leygardagur 22. mars 2003síða 8

Nr. 57 - 22. mars 2003 15 Hvussu eru livikor føroyinga? Tveir fyrilestrar og pall- borðsfundir um hag- talslýsingar av livi- korum verða í kom- andi viku GRANSKING Tíðindaskriv Sum kunnugt er stórur tørvur á hagtølum, sum kunnu lýsa føroyska sam- felagið. Bæði í samfelags- gransking, í almennari fyri- sitng og í vinnulívinum hevur tað alstóran týðning at fáa álítandi tøl at arbeiða við. 27.-29. mars verður ráð- stevna hildin í Havn, har 17 granskarar úr øllum norð- urlondum fara at hittast at tosa um, hvussu vit kunnu skipa hagtøl um vælferð, arbeiðsmarknað og javn- støðu, so at tey í gransking- arhøpi eru sambærilig um landamørk. Føroyska støðan er ser- liga trupul, tí her eru stór hol í hagtalsgrunninum. Ikki vita vit, hvønn førleika og hvørjar útbúgvingar fólk hava her á landi, lítið um hvussu arbeiðsmarknaðurin er samansettur, um umsorg- an av børnum og gomlum, osfr. Tí skipa Hagstovan og Fróðskaparsetrið fyri tveimum almennum fund- um undir ráðstevnuni. Her fara serfrøðingar at halda fyrilestrar, pallborð verður við føroyskum luttakarum, og alment orðaskifti um málið. Fyrri fundurin verður hósdag 27. mars kl 19.00 í Sjómansskúlahøllini. Skrá sær soleiðis út: 1. Fyrilestur: mag.soc. Kari Skrede, gransking- arstjóri fyri demografi- og livikorsgransking á Statistisk Sentralbyrå í Noregi. 2. Beinta í Jákupsstovu, cand.polit, Høgskolen i Molde, greiðir stutt frá støðuni í Føroyum Stuttur kaffisteðgur 3. Pallborð og orðaskifti. Fundarstjóri: Malan Marnersdóttir, rekt- ari fyri Fróðskaparsetri Føroya. Pallborðsluttakarar: Hermann Oskarsson, cand. polit., stjóri á Hagstovu Føroya, Annika Wardum Joensen, cand.negot., for- kvinna í Javnstøðunevnd- ini, Susanne Johanson, fil.dr., granskari við uni- versitetið í Kalmar, Kjartan Ólafsson, sosiologur á granskarstovninum á uni- versitetinum í Akureyri Seinni fundurin verður fríggjadag 28. mars kl 14.00 í Sjómansskúlahøll- ini. Tá verður evnið: Hvussu fáa vit tøl sum lýsa livikor, javnrættindi og ar- beiðsmarknað? Skráin sær soleiðis út: 1. Fyrilestur: Paul Inge Severeide, leiðari fyri fólka- og bústaðartelj- ingini, sum Statistisk Sentralbyrå gjørdi í Noregi í 2001. 2. Hans Pauli Strøm, sosio- logur, Hagstova Føroya, hevur stutt upplegg um tørvin á einari (síðstu) fólka- og bústaðartelj- ing í Føroyum. Stuttur kaffisteðgur 3. Pallborð og orðaskifti. Fundarstjóri: Kjartan Kristiansen, stjóri á Menningarstovuni Pallborðsluttakarar: Birger Poppel, stjóri á Grønlands Statistik, Jógvan Mørkøre, cand.scient.pol., Fróðskaparsetur Føroya, Petra Joensen, stjóri á Almannastovuni, Bjørgfríð Ludvig, cand.scient.adm., Vinnuhúsið Hagstovan, Søgu- og samfelagsdeildin á Fróð- skaparsetrinum og føroysku umboðini í tí norður- lendsku verkætlanini skipa fyri ráðstevnuni í Havn. Fíggjarstuðul er fingin til vega frá Almannamálaráð- num, Familju- og heilsu- málaráðnum, Vísinda- grunni Sparikassans og Vinnulívsgrunninum. Hetta er ein partur av trý ára norðurlendskari verk- ætlan, sum partvís er stuðl- að av Nordisk Ministerråd, partvís av teimum ymisku granskingarstovnunum, har hesi fólk arbeiða. Útlendskir gestir sum koma til Granskingarráðstevnuna um vælferðarhagtøl Frá Statistisk Sentralbyrå, Oslo: 1. Kari