mikudagur 19. mars 2003síða 5

8 Nr. 54 - 19. mars 2003 Nr. 54 - 19. mars 2003 9 Tað var ein tepur meiriluti í íslendska altinginum, sum sam- tykti nýggju og um- stríddu lógina um, at íslendsk fiskiskip skulu kunna "bare- boat-skrásetast", sum tað verður rópt ÍSLAND Vilmund Jacobsen Samtyktin í altinginum merkir, at íslendsk fiski- skip nú kunnu fiska á fjar- skotnum leiðum undir fremmandum flaggi, hóast skipini eru skrásett í Ís- landi. Íslendska reiðarafelagið, LÍÚ, sum umboðar ís- lendsku skipini, hevur leingi roynt at fáa myndug- leikarnar at samtykkja eina tílíka lóg, sum ger tað møguligt hjá íslendskum skipum at sigla undir tveimum fløggum sam- stundis. Reiðararnir halda, at hetta gevur íslendskari fiskivinnu møguleikar at tjena pening á fjarskotnum leiðum. Herfyri samtykti so al- tingið hesa umstríddu lóg við teprum meiriluta; 22 at- kvøddu fyri og 18 ímóti. "Piratlógin" Fiskimenn hava rópt lóg- ina, "piratlógina". Teir stúra fyri, at íslendsk skip fara at flagga út og verða mannaði við lágløntum fiskimonn- um úr Eystur-Evropu og aðrastaðni úr heiminum. Formaðurin í íslendska sjómannafelagnum, Sævar Gunnarsson, sum fakfe- lagsfólk í Føroyum kenna, heldur ikki nógv um nýggju lógina. - Reiðaríini siga, at skip- ini fara at fiska við "dupult- um flaggi" á leiðum og eftir fiskasløgum, sum ikki stríða ímóti íslendskum áhugamálum. Sævar vísir til reglurnar, sum siga, at øll søgulig rættindi í fiskiskapi fella til ta flaggtjóð, sum skipið til eina og hvørja tíð er skrá- sett undir. - Eitt íslendskt skip, sum fiskar undir "dupultum flaggi", eitt nú við Baltisku londini, heystar søgulig rættindi til baltisku londini. Sævar Gunnarsson held- ur, at hetta fer at stríða ímóti íslendskum áhuga- málum - í øllum førum, tá ið talan er um fiskiskap í Norðuratlantshavinum. Av føroyska út- flutninginum ár 2002 uppá tilsam- ans 4,1 miljardir krónur, telir út- flutningurin av fiski heili 99,6%. Einstøku fiska-vør- urnar, sum geva mest í kassan, er feskt og fryst toska- flak ÚTFLUTNINGUR Vilmund Jacobsen Í mong, mong ár hevur verið sagt, at føroyingar liva av fiski - og næstan bara av fiski. Hyggja vit at útflutn- inginum seinasta ár, er hetta framvegis í ár 2002 so rætt, sum tað er sagt. At kalla allur útflutn- ingur Føroya er fiskur - ella heili 99,6%! Hetta vísa almennu hagtølini hjá Hagstovu Føroya. Hagtølini vísa sam- stundis, at útflutningurin av øðrum vørum hevur ongantíð verið so lítil seinastu 15 árini sum í ár 2002. Skip og aðrar vørur Tann parturin av útflutn- inginum, sum ikki er fiskur, er "skip" og "aðr- ar vørur", men útflutn- ingurin av skipum og vørum hevur ongantíð verið so lítil síðan 1988. Í Vinnuhúsinum, sum hevur hugt at útflutn- ingshagtølunum, siga tey, at "aðrar vørur", eru eitt nú skinn, fiskireið- skapur og annað. Hesar høvdu eitt útflutnings- virði uppá 12,4 milj. krónur, sum svarar til 0,3% av samlaða út- flutninginum. - Hetta er eitt ógvuliga lágt tal sum vísir, hvussu einstáttað vinnumynstr- ið í veruleikanum er, sigur Vinnuhúsið. Í ár 2002 var útflutn- ingsvirðið av skipum 4,7 milj. krónur, sum svarar til 0,12% av útflutning- inum. - Men av tí, at hetta sum oftast eru gomul skip, sum verða seld úr flotanum, verður talið vanliga ikki tikið við, tá ið metast skal um út- flutning av føroyskari framleiðslu, veit Vinnu- húsið at siga. Feskt og fryst toskaflak Størsti høvðusbólkurin í útflutninginum er feskt og fryst toskaflak, sum stendur fyri 1.148 mij. krónum ella 28%. Síðan kemur ísaður og frystur (heilur) fiskur við 922 milj. krónum ella 22%. Laksur og síl standa fyri 18% og saltfiskur fyri 16% av útflutningsvirð- inum. Rækjur og skeljar, sum