hósdagur 16. mai 1991síða 13

Nr. 90 — 16. maí 1991 Winnie Mand * = seks ára fongsul — vandi fyri ófriði eftir dómin Rætturin í Johannesburg demdi í vikuni Winnie Mandela til seks ára fongsul fyri burturflyting og harðskap móti svertum unglingum. Hon hevur longu appell- erað dómin til Hægsta- rætt. Eygleiðarar siga, at dómurin kann fáa álvars- ligar fylgjur fyri samráð- ingarnar, sum eru millum teir svertu og hvíta minni- lutastýrið. Hóast flestu eygleiðarar halda, at prógvini móti Winnie Mandela eru rett og at sakarmåild hevur gingið rætt fyri seg, so verður nú víst á vansarnar við rættarskipanini í land- inum, har tað einans eru hvítir dómarar, ið døma i ollum sakarmálum. Stjórnin hevur júst nú valt tveir nýggjar dómar- ar til hægstarætt. Báðir eru hvítir. Enn er ov tíðliga at siga, hvat fer at henda eftir dómin móti Mandela. Tað er greitt, at hon framvegis hevur stóra undirteku millum teir svertu ungu, og at hesi halda, at hvíta stýrið enn einaferð hevur víst, at tað brúkar rættar- skipanina til at forfylgja, steingja inni og í ringasta fall taka lívið av svørtum, sum eru ónegd við mynd- ugleikarnar. Tað er einki at ivast í, at mong hvít og helst eisini svert eru negd við dómin, tí Winnie Mandela verður mett at vera alt ov víð- gongd í sínum sjónarmið- um. Tað var hon, sum í 1986 kom við kendu orð- unum, at við brennandi bildekkum skulu tey svertu gera Suðurafrika frælst. Her er talan um tey sonevndu hálsbondini, t.v.s. bildekk, sum verða hongd um hálsin á stikk- arum og svíkjarum og eldur settur á. Um somu tíð sum blød og eygleiðarar um allan heim gera viðmerkingar til dómin, so verður eisini víst á tann leiklut, sum Winnie Mandela hevur havt í striånum móti apartheidstýrinum í Suðurafrika í meira enn 30 ár. Øll árini síðani maður hennara sat í fongsli, var hon ítarsti talsmaðurin fyri einum frælsum Suður- afrika, og hon varð noydd til at sita í fongsli og undir varðhaldi í heimi sínum í fleiri ár. Hóast fleiri eygleiðarar ikki ivast í, at prógvini móti Winnie Mandela í hesi sakini eru rett, so siga teir samstundis, at hvíta rættarskipanin er eitt av bestu amboðunum hjá teimum, sum vilja varðveita apartheid, tí rættarskipanin hevur ver- ið við til at halda lív í apartheid. Um somu tíð sum hundraðtals og túsundtals svert eru demd til deyða ella lív- langt fongsul, hevur rættarskipanin hildið hondina yvir teimum hvítu, sum hava átt lut í harðskapi og forfylging og nú eisini eggjan av teimum svertu zuluarun- um at myrða ANC-stuðlar fyri harvið at seta kílar í friðarsamráðingarnar millum ANC og stjórnina. Eitt av krevunum frá ANC er framvegis, at hvíta stjórnin sær til at løgreglan og ráðharrar við ábyrgd fyri lóg og landa- skili gera okkurt fyri at steðga harðskapinum og ófriðinum millum tey svertu, sum ANC heldur hvíta løgreglan i veruleik- anum er partur av. Hetta er nakað av tí, sum kemur fram í kjalar- verrinum á dóminum móti Winnie Mandela. Men dómurin er fallin, og verður hann ikki broyttur í Hægstarætti, verður Winnie Mandela noydd at fara somu leið sum maður hennara, ið sat í fongsli í meira enn 27 ár Allir eygleiðarar eru á ein- um máli um, at hesin dóm- urin manninum, Nelson, sera illa við. Bæði tí hann altíð hevur vart og stuðlað konuna, og tí hann nú eisini roynir at finna eina hóvliga loysn í friðar- samráðingunum við teir hvítu. At dómurin eisini kann koma at skaða sam- anhaldið í ANC er nakað, sum heldur ikki hóvar Nelson Mandela. Steðan í ANC til Winnie Mandela hevur leingi ver- ið spent. Ein stórur partur av felagsskapinum tók longu fyri langari tíð síð- ani steðu móti henni og sokallaða fótbóltsfelag hennara, sum fór fram við harðskapi móti ellum, sum ikki hóvaðu teimum og Winnie. Trupulleikin hjá ANC er, at felagsskapurin ikki nóg greitt hevur tikið steðu ímóti Winnie, og tí kemur dómurin sera væl við