leygardagur 18. mai 1991síða 10

NA: viku- SKITUO Herfyri fylu Arkitektafelag Foroya 10 ár. Í hesum sambandi var Palli riussen, arkitektur lur heiðurlimur í fe- 'alli Gregoriussen var Ugtakararnum, tå > | g V D I I } oll i gna vir g hann hevur 0 "IS tyri r %.A vur navt nógv at týða fyri føroyskan arki- tektur, og er kendur fyri ikki at gera neyðsemjur, tá bygningar og stovnar hava verið bygdir, undir hansara leiðslu. Arkitektafelagið hjá Palla Gregoriussen er elsta virki av sínum slag í Føroyum. Palli hevði ongan hug til skúlan, tá hann var hálv- vaksin, og ongar beinleið- IS ætlanir um, hverja yrkisleið hann skuldi gan- ga Av tilvild Tad var eisini bert so dånt, at eg fekk realskula- progvid, og her kom tad mær til g6dar, at eg Var Our fimleikari. Eg fekk i fimleiki í realskúl og tad var cin 1 at eg fekk pr lur Palli Gregoriu Tinganes er varðveitt - bert av teirri orsøk, at fólk vóru so fátæk, at tey ikki høvdu ráð at oyðileggja tað, sigur Palli Gregoriussen, arkitektur og listamaður m.a. í samróðuni, í samband við at hann er skýrdur heidurslimur í Arkitektafelag Føroya nógv at gera í Føroyum, men eg fekk arbeiði á teknistovuni hjá Olaf Mor- tensen. Hetta var arkitekta- og byggivirki. Tað var av úlvild at eg fór henda vegin, tí hetta arbeiðið var tað einasta, sum eg kundi fáa. Eg gjørdi fyrifallandi ar- beidi å teknistovuni, men samstundis gekk eg i Tek- niska skúla í fýra vetrar. - Tá lærutíðin var av, fór eg ul Danmarkar at lesa til byggifrøding á skúla í Haslev, har eg fekk prógv í 1956. Skúlatíðin í Haslev hil- naðist betur enn í Havn, tí Palli Gregoriussen fekk ikki bert prógv, men besta úrslit við "topkarakteri." - Eg hevði nú hug at royna arkitektaskúlan og fór til upptøkuroynd á Kunstakademiet, á arkitek- taskúlanum har. Í 1960 fekk eg prógv og kundi fara heim aftur til Føroya at arbeiða. Í Fyrstu árini vóru try starvsfólk á virkinum. Um- tramt Palli vóru Oddmar Mortensen og Petur And- reassen Virksemid hjå Palla Gregoriussen stóð eisini sina roynd í 60'unum Posthúsið í Klaksvík. Ellisheimið í Vágunum og skúlin í Fuglafirði vóru DYgningar, sum arkitektur- r staðið fyri oO r Øiv- - Jú, vit teknaðu nógv sethús, men bert tær van- ligu tekningarnar, so fólk kundu fáa byggiloyvi. Fólk fóru at hugsa midvist Í 1961 útskrivaði Spari- kassin í Havn eina sethúsa- kapping, og hana vunnu Vit. Hetta førdi við sær, at fólk fóru at hugsa meira miðvíst, tá tey skuldu byggja sær sethús. Heldur tú at vit bert skulu byggja sethús í gomlum sniði, fyri at varðveita alt tað gamla? - Tað er umráðandi, at vit halda okkum til upp- runaligu røturnar, at vit nýta okkara egna snið, so húsni fella inn í tað før- oyska umhvgrvið. Vit hava nógvar og góð- ar fyrimyndir til at taka, eitt nú húsini fram við Gjønna og kongsgarðurin í Depli, eru góð dómi um gamla, føroyska byggilist, sum vit hava varðveitt og eisini kunnu nýta í dag. Nr. 92 — 18. maí 1991 Søguligu húsini hvurvu Annað dømi er Ledan- garður í Sumba, sum ikki er til longur. Eg fekk til uppgávu at máta húsini upp fyri Fornminissavnið. Høvdu hesi søguligu húsini staðið í dag, høvdu tey verið eitt prýði fyri bygdina. Tey vóru bygd av einslistum, og høvdu kan- ska verið nýtt sum bygda- hús í dag. Tað er umráðandi at vit kenna okkum aftur í tí før- oyska umhvgrvinum, og at vit byggja soleiðis, at húsi- ni náttúrliga verða tillagað landslagnum, har tey verða bygd, eins og eftir hvussu verdurlag og vindur o.a. er á staðnum. Hugsa bert um tær gomlu bygdirnar, har hús- ini kunnu tykjast at verða bygd so tilvildarliga, men kortini skapa tey eina heild. Tey hava somu reising við túni millum húsini, sum skapar eitt hugnaligt umhvørvi. Slíkir býlingar hava vit nógv dómi um í Føroyum. Eitt nå umvældu set- húsini og Gøtu Kirkju, er gott dømi um at vit skulu varðveita gamla byggi- sniðið. Orsøkin til at vit enn eiga Tinganes er tann, at fólk har vóru so fátæk, at tey ikki høvdu ráð at oyðileggja tað. Er byggilist eitt fyribrigdi, har tað bert snýr seg um at varðveita, ella skal hon mennast á slíkan hátt, at nýtt og gamalt skal setast lið um lið? Sjálvandi skal føroyska byggilistin eisini mennast, hóast tað er umráðandi at kenna sínar røtur og seta dám á umhvørvid, so tað sæst føroysk hús verða bygd i Føroyum. Byggilist og menning - Vidvikjandi menningini i byggilistini, so skulu vit byggja tað, sum tíðin kre- vur - vit skulu ikki standa í stað. Tað er júst fram- burður, sum ger hetta yrkið so spennandi. Palli Gregoriussen held- ur, at tað var gagnligt at vit fingu eina byggisamtikt, og hann hevur sjálvur roynt at fylgja henni út í æsir - t.v.s. ikki at byggja hægri enn loyvt, og at laga byggingina eftir tí, sum tørvur er á, í slíkum føri. Dømi kann vera gamli Palli Gregoriussen, arkitektur: - Sjálvandi skal foroyska byggilistin mennast, hóast tað er umráðandi at vil varðveita gamla byggisniðið