Skrede, Forskn- ingssjef, leder for sek- sjon for Demografi og levekårsforskning 2. Per-Inge Severeide, Prosjektleder for Folke- og boligtellingen 2001 Frá Grønlands Statistik, Nuuk: 3. Birger Poppel Statistikchef Umboð fyri "Vælferds- programmet", Nordisk Ministerråd: 4. Steinar Kristiansen, rådgiver, Norges For- skningsråd, Oslo Frá verkætlanini "Women leave, men remain…" (stuðlað gjøgnum "Væl- ferdsprogrammet"): Úr Grønlandi: 5. Wolfgang Kahlig Lektor, Institut for Ad- ministration, Ilisimatus- arfik/Grønlands Uni- versitet, Nuuk Úr Íslandi: 6. Kjartan Ólafsson Sosiologur, Rannsókna- stofnun Háskólans á Akureyri 7. Hjørdis Sigursteins- dóttir Sosiologur, Rannsókna- stofnun Háskólans á Akureyri Úr Noregi: 8. Anna-Karin Berglund, leiðari fyri verkætlanina Fil.Dr. kulturgeografi, NORUT Finnmark, Alta 9. Britt Kramvig, cand.- polit, sosialantropologi, NORUT Finnmark, Alta 10. Birgit Abelsen, cand. scient, NORUT Finn- mark, Alta 11. Inge Berg Nilssen For- sker, Norut Finnmark, Alta 12. Kirsten Stien cand.polit, Barnevernets utviklings- senter i Nord-Norge, Tromsø Universitet Úr Svøríki 13. Susanne Johansen, Fil.dr. Kulturgeografi, Kalmar Universitet 14. Marie Nordfeldt Fil.dr. Kulturgeografi, Skön- dalsinstitutet, Stock- holm 15. Susanne Stenbacka Fil.dr. Kulturgeografi, Kulturgeog raf iska Institutionen, Uppsala Universitet Úr Finnlandi 16. Liisa Westman, PhD, avd. sos.pol., Universit- etet i Joensuu Fyri Føroyar 17. Beinta í Jákupsstovu, cand.polit. statsviten- skap, lektor, Høgskolen i Molde, Noreg Pallborðsfundur um livikor føroyinga Til hálvfinaluna hesa- ferð kunnu føroyskir gsm-felagar vera við til at gera av, hvørt Guðrun Sólja Jacob- sen skal við í finaluna í »Stjerne for en aften« STJERNE FOR EN AFTEN Jákup Mørk Nú ber eisini til hjá før- oyskum GSM-feløgum at atkvøða fyri Guðrun Sólju Jacobsen. Hóast øll tjóðin spent fylgdi við, so var tað ikki stórvegis, sum vit føroy- ingar kundu gera til tess at stuðla Guðrun Sólju Jacob- sen í hennara roynd at vinna seg úr undanumfar- inum í sangkappingini hjá Danmarks Radio, Stjerne for en aften. Ivaleyst vóru tó fleiri, sum heittu á vinir og kenn- ingar í Danmark um at gera sítt til, at føroyski songfugl- urin kundi vinna seg fram, men sum úrslitið av henn- ara innleiðandi gjørdist, so er lítil ivi um, at hon kortini hevði komið í hálvfinaluna. Her er mótstøðan tó uttan iva harðari, men hesa ferð kann Guðrun so eisini fáa hjálp úr Føroyum. Føroya Tele og Sjónvarpið hava borið soleiðis í bandi, at tað nú eisini ber til hjá GSM feløgum hjá Føroya Tele at vera við í atkvøðugreiðsl- uni. Alt, sum felagarnir nýtast at gera, er at senda eini SMS boð til telefon- nummar 1212 við nummar- inum á tí luttakaranum, sum tey halda hevur havt bestu framførsluna. At- kvøðast kann millum 19.00 og 20.40 fríggjakvøldið, og er kostnaðurin av hesum 10 kr. fyri hvørt SMS boð. Nú kunnu føroyingar atkvøða Hesaferð sleppa føroyska GSM haldarar hjá Føroya Tela at atkvøða fyri Guðrun Sólju Jacobsen í kappingini »Stjerne for en aftan« Mánakvøldið kom- andi kl 19:30 verður brúkarating í Norður- landahúsinum BRÚKARAMÁL Eirikur Lindenskov Mándagin verður brúkara- ting í Norðurlandahúsinu. Í hesum sambandi er brúk- araumboðsmaðurin í Dan- mark, Hagen Jørgensen, á vitjan, og hann fer at greiða frá praktiska týdninginum av danskari brúkaralóg- gávu. Hann fer eisini at samanbera ta donsku lóg- gávuna við norðurlendsk og aljóða viðurskifti eins og at greiða frá sínum luti sum brúkaraumboðsmaður í Danmark. Síðani fáa umboð fyri brúkaran, vinnuna, lands- stýrið og politisku flokkar- nar høvi at framføra síni sjónarmið um evni: » Er brúk fyri nýggjari brúkaralóggávu og brúk- arastovni í Føroyum? Og hvussu kunnu vit skipa brúkaravernd í Føroyum?