarin harð- liga ímóti. Uppskotið fallið - Tað er bara ein lítil partur av alda toskinum, sum fer út á feskfiskamarknaðin. Tí fer hesin fiskurin ikki at skaða marknaðin fyri villan tosk, sigur hann. Norska stórtingið hevur atkvøtt um eitt uppskot, sum hevur til endamáls at leggja søluna av alitoski undir prísreglurnar í Rá- fiskalógini, men uppskotið er fyribils fallið í tinginum. Fekk 43 krónur fyri kg. av aldum toski Føroyingar ala eisini tosk. Í einum seinni blaði fer Sosialurin at kanna, hvussu gongur við hesum Í samband við fiski- vinnustevnuna, sum verður í Runavík um mánaðarskiftið, apríl/mai, hevur nýggi fiskimálaráð- harrin, Jákup Vester- gaard, bjóðað fleiri týðandi monnum til Føroya INNBJÓÐING Vilmund Jacobsen Innbjóðingin er send, men enn eru eingi svar komin uttan úr heimi. Tað ljóðar næstan, sum ein apríl-søga, men sonn er hon; tað er vist. Nýggi fiskimálaráðharr- in, Jákup Vestergaard, hev- ur bjóðað fleiri týðandi monnum til Føroya í sam- band við stóru fiskivinnu- stevnuna, sum verður í Runavík í døgunum, 29. apríl til 1. mai. Jákup hevur nevniliga sent innbjóðing til fiski- málaráðharrarnar í Íslandi, Grønlandi, Noregi, Kan- ada, Ruslandi og Chili. Haraftrat er fiskivinnu- kommiserurin hjá ES, Frans Fischler, boðin higar til lands. Sum skilst, er endaliga skráin fyri fundin, sum ætl- andi verður umborð á nýggju Norrønu, 28. apríl, ikki løgd enn. Eingi svar Í Fiskimálastýrinum siga tey, at innbjóðingin nýliga er send, men enn duga tey ikki at siga, hvør fer at taka av henni. Tá ið fiskivinnustevnan verður, fer nýggja Norrøna at liggja í Saltangará sum hotel-skip. So, karmarnir um hendan fundin, kunnu neyvan verða betur. Hugsandi er, at Jákup Vestergaard ætlar, at fund- urin millum hesar høgu harrar í fyrsta lagi skal snúgva seg um viðurskifti av felags áhuga. Og hesi viðurskifti kunnu fevna víða, tó í fyrsta lagi um fiskivinnumál. Fiskimálaráðharrin bjóðar høgum harrum til Føroya Jákup Vestergaard hevur bjóðað fiskimálaráðharr- unum í Íslandi, Grønlandi, Noregi, Ruslandi, Kanada og Chili til Føroya. Innbjóðing er eisini farin til ES-kommis- eri n í fiskivinnumálum, Frans Fischler Høgni eigur avgerðina Løgmaður vísir til Høgna Hoydal at avgera lagnuna hjá nýggja landsantikv- arinum. Sum støðan er nú byrjar Steffen Stummann Hansen í starvinum mána- dagin SETAN Heri á Rógvi Málið um nýggja lands- antikvarin hevur higartil kostað einum landsstýris- manni sessin, nógv rok og skriving í bløðunum og nú møguliga samgongusam- starvið. Hvør verður so stjóri fyri Føroya Fornminnissavn? Mánadagin stendur Steffen Stummann Hansen uttan fyri Føroya Fornminnis- savn í Hoyvík klárur at taka við starvinum sum landsan- tikvarur. Starvsfólkini á stovnin- um hava fleiri ferðir gjørt vart við, at tey ikki ynskja, at Steffen Stummann Han- sen tekur við starvinum sum landsantikvarur, tí set- anin skal ógildast, og søkt eigur at verða av nýggjum. Somuleiðis hevur Magist- arafelagið fleiri ferðir heitt á myndugleikarnar um at ógilda setanina. Men bólturin liggur hjá Høgna Hoydal, virkandi landsstýrismanni í menta- málum. Hetta ger løgmaður eisini greitt, tá hann verður spurdur um málið. Fyrisitingarlig avgerð Bæði løgmaður, Anfinn Kallsberg, og varaløgmað- ur vóru staddir í Norður- landahúsinum á grundlóg- arráðstevnu mikumorgun- in, tá vit fingu fatur á teim- um. Mikumorgunin var Høgni Hoydal ikki heilt liðugur at gjøgnumganga málið, men tað vantaði lítið í, og hann skuldi eftir ætlan vera klárur við einari niður- støðu seinni mikudagin ella hósdagin. Løgmaður sigur um mál- ið, at hann við at loysa Annlis Bjarkhamar úr starvi tók eina politiska av- gerð, men sjálv starvssetan- in var ein fyrisitingarlig av- gerð. Ein fyrisitingarlig av- gerð fær sjálvsagt nakrar fylgjur, men kann broytast við einari nýggjari fyrisit- ingarligari avgerð. Sum støðan er nú kemur Steffen Stummann Hansen til landið mánadagin og tekur við starvinum sum landsantikvarur. Løgmaður vil ikki siga, hvat hann hev- ur sagt við Høgna Hoydal í sambandi við setanina, og hann vil heldur ikki greitt siga, hvørt hann ynskir og heldur tað vera rætt, at starvssetanin verður ógildað ella ei. – Eg havi gjørt greitt í skrivinum til Annlis Bjark- hamar, at eg ikki metti, at málið var handfarið nóg væl fyrisitingarliga, og hetta er tað, eg havi at siga um málið, sigur Anfinn Kallsberg, løgmaður. Ì skrivinum til Annlis Bjarkhamar segði løgmað- ur millum annað: »Grundað á gjøgnum- gongd av skjølunum í mál- inum um at seta landsan- tikvar meti eg, at fleiri við- urskifti eru, sum benda á, at málið er ikki handfarið á nøktandi hátt, og at tað av røttum er sáddur ivi um embætisførslu tína í hesum sambandi.