leygardagur 13. apríl 1991síða 9

Nr. € 69 — 13. apríl 1991 : USA rættir kurdum eina hjálpandi hond Ávarar Irak móti at gera seg inn á kurdarnar og setir for- boð fyri hernaðarligum virksemi norðanfyri 36. breiddar- stig Tey áhaldandi irakisku álopini á sivilar kurdar, sum royna at flýggja und- an herdeildunum hjá Saddam Hussein, eru fyri- bils steðgað. Hetta hendir eftir, at USA hevur gjert irakisku stjórnini greitt, at gevst hon ikki við álop- unum á kurdarnar, fer USA at leggja upp í við vápnamegi. Talsmaðurin í Hvítu Húsunum segði mikudag- in, at amerikanska stjórn- in hevur givið Irak boð um ikki at lata flogfer síni vísa seg norðan fyri 36. breiddarstig. Tað er ser- liga í hesum økinum, at kurdar halda til. Vísa flog- før seg í økinum, fara amerikanarar at skjóta tey niður. Um somu tíð sum hetta hendir, royna bretar at fáa undirteku fyri uppskotin- um um eina trygdarsonu fyri kurdar í norðara parti av Irak. Øll EF-londini taka undir vid uppskotin- um, og eiseini USA heldur tað vera eitt stig tann rætta vegin, men er kort- ini ivasamt um okkurt í uppskotinum. Tað verður annars ikki roknað við, at ell londini í trygdarráðnum hjá ST fara at taka undir við tí, og Sovjetsamveldið hevur longu boðað frá, at tað tekur ikki undir við bretska uppskotinum, tí tað er uppílegging í innan- hýsis viðurskifti í einum eðrum landi og sum so í stríð við viðtekurnar fyri ST. ST stórri leiklut Tey lond, sum taka undir við uppskotinum, siga harafturímóti, at tá talan er um at eitt heilt fólk er við at verða týnt, er hetta so avgjørt ein uppgåva fyri ST og ikki longur bara ein innanrikispolit- iskur spurningur. Tad eru tey lond, sum halda, at stundin er komin til at ST åtekur sær størri leiklut i heiminum, soleið- is at slik framferð sum nú er framd måti kurdiska fólkinum, ikki verður góð- tikin av altjóða samfelag- num. Trupulleikin liggur tó í steðutakanini hjá londum, sum kunnu sigast hava framt ella fremja líknandi herferð móti sínum egnu íbúgvum. Demi um hetta er m.a. framferðin hjá kinesisku myndugleikun- um móti fólkinum í Tibet, og dømi eru eisini at finna í Sovjetsamveldinum. EFTIR Jan Miller skrivar Altjóða hjálparfelags- skapir halda nú fram við at senda hjálp til teir illa fyrikomnu kurdarnar, sum royna at flyggja til Turkalands og Iran. Myndirnar, sum altjóða sjónvarpssteðir vísa fram í hesum degum av særd- um og deyðkomnum bern- um, hava skelkað allan heimin. Ongantíð áður hava fólk kring allan knettin kunnað sæð ein slíkan sorgarleik heima í stovu síni sum henda. Og tað sýnist heldur ikki sum um at herdeildir- nar hjá Saddam Hussein hava samvitskubit. Tí í skjótt fleiriv ikur hava tær áhaldandi gjert seg inn á sivilar kurdar og shia-muslimar. Frá lágt- flúgvandi tyrlum hava teir tveitt napalm og ets- andi sýru niður yvir tey flýggjandi bernini. Hóast kurdar bóðu heimin um hjálp, skuldi tað ganga drúgv tíð, áðrenn teir blivu hoyrdir. Og tað er ein stórur spurningur, um henda hjálp ikki kemur ov seint. Glotti Tann einasti veruligi glottin hjá kurdunum har norðuri er tann seinasta ávaringin frá USA um at amerikanska stríðsmegin fer at leggja uppí, gevst Saddam Hussein ikki við sínum álopum á kurdar- nar. Nú skal henda ávar- ing so sleppa at standa sína roynd. Men enn er bert talan um plástur á sárið, tí steðan hjá kurdum er framvegis ógvuliga óviss. Flestu teirra eru rýmdir frá húsum og ellum ogn- um sínum. Alla tíðina lúr- ir vandin fyri einum meguligum irakiskum eiturgassálopi av sama slag sum tí í Halabja í Þeir fyrst ST-eftirlits- menninir