« Forkvinnan í Brúkarasam- takinum, Ingun Simonsen, setir fundin. Fundarstjóri verður Turid Debes Hentze, advokatur Við pallborðið verða lut- takararnar: Brúkarasam- takið: Hans Pauli Strøm, skrivari, Vinnuhúsið: Jan Mortensen, stjóri, Lands- stýrismaður í vinnumálum, og umboð fyri Fólkaflokk- in: Bjarni Djurholm, Sam- bandsflokkurin: Alfred Ol- sen, løgtingsmaður, Javn- aðarflokkurin: Kristian Magnussen, løgtingsmaður Sjálvstýrisflokkurin: Kári P. Højgaard, løgtingsmaður Tjóðveldisflokkurin: Finn- ur Helmsdal, løgtingsmað- ur, Miðflokkurin: Álvur Kirke, floksformaður – Vónandi møta fólk fjøl- ment, so brúkarar kunnu nýta hetta høvið at koma til orðanna og gera vart við støðu okkara og tey krøv, sum mugu setast fyri at bøta um viðurskiftini hjá brúkarum í Føroyum, siga fyrireikararnir, sum heilsa nýggjum limum vælkomn- um at tekna seg sum lim í Brúkararáðnum. Ebeltoft Kurcenter hevur kunningarfund OVURVEKT Ingrid Bjarnastein Í dag, leygardag, klokkan 16, hevur Ebeltoft Kur- center ein kunningarfund í auluni í Kommunuskúl- anum í Havn. Tey bjóða eitt uppihald til fólk, ið eru yvirvektig. Á kunningarfundinum kanst tú hitta dietistin, Ann Henriksen og stjóran Flemming Darre frá Ebel- toft Kurcenter. Fyrilestur verður um yvirvekt og fiti við útgangsstøði í, at fleiri enn 1000 fólk hava verið á Ebeltoft Kurcenter og Ubberup Højskole fyri at klænka. Á einum slíkum uppi- haldi verður tú leiddur runt í øllum, sum hevur við yvirvekt og fiti at gera, og eisini trupulleik- ararnar, sum koma av hes- um. Harafturat fært tú nógv góð ráð um, hvussu tú kanst finna vegin til vekttap og finna tær ein nýggjan og sunnan lívs- stíl. Síðani byrjað varð í september 2002 hava fleiri føroyingar verið á Ebeltoft, og nógvir eru farnir heim aftur fleiri kilo lættari og við einum nýggjum lívi- hátti í viðførinum. Til kunningafundin fært tú høvi at hitta nakrar av teimum, sum fortelja um, hvussu tað er á Ebeltoft. Kunningarfundurin er ókeypis og øll eru vælkomin. Brúkarating í Norðurlandahúsinum 15 14 Nr. 57 - 22. mars 2003 Á framsýningarøkin- um, sum verður fleiri enn 1000 fermetrar, fara umleið 50 fyritøkur, feløg og stovnar at sýna fram, hvat tey hava at bjóða innan hús, innbúgv, instalatiónir, fígging og tryggingar BÚSTEVNAN Vilmund Jacobsen Runavík: Bústevnan, Hús & Innbúgv, er nú farin at nærkast. Stevnan verður hildin í ítróttarhøllini í Runavík og í einum stórum tjaldi, sum verður sett upp við síðuna av. Stevnan letur upp fríggjadagin, 4. apríl og verður opin til og við sunnudagin, 6. apríl. Saml- aða framsýningarøkið verð- ur fleiri enn 1000 fermetrar, og tað er ikki vanligt í Før- oyum. Dánial Petur Hansen, samskipari, sigur, at rætti- liga stórur áhugi er fyri bú- stevnuni, og nærum øll framsýningarplássini eru bíløgd. - Vit