hósdagur 15. august 1991síða 14

Síða 14 Føroyingar eiga at bjóða íslendingum Nr. 148 — 15. august 1991 > PE tilboð um samvinn — Eitt foroyskt tilboð um samvinnu, við atliti til felags gagn, eigur at verða fing- ið upp at standa, miðandi ímóti at hækka nettovinningin, íslendingar ann- ars hava av sínum — ikki heilt frívilluga útflutningi av 130.000 fesku fiskatonsun- um, um somu tíð sum foroyskur maskin- og arbeiðskapacitetur kundi komið stabiliserandi inn á normaltímatals dekningsbidragið hjá íslendskum fiska- virkjum,.í serliga eystasta parti av hes- um so velduga landi, skrivar John Smith í seinna partinum av grein síni um okt samstarv millum Ísland og Feroyar. Hann setir eisini spurningin: — Eiga vit ikki at lata upp ein norður- atlantiskan marknað? Eiga vit ikki at bjóða íslendingum ein alternativan og betri marknað, heldur enn tey sera svingandi marknaðarviðurskiftini, ið eru ráðandi á teimum so sera fjaru markn- aðunum, har vit, og teir, annars eru noyddir at handla. Sum áður sagt, so ferðast í feskum líki umleið 130.000 tons av íslendskum botnfiski framvið Feroyum, til fesk- fiskamarknaðirnar niðri í mið-Europa, Immingham í Bretlandi, Bologne í Frak- landi, Hanstholm í Danmark, Cuxhafen i Tyskland, v.fl Av hesum gott 130.000 tonsunum av ísfiski vóru um 58.000 tons flutt i egnum fiskiførum, meðan gott 72.000 tons vóru flutt út við farmaskipum. Hetta svarar til umleið 356 tons hvenn einasta dag av ár- ella sins 365 degum, eini 712.000 pund um dagin. Um 70.000 tons vóru flutt til Bretlands — um 35.000 tons til Týsklands og hartil stórar negdir til Fraklands. Spart sigling Tað sum er so sera týdning- armikið, fyri ikki at siga er- kymlandi, tá hesin veruleiki rættuliga festir seg, tað er at John Smith: — Mundi besta loysnin, uppá longri sikt, ikki verið, at tað fyri at handla út- eftir við fiski, lógu av- gerðir, ið vóru tiknar í felag? »Eitt felags initiativ undir heitinum »FRESH FISH FOR THE WORLD« | átti at fingið í lag við verdinsbanka ella aðrari stórbankafigging, miðandi móti fullkomnum stoppi av ollum blokkeksporti úr bæði Íslandi og Før- oyum, eftir einum 5 ára skeidi«. hetta er farið fram alt árið 1990, uttan at tað er lagdur so mikið sum ein stertur upp á land í Feroyum, í hesum sama tíðarskeiði. Vit áttu í fyrstu atløgu kanska at stytt íslendsku veiðuferunum um siglingina av íslandsmiðum til traditionellu marknadir- nar fyri sunnan, til UK, 3 Tysklands og Fraklands. Hetta i sær sjålvum, og hetta einsamalt hevði verið av stórum týdningi fyri ís- lendingar, høvdu teir kunna spart hesa longu sigling. Eiga vit ikki at lata upp ein norður-atlantiskan marknað? Eiga vit ikki at bjóða íslend- ingum ein alternativan og betri marknað, heldur enn tey, sera svingandi — fyri tað mesta buyer's market viður- skiftini, ið eru ráðandi á teim- um so sera fjaru marknaðun- um, har vit, og teir, annars eru noyddir at handla Eiga og kunnu vit ikki, sum áður sagt, at lata upp og marknadarføra ein stór- marknað 370 km norðanfyri roll-of rampuna i ein marknad, sum roll-on, Scrabster um somu tíð eisini liggur 370 km sunnanfyri næstu havn í Íslandi? Feskfiskamarknaðurin i Europa er av hesum stóra, is- lendska útboði sera doyvdur og hann heldur eisini lív í okkara argastu konkurrent- um, meðan íslendingar sum vera man, ikki fáa tað burtur- úr, sum teir áttu at fingið, or- sakað av bæði tolli, avgjaldi og flutningskostnaði, ið kem- ur uppá, umframt tað tap, ið Ur Íslandi vórðu i 1990 utflutt 131.038 tons av isfiski til marknadar- londini Stóra-Bretland, Tyskland og Frakland stendst av, at mesti fiskurin er ísaður umborð, í stórar bingjur og soleiðis ikki er beinleiðis fyrireikaður til uppboðsselurnar í Europa, tá hesar gjalda mesta prísin. Tað sindrið, sum vit feroy- ingar flyta út — feskt á marknaðin — bæði runt og skorið, lendir eisini í hesi veldugu lágprísaldu og kem- ur sostatt ikki upp í prísi, orsakað av hesum alt ov stóra útboði — viku eftir viku, árið runt. Mundi besta loysnin, uppá longri sikt, ikki verið, at tað, fyri at handla úteftir við fiski, lógu avgerðir, ið vóru tiknar í felag? Tíðum, og serliga seinastu árini hevur verið sligið fast, at føroyskur skeri- og frysti- kapasitetur er umleið tað dupulta av tí, sum tervur er á, til okkara náttúrliga rá- fiskagrundarlag, og tá hetta ivaleyst er so, eigur tá fer- oyskur skeri-, pakki-, frysti- og meguliga eisini flutnings- kapasitetur ikki at verða settur íslendingum í boði. Vit hava maskinorkuna og ein infrastruktur, ið nektar tervin, undantikið nakað av flutningsútgerð. Vit hava eisini av neyð lært at fáa burturúr, at kalla øll- um, eisini smærri negdum og serliga hava vit lært hetta hesi bæði tvey tey seinastu árini. Felags initiativ Eitt felags initiativ undir heitinum »FRESH FISH FOR THE WORLDx átti at fingist í lag vid verðinsbanka ella aðrari stórbankafígging, miðandi móti fullkomnum stoppi av ellum blokkexporti úr bæði Íslandi og Feroyum, eftir einum 5-ára skeiði. Í foroyska hugaheiminum hevur og verður Ísland ongantíð nakað útland, men landið nærvið og tað kennist tí hugstoytt at vita sær, at samlaða íslendsk/feroyska fyritakssemi á fiskivinnuøk- inum, um somu tíð tað nóg illa breyðfeðir okkum sjálvar, Á -