leygardagur 13. apríl 1991síða 18

Nr. 69 — 13. apríl 1991 A tíðindablaðið egnan EF-strukturgrunn. Tað er tó einki, ið bendir á at samanhaldið í EFTA er so sterkt, at samráðingar- nar fara at enda við, at einstøk EFTA-lond fara at gjalda meira enn sín part fyri, at okkurt annað land skal sleppa bíligari. Norska kravið um somu sersteðu sum Ísland við- víkjandi fiskivinnu í sam- ráðingunum við EF kundi bent á, at samanhaldið í EFTA ikki er so gott, sum frammanundan varð rokn- að við. Aður nevndu eki undantikin, er Ísland til reiðar og hugað at koma upp í EBS. Tær tillaging- ar, sum verða neyðugar, eru longu byrjaðar, og á onkrum eki, t.d. fíggjar- ekinum, er marknaðurin longu so frælsur, at hann lýkur EBS-krevini. Tó er tann avmarking lógarfest, at útlendingar kunnu ikki eiga meira enn 25% av ís- lendskum peningastovn- um. ; Tó vil Ísland hava eina tillagingartíð fyri summi eki. Hóast tað tykist, sum tað stendur í botni í sam- ráðingunum, halda íslend- ingar, at teirra avgjerda steða fer at bera í sær, at onkur loysn kemur undan kavi í evstu letu. Ein slík loysn er, at EF skal slaka. Fæst eingin semja um EBS, sum Ísland kann góðtaka, verður nevnt, at Ísland kann fara undir bi- lateralar samráðingar við EF. Eisini siga summi, at Island ongantíð skuldi samráðst - saman við EFTA, men beinanvegin átti at tingast bilateralt við EF. Fiskivinnan Í 1972 gjørdi Ísland frí- handilsavtalu við EF, henda avtala snúði seg um idnadarvørur, men tann sokallaða protokoll 6 tryggjaði íslendskum fiskaverum góðar semdir á EF-marknaðinum. Protokoll 6 umfataði tó ikki saltfisk. Meginpart- urin av íslenska saltfiskin- um varð útfluttur til Spania og Portugal, og hesi lond vóru tá ikki limir í EF. Tá ið hesi lond fóru upp í EF, varð tað ein smeitur fyri íslendska saltfiskaútflutningin. Saltfiskurin fór framvegis til Europa, men hevði nú ongar tollsemdir, hetta sambært fríhandilsavtal- uni protokoll 6. Í samráðingum millum Ísland og EF krevur EF atgongd til fiskiskap á ís- lendskum sjóki og at kunna seta pening í ís- lendsk fiskavirki. Ísland hevur uí samráðingum víst á, at íslendska fiski- vinnan verður ikki alment stuðlað, men at fiskivinn- an í EF fær almikið av al- mennum stuðli og hevði tí sum fráleið kunnað yvir- tikið íslendsku fiskivinn- una. Um fiskivinnan í EF var fræls vinna, t.e. fekk ikki stuðul, so er íslendska áskoðanin, at teir kundu tala við EF um at slaka í spurninginum um rættin til at reka fiskivinnu í Ís- landi. Umframt ta avgjerdu steðu Íslands hevur við- víkjandi møguleikanum hjá fremmandum at sleppa upp í íslenska fiski- vinnu, verður eisini víst á, at EF hevur ikki tamar- hald á egnum fiskivinnu- politikki. Uttan mun til hverjar avmarkingar EF hevur gjørt í sínum fiski- vinnupolitikki, hevur úr- slitið altíð verið ovurfisk- ing og sera vánalig stovnsrekt. Hóast ikki all- ir íslendingar eru samdir um, at stýringin í ís- lendska fiskiskapinum er hin rætta, so eru ell samd um, at Ísland á hesum eki er eini 10-15 ár framman- fyri EF. Stýringin í íslendska fiskiskapinum er grundað á kvotaskipan. Øll fiski- veida er undir kvotaskip- an. Tað islendskir