hósdagur 15. august 1991síða 16

Síða 16 Á Ólavsoku í Ke mannahavn 29. <= - Sr S0S/alUrin juli 1991 Vatntrot og rav- magn í Suðuroy Áhaldandi tíðindi um vatntrot í Suði og allar- mest uttanum Vágsfjerð fær meg til at koma við grein um vatn og rav- magn, sum var skrivað á vári 1963. Í henni eru uppskot til EFS Suðuroy um hvussu kundi útbyggjast, so at ongantíð aftur kom at verða vatntrot hjá hesum so javnan tystandi fólkum og hartil at ravmagnið kundi verða bíligt, ríkiligt og ikki sum nú, tað dýr- asta í Europa. Lesarin í dag kann hugsa um hesi uppskot og hvussu hevði verið vorðið um tey hevdu verðið tikin í álvara og ikki bara kveistrað burtur til fyri- mun fyri tær skilaleysu og korruptu ætlanirnar, ið veruliga vórðu framdar, so suðringar áhaldadni sleppa at gjalda okursprís fyri orku og ár aftaná ár pínast av turki. 29 mai 1963 Ravmagns- spurningurin í Suðuroy Hevuðsreðarin á ljós- veitsluni í Vági í byrjan av tjúgunum, tá fyrsta hydroelektriska kraftsteð- in í ríkinum var liðugt bygd, Jóannis bóndi, segði tað frøa seg, at vág- bingar á hesum eki, sum á so mongum eðrum, vóru undangongumenn í Fer- oyum. Hesi orð kann tverá- maðurin, Hemming Jesp- ersen, tingmaður og næst- formaður í sóknarráðnum á Tveroyri, taka undir við, tá hann hugsar um at granna- og vinabygdin bert hevði um 1200 íbúgv- ar, tá farið varð undir hetta fyri tátíðar Feroya sanna risaverk. Mangt kundi kanska havt verið eðrvísi, stoðin skuldi verðið løgd í Vági, linjurnar kanska verið eðrvísi, sáttmálin við Tveroyri kundi eisini ver- ið eðrvísi og mangt annað. Alt samanumtikið á- tóku fólk í lítlari bygd, sum ongantíð fyrr roynt so stóra almenna ílegging og sýndu ovurhonds dirvi og áræði við at føra teirra ætlan fram á mál, hóast at kalla alt gekk teimum í- móti. Byggikostnadurin var ætladur at vera 400.000 kr., men allir prisir hækk- adu so nógv, at tá liðugt var, kostaði tað um 1.200.000 kr. Tað skilst, at her vóru allar inntekur og gjalding- arætlanir sprongdar. Hóast allar fíggjarligar og tekniskar trupulleikar, hevur steðin til henda dag givið ljós og kraft fyri lægsta prís í Feroyum til tvær bygdir, sum í stersta partinum av hesum tíðar- skeiði vóru sterstu fiska- framleiðslu- og útflutn- ingsbygdir landsisn og góvu vinnu til stóran part av Feroyum. Nú hava allar bygdir í Suðri ravmagn, men ikki nóg mikið. Framhald av útbyggjan Í 25 ár og meir hevur tað verið greitt, at haldast má fram við vatnorkuút- byggjanini í Suðri. Hesar ætlanirnar førdu til stovnan av EFS, Elfe- lag Suðuroy, enn hevur tó ongin útbygging verið. Í vár gjørdist EFS lim- ur í SEV uttan at el-nýtar- ar vórðu eftirspurdir, so sum var teimum lovað fyri 6 árum síðan. Tey eru, sum halda hetta er best, tí so fer kanska okkurt at henda. Men suðringar eru og tað nógvir, sum halda tað vera býtt og hepisleyst at fara upp í SEV, ið umfatar eitt eki, sum er soleiðis skilt frá Suðuroynni, at hesi bæði eki ikki bindast saman í bræði. Heldur ikki fremur henda samanbinding bí- ligari