eru ovfarin av undir- tøkuni. Ætlanin er at hava umleið 50 framsýnarar við á stevnuni. Enn er okkurt pláss eftir, men nú er við at verða fullsett. Hann sigur, at er onkur, sum fegin vil verða við, kunnu tey venda sær til hansara á tlf. 211949. Breið framsýning - Málið er at hava allar tætt- ir við innan hús og innbúgv, og vit kunnu siga, at málið er rokkið. Dánial Petur sigur, at á bústevnuni verða framsýn- arar, sum selja timbur, køkar, baðirúm, vindeygu, tak, tún & flísar, hita & sanitet, el-instalatiónir, el- útbúnað og gardinur. - Aftrat hesum verða eisini fíggingarstovnar og tryggingarfeløg við, sigur hann. Dánial Petur sigur, at stevnan er fyri øll, sum hugsa um bygging, um- bygging ella umvælingar av sethúsum – og eisini fyri tey, sum leita eftir hugskot- um innan hetta økið. - Fleiri framsýnarar leggja eisini dent á tað nýggja, sum rørir seg innan hús og innbúgv, sigur hann. Samskiparin sigur, at stigtakararnir eru ovfarnir av tí stóru undirtøku, sum bústevnan hevur fingið. Ymisk tiltøk Í samband við stevnuna verður skipað fyri ymiskum tiltøkum í Runavíkar kommunu teir dagarnar, stevnan varar. - Handlarnir verða longri opnir, og Kunningarstovan fer at skipa fyri framsýn- ingum, sigur Dánial Petur Hansen. Tað verður býráðsfor- maðurin í Runavíkar kommunu, Rodmundur Nielsen, sum setir stevnuna fríggjadagin, 4. apríl. Ætlanin er eisini at hava eitt hvørt undirhald, tá ið setanin verður. Tað er Dekostovan, sum tekur sær av básunum. Útróðrarmenn eru ógvuliga misnøgdir við fiskaprísirnar í løtuni, og fleiri halda, at orsøkin til stóra prísfallið, er trotið á kørum. Ofta verður fiskurin ikki skyldur í støddir, tí ov fá kør eru at skilja fiskin í. Hetta gongur út yvir fiskaprísirnar, tí keypararnir ikki kunnu bjóða uppá tær fiskastøddir, teir vilja hava, men keypa fiskin óskyldan - Støðan er frustrer- andi, sigur John Niel- sen, stjóri á Fiska- marknaði Føroya FISKAMARKNAÐUR Vilmund Jacobsen Hósmorgunin ljóðaði, at Kristian Fríðrik Olsen, leiðari á Fiskamarknaði Føroya í Klaksvík, hevði sagt upp, tí ónøgdin um fiskaprísir og landingar- viðurskifti í stóran mun verður vend móti teimum stóru landingarmiðstøðun- um í Klaksvík og á Toftum. Í vetur segði Kristian Fríðrik í samrøðu við Sosialin, at ein av hansara størstu uppgávum var at útvega neyðugu kørini, so landingarnar kundu fara fram, og fiskurin kundi skiljast. Hesum sá hann lítla meining í, tá ið vit hava eina skipan við kørum og eina Kassamiðstøð, sum umsitur hesa skipan og eigur at syrgja fyri, at nóg mikið er av kassum og kørum. Ikki sagt upp Sosialurin royndi í gjár at fáa fatur á Kristian Fríðriki, men tað eydnaðist okkum ikki. Vit fingu tó fatur á stjór- anum á Fiskamarknaði Før- oya, John Nielsen. Hann avsannar, at Krist- ian Fríðrik hevur sagt upp. - Eg veit væl, at hann hevði sagt okkurt um at siga upp, meðan fólk vóru til steðar, men soleiðis er tað ikki. Kristian Fríðrik hevur ikki sagt upp, og sum eg havi skilt, hevur hann ongar ætlanir um tað. John sigur, at tað er rættiliga frustrerandi, so- leiðis sum støðan er við kassum og kørum. - Vit eru í stórum trupul- leikum og fáa ikki arbeitt, soleiðis sum vit eiga at arbeiða. Tað ringasta er, at vit fáa einki gjørt við støð- una, tí vit fáa ikki fatur á teimum