politik- arar og vinnulivsmenn nu kjakast um er, um fiski- rættindi i stadin fyri at verða latin fólki ókeypis i framtíðini skulu vera ein handilsvera á einum fríum íslendskum marknaði. Fyrsta grein í lógini um ís- lendsku kvotaskipanina sigur, at fiskaríkidomið er ogn hjá allari íslendsku tjóðini. Tí halda summi — eisini politikarar og vinnu- lívsmenn — at tað er skeivt, ókeypis at geva tjóðarogn til einstakling- ar. Av áhuga fyri okkum er, at kvotaskipanin ber í sær, at útfluttur feskur rundur fiskur verður rokn- aður av kvotuni við 15- 20% meira í nøgd enn fisk- ur latin til virkingar í Ís- landi. Hetta eggjar til við- gerð av fiskinum í Íslandi. Allir partar í íslendsku fiskivinnuni halda tó fast um, at bert íslendingar og íslendskur kapitalur eigur at virka innan fiskivinn- una í Íslandi. Sum í flestum fiski- vinnutjóðum er eisini ís- lendski fiskiflotin ov stór- ur, helst eini 20-25%. Veiðuorkan í íslendska flotanum skal minkast, so at hann betur svarar til tilfeingið, og talið á fiska- virkjum skal minkast, so at færri men sterri eindir á landi virka veiðuna. Fiskivinnan metir, at bert tvær leiðir eru gongd- ar at tryggja íslendskum fiskaverum frælsi á EF- marknaðinum. Onnur er at veita EF-landbúnaðar- verum fult frælsi á ís- lendska marknaðinum, og hin er, at Ísland aftur fyri frælsi fyri fiskaverur skal gjalda í struktur-grunnar- nar hjá EF. Sterstu marknaðarlond fyri íslendskar fiskaverur í EF eru Ongland og Týsk- land, og hesi eru eisini teir bestu stuðlarnir, Ísland hevur í EF, tá ið tað snýr seg um at vinna íslendsk- um sjónarmiðum frama. Íslendingar kenna seg ikki heilt sannferdar um, at krevini frá EF um fiski- rættindi eru so álvarslig, sum tey ljóða. Summi halda, at Spania og Portu- gal streingja á EF at krevja fiskirættindi, men at kravið í roynd og veru er vent ímóti EF sjálvum, tí hesi londini halda, at tey fingu ov vánaligar fiskivinnusemdir, tá ið tey fóru upp í EF, og at EF nú á onkran hátt skal rinda fyri henda skeivleika. ldnadurin Íslendskur ídnaður og handverk eru síðan 1972 í fríhandilssamvinnu = við EF Íslendski ídnaðurin stuðlar sum heild eina av- talu við EF um EBS. Kanningar, sum hesin parturin av íslendska vinnulívinum hevur gjert, vísa, at vinnan bert fær fyrimunir av einari EBS- avtalu. Teir trupulleikar, sum í seinnu helvt av samráð- ingum hava stungið seg upp í fiskivinnuni, bera í sær, at ídnaðurin ikki treytaleyst viðmælir EBS, men heldur, at finn- ast mugu gongdar leiðir, so fiskivinnan kann góð- taka EBS-avtaluna. Ídn- aðurin vísir á, at íslendsk- ir handverksmeistarar hava nógv sterri rættindi enn handverksmeistarar í EF. Halda, at tað kann bera til í EBS sambandi, at íslendingar varðveita síni rættindi, men at EF- borgarar, sum koma til Ís- lands lúka EF-treytir fyri at reka handverksmeist- aravinnu í Íslandi. Islendski idnadurin er sera fegin um EF-reglur, sum seta forboð fyri al- mennari stuðulsveiting til vinnuna. Í Íslandi er eing- in stuðul til ídnað og handverk. Nevnast kann, at ís- lendskar skipasmiðjur hava mist nógv, bæði ar- beiði og peing, tí at skip verða bygd uttanlands á skipasmiðjum, sum eru