« Aðra viðmerking vil løg- maður ikki gera, og hann visir á, at málið liggur hjá Høgna Hoydal. Sjálvur hevur Høgni Hoydal í skrivandi stund heldur ikki tær nógvu við- merkingarnar í skrivandi stund. Hann vísir á, at Steffen Stummann Hansen er settur, og hetta er einki gjørt við. Sum støðan er nú bendir alt á, at starvsfólkið á Forn- minnissavninum og øll onnur mánadagin mugu finna seg í at fáa ein nýggj- an stjóra. Meira verður væntandi at frætta um málið í Sosialin- um í morgin. Steffen Stummann Hansen tekur eftir ætlan við sum landsantikvarur mánadagin, og nógv bendir á, at henda avgerð stendur við. Vestmenningar hava sum teir fyrstu fingið møguleikan at nýta flat rate, sum gevur óavmarkaða nýtslu á alnetinum ALNET Heri á Rógvi Flat rate er eitt hugtak, føroyingar eftir øllum at døma fara at koma at kenna betri og betri næstu tíðina. Flat rate alnetsamband er eitt hugtak, sum er nógv at hoyra uttanlands, og tað merkir skjótt og fast inter- netsamband, har goldin verður ein prísur fyri haldið - líkamikið, hvussu nógv verður tikið niður av net- inum. Vestmenningurin vóru teir fyrstu, ið fingu telefon- samband, og tað er tí væl møguliga søguliga rætt, at hesi aftur sleppa at vera pionerar við nýggja alnet- sambandinum. Hetta heldur í øllum førum Rasmus Magnussen, stjóri fyri El og Tele. Hendan fyritøkan er farin undir at bjóða alnetsam- band umvegis fylgisvein, har sloppið verður undan at fara undir jørðina og harvið verður sloppið heilt undan kervinum hjá Føroya Tele. Tað er eitt sindur síðani, at El og Tele almannakunn- gjørdi, at teir almannakunn- gjørda, at teir høvdu gjørt eina avtala, ið gav teimum møguleikan at vera eina- umboð fyri framkomna út- gerð alnetsamband umvegis fylgisvein. Signalið úr Før- oyum verður sent upp til ein fylgisvein og verður tikið niður aftur í Týsklandi. Hetta er fyrsta ítøkiliga prosjektið, og Rasmus letur sjálvir ógvuliga væl at. – Nú hava vit valt at royndarkoyra skipanina, og vit ætla at fara at bjóða hetta út aðrastaðni í Føroy- um, tá tíðin er búgvin. Hig- artil hevur alt gingið ógvu- liga væl, og fólk læta væl at, sigur Rasmus Magnus- sen. Talan er um flat rate sam- band, sum merkir óavmark- að nýtsla. Higartil hava flest øll við føstum sambandi við alnetið goldið fyri hvørt megabeit, tey hava tikið niður av netinum. Við flat rate er hendan tíðin farin. Goldin verður ein prísur um mánaðin, og so er bara at surfa, down- loada og tjatta so nógv ein- um lystir. Vestmenningar skulu gjalda 2.950 kr. fyri at binda seg í hjá El og Tele, og mánaðarligi kostnaðurin er frá 395 til 595 kr. – alt eftir, hvussu nógva ferð, fólk ynskja. – Hesir prísirnir eru á leið teir somu, sum verða bjóðaðir út í Danmark og aðrastaðni, sigur Rasmus Magnussen. Sum eitt dømi kunnu vit nevna, at fyri 495 krónur um mánaðin ella 5.940 kr. árliga ber til at download umleið tíggju ferðir skjótari enn vanliga uppringda sam- bandið. Og tú kanst hála óavmarkað nógv niður av netinum. Ùtgerðin er ein lítil para- skál – 30 cm í tvørmáti – sum verður fest á húsini, og síðani verður bundin bein- leiðis í telduna umvegis eina boks. Neyðugt er eis- ini við firewall fyri at tryggja. Kostnaðurin fyri ein tílíkan er ógvuliga ymiskur. Ikki heilt frítt Ein kann so freistast til at hugsa, at nú er bara at seta telduna at downloada óendaliga nógv allatíðina, men El og Tele ætlar at av- marka ferðina á ávísum fílasløgum – mp3, filmar osfr. – Sita fólk og downloada fleiri filmar samstundis, so endar hetta bara við at blokera netið, sostatt mugu vit avmarka, sigur Rasmus Magnussen. Flat rate í Vestmanna Í Vestmanna kunnu tey downloada so galið tey vilja. Og alt verður gjørt loftvegis. Seinni verður hendan tæn- astan eisini boðin út aðra- staðni í Føroyum. Mynd: Álvur Haraldsen C M Y K 5 4