hósdagur 1. august 1991síða 6

Samgongan miðar Imoti javnvág á FN figgjarlogini 1992 -um hetta fer at eydnast, fæst hóming av Í august, men sum heild skuldi komandi låntøka - og enn fáast lån - bara verið neyðug, tá ið talan er um umfíggjan segði Atli Dam, løgmadur m.a. í síni róðu á ólavsóku. Hann segði: ar varð gonga skipað á anuar i ár. Stersti andsteðuflokkur og samgonguflokkur valskeiðið 1988-90 stersti gjørdu sær arbeiðs- setning at gera løgtingsval- skeidid 1990-94 varð Henda arbeiðsskrá någreiniliga umredd í fjøl miðlunum fyrr í ár og skal ti formælið. ið tekur verða endurtikið í dag. Tað sigur: „Endamálini samgongunnar eru at skapa javnvág í samfe- lagsbuskapinum, - at røkja fiskastovnarnar å Feroyaleiðunum bert samanum, við politikki við sky n- semi og við ábyrgd fyri framt ið- ini, — at fåa fiskivinnuna at hvila i sjålvari sær, at virka moti arbeidslovsi, — at menna samfelagið. — at gera nyggja og rættvis- ari skattaskipan, — at loysa undirgrundarmål- ið. — at gera sjålvstyrislog og nýggja stýrisskipan fyri Fer- ovar, at verja Sjogv og land, og at røkja og menna førovsk an mentanar- og siðaarvÉ Tey tiltøk, fremjast til at røkka hesum, eru greid liga umrødd samgongu høvuds- m undir teim tættum, sum stýra samte- lagsbúskapinum, samfelags- rakstrinum og samfelags- gongdini I ólavsekureðuni 1988 segði løgmadur: »ov stóru ílegurnar eru høvudstrupul- leikin í foroyskum buskapi i dag. Ein avmarking vid 300 milliónum árliga er neyðug. og mugu ti ilegur, ynski eru um yvir 5-6 ár javnast yvir 8- 10 år« Hann endaði reðuna við at boða frá, at avmarkandi poli- tikkurin skuldi sami og í vera summum herðast komandi árini Nú er einki dulsmál, at teir báðir flokkarnir. skipa samgongu, osamdir um buskaparpolit- isku tiltøkini, komu i 1989, og serliga var tad um, hvussu nógv avmarkingar og tann ferum sum nu voru sum skerjingar skuldu herðast, og Fá hverjar tylgjurnar gjørdust. Fór ov nógv av ferninginum fyri skeyti, royndi ein mið- vist o g einvist at bøta teir badar buskapartættirnar, sum kallast handilsjavni og gjaldsjavni, ella var hetta neyðugur kostnaður at rinda? Við eðrum orðum. hvussu nógv skuldu skerjingar og minkað virksemi heldur enn øktur útflutningur bøtt um handilsjavnan? Nú skeiðið er runnið, er lit- kjakast um, hvussu hevði verið ella kundi verið, um ikki so rivan var tikið til. Vit stóðu um árs- byrjan 1991 í eini steðu við heilt givnum fortreytum, sum semja mátti fáast um at virka út frá. Handilsjavnahallið var munandi minkað og gjalds- javnahallið somuleiðis. Hesi viðurskifti batna eisini stød- ið endamál at ug í 1991, 2g eru metingar hagfrødinga, at avlopið á handilsjavnanum í 1991 verð- ur einar 700 mill. kr. og javn- våg í ellum gjaldsjavnanum við útheimin. Í 1991 kemur hækkandi út flutningur av meirvidgjørd ari veru og hægri prisur á parti av vanligu útflutnings veruni at samvirka við tann lakara innflutningin, so javn vågin í gjaldsjavnanum verð- ur nakað hægri enn í 1990. Lágu prísirnir á rækjum og laksi og útlitið til at ekjandi virksemi í 1991 og 1992 fer at vaksa nakað um innflutning- in aftur, elva tó trupulleikar í nágreiniligu metingini av úr- slitunum komandi. »Skeri eg teg her. missi eg teg har«, og búskapartættir- nir eru so samantengdir, at tú broytir ikki munandi åvis viðurskifti so sum gjalds- javnahallið rætta vegin, utt- an at tað kostar í eðrum lið- um, og væntaðir vóru ti trupulleikar at útvega lands- kassanum neyðugar inntøk- ur, eitt ávíst arbeiðsloysi og munandi almennar låntøkur, so hvert tær privatu mink- aðu. Hesir eru eisini hevuðs- trupulleikarnir nu, og verða ti gjørd tiltøk, sum meira víð- Atli Dam, løgmadur: -Í lótuni samsvara inn- tøkur landskassans ikki við fíggjarætlanina. Fyrra hálvár resta góð- ar 100 mill. kr. í, men tað er meting lands- stýrisins, at