eru nú komn- ir til markið millum Irak og Kuwait, har teir skulu syrgja fyri, at vápnahvíldin verður hildin Tad var hósdagin, at báðir partar í stríðnun undirskrivaðu enda- ngu våpnahvildina, setir Irak sera harðar treytir Um- amt at skula beina yri sínum mest oyð- di vápnum, skal Irak eisini gjalda fyri tær oyðileggingar, sum landið hevur framt í eitt nú Kuwait Umleið 1500 ST-her- menn og herovastar komu til Irak fríggja- dagin, somu tíð sum ein stórur partur av amerikonsku her- deildunum tók seg aft- ur. ST hevur um útpeikað Hóast amerikanska stjórnin í vikuni gjerdi Saddam Hussein greitt, at tað fer ikki at góðtaka, at irakiskar deildir skjóta eftir kurdum í økinum norð- an fyri 36. breiddar- stig, so vilja tíðindi vera við, at herdeildir- nar hjá Saddam Huss- ein halda fram við at drepa kurdar í hesum ekinum. Keldur i syria- lendska hevuðsstað- num Damaskus vilja vera við, at irakiskar deildir hava myrt nógvar kurdar í býnum Irbil, ið liggur 30 kilo- metrar norðan fyri linj- una, sum USA hevur sett sum mark fyri hernaðarligum atgerð- um ella virksemi. Amerikanski forset- in segði annars hósdag- in, at USA er ikki sinn- að at verða drigið upp í borgarakríggið i Irak. Annars hevur stýrið í Bagdad bjóðað eini 1988. Kurdarnir vita, at so leingi Saddam Hussein situr við valdið í Irak, er lagna teirra ótrygg. Bæði í Turkalandi og í Iran er steðan hjá kurdun- um út av lagi ring, hóast nakað av hjálp úr vestur- heiminum. Nú sleppur bretska upp- skotið um eina trygdar- sonu fyri kurdar í norður- irak at standa sína roynd. Men eygleiðarar siga, at tað eru so nógvir ókendir faktorar í hesi ætlan, at tað longu nú er greitt, at hon einsamøll loysir ikki trupulleikarnar hjá kurd- um ella sleppur teimum av við líðingarnar. Bert ein gongd leið tyk- ST-deildir til Irak Saddam Hussein vil ikki ein eysturrikskan her- yvirmann, Gunther O Geindl deildunum, sum hava fingið heitið: »UN Irac til ovasta fyri hetta fyrsta ár Kuwait Observation Misson< ella stytt til UNIKOM ST-deildin fer at fevn in ner I re nn Ondin! Í ygdarråd 1d | | øll her øk | ; | | reiðs Q | | ftirlitið i } næstan SU | | Deildirnar skulu hava eftirlit vid einum um- leið 200 km longum og 10 km breiðum umráði millum I let á markinum Kuwait og Irak uni búgva umleið 30.000 irakisk flótta- fólk, fyri tað mesta shi- ittar, í hesum økinum. ST-nevnd at vitja Irak fyri at vísa, at har fer alt fram friðarliga og uttan morð og forfylg- ing av kurdum. Steðan hjá kurdum og shiittum tykist ann- ars at vera sera álvars- lig. Túsundtals teirra doyggja hvenn dag av sjúku og hungri um- framt at liva við hótt- anini at verða álopin av irakisku deildunum. Bæði Turkaland og Iran, sum hesar sein- astu dagarnar hava tikið ímóti stórum tali av kurdiskum flótta- fólki, siga, at neyðugt er við sterri hjálp úr vesturheiminum fyri at forða, at eitt stórt tal av flóttafólki doyr. Ovastin fyri flótta- fólkaarbeiði í ST, Sadako Ogata, sigur, at neyðugt er við nógv sterri hjálp bara til flóttafólkini, sum longu eru komin til Iran og Turkalands. ist vera fyri kurdar, og hon er eitt Irak uttan Saddam Hussein. Men tann møguleikin tykist rættiliga veruleikafjarur, nú bæði USA og Bretland ahva sagt, at tey fara ikki í kríggj við Saddam Huss- ein aftur. Neyðugt verður við eini nýggjari ST-sam- tykt fyri at hetta kann lata seg gera, og ein slík samtykt fer neyvan at fáa undirteku frá londum sum Kina og Sovjetsamveldin- um. Lagnan hjá kurdum er framvegis óviss, eins og hon hevur verið tað í so mong ár. Kurdar eiga ong- an góðan.