statsstudladar. Islendskar skipasmiðjur fáa íkki somu semdir. Eitt mál, sum órógvar ídnaðin eitt sindur, er EF- reglurnar um almenna út- bjóðing. Teir bera ótta fyri, at stórarbeiði í Is- landi fara til útlendskar fyritokur, tí at tær undir- bjóða tær íslendsku. Mett verður, at ein gongd leið kann verða við lóg at fyriskipa, at øll, sum arbeiða í Íslandi, skulu hava islendska løn. Hetta kann forða fyri, at útlendingar undirbjóða ís- lendskar fyritøkur. Samanumtikið kann sigast, at ídnaðurin held- ur, at ikki bert ídnaður og handverk eiga at verða í fríari kapping, men at eis- ini fiskivinnan eigur at lúka hesar treytir. Kanska eiga útlendingar at fáa loyvi at keypa fiskivinnu- og fiskavirkismeguleikar í Íslandi. Ein spurningur, sum ídnaðurin hevur sætt sær sjálvum, er, at um Ís- land gevur EF loyvi at lut- taka í íslendskari fiski- vinnu, hvussu stórar fyri- munir kundi Ísland fingið afturfyri á eðrum økjum. søsialurin Ekkó úr seksti- og Sjeytiárunum Teir gomlu jassarnir úr Bird og Olavur Presley and his Dirty Rag Rags fara ein túr aftur í tíðina komandi leygardag. Tá fara hesir báðir bólkarnir frá seksti- og sjeytiårunum at spæla til gamlamannadans í Kl- høllini. So tey - bædi ung og gomul - sum vilja hoyra ekkó úr seksti- og sjey- tiårunum hava her eitt gott høvi. Oh What a Kiss, Solskin om bord, Let's go, Den toppede høne, Shake me, bend me, Okay, Wild Rover og aðrir kendir tónar úr Atlantis Bio verða helst at hoyra í Kl-hgllini hetta frappur. teppum og linoleum Ókeypis vegleiðing Vit gera gamla gólvið sum nýtt Slípa, avsýra, lakkera træ, kork. vinyl, flísar, Lútviðgera gamalt Djúpreinsan av Vit koma um att landið. Bindandi tilboð verða givin kveldið... Innkomni peningurin fer til varðveitingina av motorbátinum >Nólsoyar Páll< Gólvtænastan Tlf 18875 Frakt- og postflutningur..... Skjott, trygt & biliga Åtaka okkum flutning frå hurð til hurð — og toll- avgreiðslu. Hastisendingar avgreiðast sama dag ella dagin eftir. Økonomisendingar fær móttakarin 2. ella 3. dagin eftir. Ringið 17377, so klára vit restina — uttan víðari hovaståk! Prisdømi Økonomisendingar år Dan- mark — íroknað heintan og koyrdar Tygum til dyrnar 2. ella 3. dagin eftir bilegging. 7 kg/160,- 10 kg/ 190, - 20 kg/330,- 51 kg og meira/ 14,50 fyri kg 30 kg /480, - 40 kg/615,- 50 kg/805, - Faroe Airways Transport iv Á F fre 2 Yviri við Strond 6 - FR 100 Tórshavn TIf. 17377 Fax 19377 DANMARK: Temmerup Stationsvej 10, DK 2770 Kastrup Tlf. 32527080 - Fax 32527167 Av ti at hesin spurning- ur ikki er alment settur, er heldur einki alment svar. Føroyar/island At enda kann verða nevnt, at uttanrikisnevnd- in og EF-nevndin í Alting- inum undrast å, at Føroy- ar i sambandi vid samråd- ingarnar vid EF ongantíð hava skift orð við Ísland um hetta mál. Uttanríkis- nevndi heldur, at nú er stundin komin, har tað er avgjert neyðugt, at lond- ini í útnorði, Grenland, Ís- land og Feroyar, finna saman í veruligt sam- starv. Nevndur er megu- leikin fyri, at londini finna fram til felags stødu mót- vegis EF. Annars undraði tað nevndina, at førovskir politikarar latast ikki at vita, hvar ið Ísland liggur.