onkuntíð hava verið heilt uppi á 20% av útflutninginum, eru nú heilt niðri á 6%. Samlaði útflutningur- in úr Føroyum ár 2002 hevði eitt virði uppá 4,1 miljard krónur. Tað er ein lækking uppá 180 milj. krónur ella 4,2% í mun til ár 2001. Norðenn siga, at góða hýsuveiðan hjá føroy- ingum og íslending- um er orsøkin til, at feskfiskamarknaður- in fyri hýsu er so vánaligur. Lítið man tó vera at ivast í, at góða hýsuveiðan hjá norðmonnum eisini man hava havt sína ávirkan á prísgongd- ina NOREG Vilmund Jacobsen Eisini í Noregi hevur økta hýsuveiðan havt við sær, at prísirnir standa til at fella hesa vikuna. Í síðstu viku skrivaði Fiskeribladet, at eitt nýtt og lægri støði skal leggjast fyri hýsuprísin. Í Noregi er tað framvegis soleiðis, at fiskaprísurin millum skip og virkir verð- ur avtalaður fyri fleiri mán- aðir í senn. Nú er so ætl- anin at áseta nýggjar prísir mitt í einum avtaluskeiði, tí hýsumarknaðurin er so vánaligur. Renna undan hýsuni Sagt verður, at norðmenn hava havt stórar trupulleik- ar við at selja hýsu á van- ligu marknaðunum seinastu tíðina. Samstundis, sum fiskiskapurin eftir hýsu er góður, royna virkini at sleppa undan at keypa. Norðmenn siga, at orsøk- in til vánaliga hýsumarkn- aðin er, at føroyingar og ís- lendingar hava økt mun- andi um hýsufiskiskapin; tí er feskfiskamarnaðurin fyri hýsu at kalla fallin saman. Sostatt fara prísirnir í Noregi eisini at fella. Í Føroyum verður hildið, at norðmenn eisini eiga sín lut í, at marknaðurin fyri hýsu er so trekur, tí eyð- vitað hava øktu nøgdirnar hjá norðmonnum eisini havt sína ávirkan - og hava verið við til at trýst prísin niðureftir. Long leið uppaftur… Prísgongdin førir til, at hýsan endar í sama "posa" sum upsi, pollok, heykur og líknandi fiskasløg gera. Tað hevur víst seg, at fiskur, sum endar í hesum "posanum", ið norðmenn taka til, hevur trupult við at lyfta seg uppaftur til eina vøru við hægri prísi. Vit selja næstan bara fisk Samlaði útflutningur Føroya var 180 milj. krónur minni ár 2002 enn í ár 2001. Ísland góðtekur at fiskiskip flagga við tveimum fløggum Góð hýsuveiða elvir til prísfall Tað hevur víst seg, at fiskur, sum missir nógv í prísi, hevur torført við at lyfta seg uppaftur á marknaðinum. Bæði í Føroyum, Íslandi og Noregi kemur nógv hýsa uppá land, og marknaðurin er um at fella saman NØVN Í VIKUNI Telefon 311820 - Fax 314720 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundir føðingardagar, brúðleypsdagar, starvssetanir og -dagar. Regina Sóloy 90 ár Í dag, mikudagin 19. mars, verður Regina Sóloy í Svínoy 90 ár. Regina hevur alla sína tíð búð á Fløtti í Svínoy. Foreldrini vóru Anna og Fríðrik Frede- riksen. Hon var av Norð- toftum, og hann var av Fløtti í Svínoy og varð nevndur Fríðrikur á Fløtti. Tey høvdu verið gift í sjey ár, áðrenn tey fingu dóttr- ina. Regina ella Gina, sum hon verður nevnd, minnist einki til pápa sín. Hann var millum teir seks svínoy- ingarnar, sum 13. desember í 1913 ella níggju mánaðir eftir, at Gina var fødd, fór- ust við seksmannafarinum Havgásini. Edvard í Svínoy sigur í endurminningum sínum, Minniligar hend- ingar, at Havgásin hevði verið á útróðri norðan fyri Høvdan, og at teir fórust í fjarðar broddinum í einum stak ringum æli í íðuni á Lundaskor. Fýra ungar kvinnur sótu eftir syndar- liga skaðadagin einkjur í Svínoy, og níggju smábørn gjørdust henda dagin faðirleys. Fyri bygdina var hetta serliga dyggur smeit- ur, tí undan jólum í 1912 fórust fimm ungir menn í Svínoy á útróðri. Gina giftist í 1934 við Hendriki Sóloy. Hann var ættaður Frammi úr Smið í Árnafirði. Hendrik doyði í 1981. Hann var útróðrar- maður og skipsmaður. Tey bæði giftust inn á