seinna hálv- ár fer at hilnast betur fevnd viðgera búskapin i heildarsamanhangi. Låntøkan tilsamans til før- ovska nytslu og iløguvirk emi ið var alt ov stór nøkur ár er helst minkað I r PS x øl hoskandi og javnvåg imillum tey vidbreknu styringartolini i búskapinun eftir nøkrum kråkumånad- im, so Vit tola teir lara at trupulleikar, sum ein soltnari landskassi og eitt vinnutól i broyting draga vid sær Nøkur tyritreytir, tiltøk og nakrar skulu seta meiri gongd á aftur, eru sum Økjandi framleiðsla og út- flutningur ngin vekst nenna kos lægri prosenti á hver StrekKKl 6. Tillagingar i toll- og av gjaldsskipanini, id taka burtur mismunir i vinnu livi og handli, sum trevt ad i handilssemjuni vid fe- lagsmarknadin Landskassanum eru sein- astu figgjarlogirnar álagdar mink- virkseminum stórar sparingar, men anin i ollum landinum gav so mikið minni tolli og skatti, at landskassaroknskapurin somu ar, innteku í hóast sparingar, synir munandi hall. Hesi hall eru figgjað við lánteku. Landsbankin hevur í upp- gerð síni viðvíkjandi almenna kseminum 1988-91 bæði nýtsluna yvir figgjar- árini logirnar og nýtslu úr grunn- unum. Tá eru úrslitini: 1988 — 244 mið. kr. 1989 — 598 mió. kr. 1990 25 mið. kr. 1991 — 366 mió. kr. (mett tal) Ætlanin er, at fíggjarlógin og landskassans roknskapur framyvir verða gjerdar á sama hátt, og merkir tað, at flestu grunnar fara at ganga beinleiðis inn í fíggjarlógina. Kortini eru nakrir grunnar figgjadir so serstakt, at ser- ligur roknskapur framyvir er neyðugur. Samgongan miðar ímóti javnvág á fíggjarlógini í 1992. Um hetta eydnast, fæst hóming av seinast í august, men sum heild skuldi 142 Í. august 199; komandi lánteka — og enn fáast lán — bara verið neyð- ug, tá ið talan er um umfíg an Í løtuni samsvara inntøkur landskassans ikki við fíggjar ætlanina. Fyrra hálvár resta góðar 100 mill. kr. í, men tað er landsstýrisins metin seinna hálvá fer at hilnas betur, nú virksemið økist sc mikið, at verður samsvar næstan ímillum mettar inn- tekur og veruligar inntekur. Skattaskipanin Arbeitt verður í letuni eini tekniligari skipan, sum við gevur skattaborgarunun allar upplýsingar um lo skatt, frítíðarpening og f dráttir dráttir hverja lengjal tikin hjá tlestu skattgjald rentuskatt ing okkara tók veruliga dyk á Spekulatión í seg seinnu helvt av áttati inum. Nakrar avmarking- ar í hesum meguleikum vórðu gjerdar í vár, og ætl anin er at leggja fram nakrar heyst. Hesar skulu tillaga skattaskipanina mest møguligt til bruttoskattaskipan broytingar í eina við so lon proportionalskatta- gum sum meguligt. Í eini bruttoskattaskipan ver ré | lið elsir ener DE Toll- og avgjalds- skipanin i t egg liskir Ja reglu er, at umleggingi f: januar 1992. Sami arbeiðir vid at leggja innflutningsgjeld okkara meirvirdislika av t n t eina gjaldsskipan. Landsstýrið er komið til sama úrslit sum flestu onnur lond. at hin einfaldasta og rættvisasta skipanin er ein verulig »moms«-skipan. Hetta var eisini nidurstødan í samráðingunum við EF un handilsavtalu. Takið verður at skipa eftir- lit og krevja inn í eini moms- skipan so einfalt og bíliga, at ikki stórar peningaupphædd- ir verða at nýta til umsiting og dataviðgerð. Landsbankin hevur nú virkað eina tíð og serliga veitt landsstýrinum vegleið ing, tá ið lán verða tikin uti- anslands. Sum nevnt fleiri ferðir i áttatiárunum er samskipan í- millum virksemi banka, fíggj- arstovna, landsins, komm- unu og privata neyðug, skulu vit ikki verða búskaparliga um ein háls, tí kapitalmarkn- aður okkara er so opin og við- brekin. Hesa samskipan kann landsbanki okkara gera soleiðis, sum tjóðbankar gera aðrastaðni. Nevnd landsbankans hev- ur arbeitt við neyðugum lógarbroytingum. Tær verða viðgjerdar í landsstýrinum heilt skjótt, og verða lógar- uppskot vónandi legd fyri tingið í heyst.