hjá teimum hegra- vendu, ið ikki ynskja meirilutastýri í Suður- afrika. Víst verður á, at tað ber ikki til at hava nakað við ein felagsskap sum ANC at gera, sum heldur hondina yvir lóg- brótarum sum Winnie Mandela. Men ringast er steðan hjá manninum, sum hevur ynskt at vera konuni trúgvur. Eitt av donsku bleðun- um skrivar í oddagrein um steðuna eftir dómin m.a.: kemur EFTIR Jan Miller skrivar »Når støvet har lagt sig, må man håbe, at det lykk- es for ANC og Nelson Mandela at distancere sig fra Winnie Mandelas handlinger. Afskaffelsen af apartheid er for vigtig til, at den skal forplumres af en enkelt leders fejltag- elser. Som den mest be- tydningsfulde sorte bevægelse er ANC's holdning helt afgørende, når der skal forhandles om en ny forfatning i Syd- afrika«, skrivar blaðið. Danir taka dálkingar- vanda í álvara Leggja avgjald á CO2 Dálkingin av jerðini økist alsamt og verður ikki okkurt gjørt fyri at forða hesi dálkingini kann hetta koma okkum og ikki minst eftirkomarunum aftur um brekku. Higartil eru tað mest orð og ikki gerðir og fyri- bygjandi og dálkingar- minkandi tiltøk, sum hava eyðkent orðaskiftið og gerandisdagin her í vest- urhei minum. Men tað eru tey, sum taka dálkingarvandan í fullum álvara og vilja seta rð í verk, eitt nú danir. lagarnar komu IOKKUNUMm utt- demokratarnir, SF og teir radikalu. Stjórnin hevur longu boðað frá, at hon fer ikki at taka undir við uppskot- inum. Hon vísir á, at tað fer at nerva danskan ídn- að og sigur annars, at Danmark eigur at bíða við einum slíkum avgjaldi, til EF fer at samtykkja tað. Men teir tríggir flokkar- nir standa við sína avgerð. Teir vilja hava, at danir skulu til at vísa dálkingini ans og tí verður nú sett eitt ávíst avgjald uppá út- slepping av CO2-kolsúrni, sum er ein hevuðsorsekin til vakstrarhúsárinið, ið pp jerðina er leggja hetta avgjaldid å húsarhald og virki er at minka um orkunýtsluna og harvið dálkingina. Avgjaldið fer at geva danska statskassanum umleið 3-4 mia. kr. um ár- ið. Tað fer at kosta hverj- um húsarhaldi millum 500 og 1000 kr. um árið. Ætlanin hevur longu mett stórari mótsteðu bæði í stjórnini men eisini í fakfelagsrersluni, sum ber ótta fyri, at avgjaldið skal hava við sær, at ar- beiðspláss fara vri skeyt ið. Fleiri av s ídnaðar virkjunu!r no LO n mi Teir triggir flokkarnir, sum fara at leggja upp- skotið fram, siga haraftur- ímóti, at tað í eini tillag- ingartíð verður neyðugt at stuðla ídnaðarvirkjun- um við at gera iløgur i orkusparandi tiltøk. Eis- ini verður neyðugt at geva ávísum orkukrevjandi virkjum undantaksloyvi frá komandi lóg í eina tíð. Eftir ætlanini verður eitt avgjald uppá 100 kr. pr. tons av CO2 lagt oman á orkuprísirnar frá januar mánað næsta ár. Tað verða fyrst og Eitt nú í Randers býi, sum seinast í 70-unum varð biðin um at leggja um til fjarhita við at byggja eitt stórt = orkuverk, sum brúkti kol sum brenni- evni. M.a. var tað danski javnaðarflokkurin, sum tá skundaði undir ætlanina at fara yvir til at brúka kol, soleiðis at Danmark gjørdist minni bundið av innfluttari olju. Borgarstjórin í Rand- ers, Keld Húttler, sigur við blaðið Bornholmeren, at hetta er einki minni enn bóndafangarí. Tær komm- unur, sum í 70-unum gjørdu eftir boðum frá stjórnini at leggja um frá olju til kol, skulu nú gjalda ovurstórar upp- hæddir í tilskoti til fjar- hita í Keypmannahavn. Ein av uppskotsstillar- unum, Mogens Lykketoft, úr sosialdemokratiska flokkinum, sigur, at óttin er yvirmettur. Hann vísir á, at kommunurnar skulu fáa tilskot til at leggja um frá koli til olju og natúr- áðrenn hini londini eru við, fer at gera danska vinnulívið minni kapping- arfert við virki í hinum londunum. HÚSAGLUGGIN Gluggin til ta foroysku fa- miljuna. Sera smidligur og lættur at engine SÅ karmur og besiag 100 breitt. Stodd eftir nski. Tilboð givið Obindan