Fløtti, og tey fingu fýra børn: Fróði, Ásmundur, Anna og Høgni. Fróði og Anna búgva í Klaksvík, og Høgni býr á Eiði. Ásmundur búði í Esbjerg og seinni í Keyp- mannahavn. Tað var ein dyggur smeitur fyri Ginu, tá ið hann doyði av hervi- ligari sjúku fyri níggju árum síðani. Ásmundur er grivin í Svínoy. Hóast sín høga aldur, so er Gina væl fyri. Hon livir og andar fyri familjuni og sínum næstu, hon fylgir væl við í tí, sum gongur fyri seg í samfelagnum, og hon er ein meistari í práti at siga frá tí, sum hon hevur upplivað og hoyrt um í sínum langa lívi. Svínoy- ingar og tey, sum vitja í Svínoy vita, at í heiminum á Fløtti valdar Gudsóttin, og at gestablídnið er sera stórt. Onga staðni dámar føð- ingardagsbarninum so væl at vera sum í Svínoy. Har úti og millum bygdarfólkið ynskir hon at vera, og hagar stendur hugur hennara, tá ið hon er burturi av oynni. Men tá ið aldurin er so høgur, og eingin av teimum næstu er í heimbygdini, er tað gott at hava møguleikan at vitja hjá børnunum. Í vetur hevur Gina verið eitt langt skifti hjá dóttrini, og hon er í Klaksvík, nú hon fer um tey níti. Justinus Poulsen nýggjur formaður 15. februar var fundur í stýrinum hjá Kirkjuliga Missiónsfelagnum. Á fund- inum skipaði stýrið seg av nýggjum og sær nú soleiðis út: Justinus Poulsen úr Hvannasunndi er formaður, Árant Johannesen er næst- formaður, skrivari er Jákup Olsen, kassameistari er Kristian Thorleifsson og Sigurd Sørensen er stýris- limur. Marianna og Poli Johansen gift í 60 ár Fríggjadagin 21. februar høvdu hjúnini Marianna og Poli Johansen í Miðvági diamantbrúdleyp. Napole- on, vanliga nevndur Poli, er føddur og uppvaksin í Mið- vági. Hann sigldi heilt frá ungum av sum fiskimaður við føroyskum skipum. Eitt tíðarsekið sigldi hann í Norra. Hann gavst at sigla fyrst í 70-unum, tá hann fekk arbeiði á flakavirkin- um Snarfrost í Miðvági. Poli giftist í 1943 við Mari- annu, f. Olsen, av Válinum í Vestmanna. Tey búsettust í Miðvági og eiga tey dóttr- ina Dinnu, sum býr í Sørvági. Poli er føddur 12. mars í 1920 og Marianna er fødd 7. desember 1914. mg Siggert Johansen 70 ár Fríggjadagin 14. mars fylti Siggert Johansen á Argjum 70 ár. Siggert er føddur og uppvaksin á Argjum. Sum ungur sigldi hann í eini 3 ár, til hann fekk fast starv hjá Valdemar Lutzen, har hann koyrdi kolabil. Seinni arbeiddi hann á Bacalao sum trukkførari. Hann koyrdi tangabil hjá Shell frá 1968 til 1974, tá hann fekk starv á Landssjúkra- húsinum sum arbeiðsmaður á maskinverkstaðnum. Har var hann í 25 ár, til hann fór frá fyri aldur sum 67 ára gamal. Siggert giftist í 1954 við Kirstin, ið var ætt- að úr Rituvík og uppvaksin á Argjum. Kirstin andaðist í 1983, 47 ára gomul. Tey fingu børnini Jógvan og Magdu. mg Justinus Poulsen úr Hvannasundi er formaður í stýrinum hjá Kirkjuliga Missiónsfelagnum. Kári Svensson í Galerie Focus FRAMSÝNING Eirikur Lindenskov Komandi fríggjadag kl 16 letur upp málningafram- sýning málningaframsýn- ing í Galerie Focus í Gríms Kambansgøtu 20 í Havn. Tað er Kári Svensson, ið sýnir fram. Opið er frá 21. mars til 4. apríl, og opið er týsdag til fríggjadag kl. 14 til 18, leygardag kl. 16 til 18. Skráin hjá Galerie Focus fyri 2003 sær soleiðis út: 21. mars - 4. apríl: Kári Svensson 30. mai - 13. juni: Anker Mortensen 1. - 18. juli: Ymisk listafólk 1. - 15. august: Marius Olsen og 10. - 24. oktober: Andrias Andreasen 7. - 21. november: Olivur við Neyst 2. - 19. desember: Ymisk listafólk Dagurin 19. mars. Jósef. Dagurin hildin til minnis um festar- mannin hjá Mariu Moy. Hann gjørdist, sum vera man, halgimenni hjá húsasmiðum og handverkarum. Bíbilska navnið merkir Guð lati meg fjølgast. C M Y K 9 8