íløtum, vit hava brúk fyri. Avleiðingin er, sigur hann, at útróðrarfiskur ikki verður skildur, tá ið ringast vil til, og somuleiðis steðga landingar, tí eingi íløt eru at koyra fiskin í. - Hetta er ein ógvuliga keðilig støða, sum serliga ger seg galdandi, tá ið nógvur útróður er. Tá ið ringast vil til, steðgar ar- beiði snøgt sagt upp, og vit fáa hvørki skilt útróðrarfisk ella landað skipini, sigur stjórin. Ov langt úti John sigur tó, at tað er ikki bara kassatrotið, sum er orsøkin til prísfallið, men eisini tann veruleiki, at rættiliga nógvur fiskur er á marknaðinum. - Trupulleikin gongur serliga útyvir okkum, tí tá ið fiskurin fer hiðani og til keypararnar, er hann í kør- um. Sostatt fáa vit ákoyr- ingarnar - og ikki virkini, ið keypa fiskin. Mest vanligu støddirnar av kørum eru tríggjar, 380 litrar, 460 og 660 litrar, og trupulleikin er um allan "banan". Spurdur, um tað kann hugsast, at virkir bevíst leggja kør inn undir seg fyri at trýsta prísin á upp- boðssøluni, heldur John, at tað neyvan er hugsandi. - Tað hevði verið ov langt úti, sigur hann. Tað vísir seg, sigur stjór- in, at hvørja ferð, nýgg kør koma, so verður tørvurin ikki nøktaður kortini. Hann heldur, at tørvurin veksur, so hvørt kørini ger- ast fleiri. - Hinvegin undrar tað meg, hvat blívur av øllum teimum gomlu kørunum, sigur hann. Hvør er loysnin? Hann heldur, at hvørja ferð, trupulleikar eru við at taka seg upp við kørum, veksur trupulleikin so ógvuliga skjótt, tí vinnan roynir at "gardera" seg. Spurdur, hvør loysnin er, sigur John. - Tað finst neyvan nøkur skjót loysn, men neyðugt er at skipa so fyri, at nóg mikið er av kassum og kør- um - eisini, tá ið nógvur fiskur kemur uppá land, sigur stjóri á Fiskamarkn- aði Føroya, John Nielsen. Kristian Fríðrik hevur ikki sagt upp TILTØK Vilmund Jacobsen Leygarkvøldið, 29. mars, skipa trý eldrafeløg í Eysturoy fyri hugnaløtu í Handilsskúlanum á Kambsdali. Feløgini, sum hava tikið stig til hetta kvøldið, eru eldra- felagið Nón í Runavíkar kommunu, Fjallið í Leir- víkar- og Gøtu kommunu og eldrafelagið, Borgin í Fuglafjarðar kommunu. Á hugnaløtuni fara tey, sum tað liggur í orðinum, at hugna sær við døg- urða, práti, skemti, sangi og harmoniku. Annað undirhald verður eisini, bæði til gamans og álv- ara. Tey, sum ætla sær at verða við til tiltakið á Kambsdali, skulu siga frá hjá einum av nevndar- limunum ella formonn- unum í nevndu feløgum. Eldrafelagið Nón veit at siga, at fleiri enn hundrað fólk longu hava boðað frá luttøku. Tey, ið enn ikki hava teknað seg, men hava hug at verða við, kunnu venda sær til (Nón) Amy Djurhuus, tlf. 447718, (Fjallið) Herborg Joen- sen, tlf. 443011 og til (Borgina) Ditleif Elde- vig, tlf. 444072/ 284772. Eldrafeløg í Eysturoy skipa fyri hugnaløtu Stórur áhugi fyri bústevnuni í Runavík Fyrireikararnir eru ovfarnir av teirri stóru undirtøku, sum bústevnan, Hús & Innbúgv, hevur fingið Hósmorgunin ljóðaði, at leiðarin á Fiskamarknaði Føroya í Klaksvík, Kristian Fríðrik Olsen, hevði sagt upp, men tað hevur hann ikki. - Støðan er frustrerandi. Vit fáa ikki arbeitt, soleiðis sum vit eiga at arbeiða. Tað ringasta er, at vit fáa einki gjørt við støðuna, tí vit fáa ikki fatur á teimum íløtum, vit hava brúk fyri, sigur John Nielsen, stjóri C M Y K 14