byggihátt, tá tú sær teir trupulleikar, ið SEV hevur orsakað av dýrum lánum og óvanliga dýrum byggihátti. Hesir suðringar halda at EFS skal taka seg burtur úr aftur SEV og fara undir útbyggingarætlan, ið bara hevur áhugamál suðringa fyri eyga. Hvat so enn verður gjert, er vert at hyggja at teimum útbyggingar- meguleikum, sum hava praktiskan týdning. Hvar skal støðin vera? Økid uttanum Fámjin savnar og goymir nógv vatn og er soleiðis háttað, at kraftsteðin má liggja í Fámjin. Um byrjað verður við Kirkjuvatn, verður hetta hin nógv bíligasta útbygging og ber tað væl til við gerð av bergholi at veita alt vatnið úr Mið- haganum og Hamrhaga í hetta vatn. Verður tað seinni fyri neyðini, kunnu byrgingar gerast ovari í haganum og ein ella fleiri ómannaðar kraftsteðir gerast har. Til hetta ekið kunnu síð- an veitast Vatnnesvatn, Bessavatn, Porkerisvetn og Vágsvegn gjøgnum berghol. Steðin í Botni er gomul burtursæð frå rørum og so lítið effektiv, at knappliga helvtin av vatninum fer fyri einki. Tey bestu ráðini eru at lata hana ganga sum hon er til hon ikki kann meira, ella til tervur verður á meira effektivari nýtslu av hesum vatni. Tá ber til at veita Ryskisvatn, Mittvatn og Ovasta vatn til Fámjins ella Vágs gjøgnum berg- hol. Hin samfelagsligi spurningurin „Hetta tekur seg út sum tann besta loysn økonom- iskt sæð og tá tað oman- fyri nevnda er gjørt, ber til at veita munandi av vatni til hetta ekið bæði úr Trongisvågi og Øravik. Vit vita, at uppgåvan hjå teknikarum og verk- frødingum er at finna ta loysn, sum tekniskt og økonomiskt er tann besta. Men áðrenn støda verð- ur tikin til hvar og hvussu eitt so stórt arbeiði skal gerast, eigur at verða kannað, um hetta á nakran hátt kann koma at ávirka aðrar útbyggingar- ætlanir fyri vinnulívið. Nr. Hin samfelagsligi týdn- ingurin eigur at vega tungt á vágskálini. Skeivt at leggja støðina í Botni Nú hevur í mong ár verið kjak um hvar kraftsteðin skal liggja. Hver vil hava hana til sín. At enda verður so valt ongum at ganga á meti. Hver skal siga, fái eg hana ikki, so skalt tú held- ur ikki hava hana. Tí varð avgjørt at leggja hana í Botni. Alt vatnið í Hovs-, Porkeris- og Vágsvetnum skal veitast gjøgnum berghol til hesa steð. Seinni skal so Fámjin út- byggjast fyri seg. Tað vísir seg, at berghol úr Vatnesvatni og vestur í Botn kemur at hava somu longd sum berghol úr sama vatni og til Vágs. 148 — 15. august 1991 Berghol vestur í Botn kemur at veita alt vatnið frá eystursíðuni av Suður- oynni úr Mannskarði og suður á Javnfalsegg í Nes- haganum í Vesturhavið. Ti má hugsast um hverjar samfelagsligar av- leiðignar hetta kann koma at hava. Vatnspurningurin í Vági Vågsbygd og allar bygdir- nar uttanum Vágs- og Porkerisfjorð eru sera illa staddar við vatni sum er. Er turkur í 14 dagar, er stórt vatntrot. Tað ber til at fáa meiri vatn við at grava nakrar brunnur afturat, men ikki fæst meiri vatn enn tað, sum rennur í brunnarnar. Byrgingar kunnu megu- liga gerast í Gjóvaradali Vágs bygd í dag