hósdagur 22. august 1991síða 10

Síða 10 Nr. 152 — 22. august 1991 vit til madrass). So vit skiftust um at sova - og so upp at ganga fyri at halda seg heitan. Dagin eftir vórðu vit koyrdir til Fremmandapol- ud. Teir hóttu við at koyra okkum til markið og vísa okkum úr landinum. Men hóast alt fingu vit uppihaldsloyvi - vit høvdu jú einki gjørt annað enn at sungið. Hildu vetur í Týsklandi Men nú var líðið so langt út á heystið - og vit høvdu hóast alt hugsað um at hildið leiðina upp til Týsklands og spælt um jóltíðir. Eg, Charlie og Russel fóru so til Týsk- lands, og Francis fór við dreingjunum til Grikka- lands at halda vetur. Har var jú heitari. Nógvastaðnis í Týsk- landi var sera gott at spæla - einahelst í Suðurtýsk- landi. Onkuntíð vóru vit í Ruhr-økinum, men har dåmdi mær einki. I Tysklandi var nógv lív á gøtuni: einmans-bólkar, málarar, eldslúkarar, si- goynarar og sirkus av yms- um slag. Mong teirra vunnu sítt dagliga breyð á gøtuni. So kappingin var mangan hørd - og tú skuldi vera tíðliga á veg, skuldi tú fáa tey bestu plássini. Veðurfastir Beint fyri jól komu vit til Stuttgart. Tá høvdu vit spælt í Mainz, Karlsruhe og har um leiðir. Jólaaftan fór Russel til Onglands at vitja skyldfólk, so eg og Charlie vóru einsamallir eftir. Um nýggjársleitið ætl- aðu vit okkum til Portugals at halda vetur. Men nú frysti 25 stig - og av tí sama frysti dieseloljan í bussinum, so vit fingu ikki flutt hann. Enntá vínið frysti! Higartil høvdu vit gingið berføttir, men nú bar ikki til longur. Í fyrstani máttu vit so vakurt búgva í buss- inum . Men so hittu vit fólk, ið buðu okkum at búgva í íbúð teirra. Frálíkt at koma inn í sentralhita. Hóast 25 kuldastig var eingin bøn: vit máttu so vakurt út at spæla, tí ongar pengar høvdu vit. Vit plagdu at spæla í eitt korter ísenn, og so inn á onkra kaffistovu. Ráddi um at halda væl tvørtur um kaffi- koppin, so tú fekst hita í aftur fingrarnar. Og so út aftur at spæla. Brúktu tit so ikki vinningin til kaffi? Nei - tí kaffistovurnar vóru bíligar. Spældu vit í tíggju minuttir, plagdu vit at fáa okkurt um 20 mark- ar, og ein koppur av kaffi kostaði bert 60 pfennig. Vit plagdu eisini at fara við toki út á bygdirnar. Vit vórðu verandi í Týsklandi, til komið var út í mai mánað. Livligari fólk í Italia Sum heild var nógv meir lív í fólki í Italia enn í Týsklandi. Tú fekst líka nógvan pening har - og nógv meiri stuttleika. Fólk livdi við. Í Týsklandi spældi tú av neyð - har var tað eitt keðiligt arbeiði, sigur Sámal Ravnsfjall. Tá ið teir komu niður aftur til Italia, stjól onkur gittaran hjá Sámali. Tá tímdi hann ikki meir, men lænti sær gittara at spæla seg heim fyri. Kom síðani aftur til Føroya - fór fyrst til skips og hevur síðani arbeitt sum urtagarðsmað- ur. ð - Tá ið eg var yngri, hugsaði eg mangan um at fara ein slíkan túr - men hesin møguleikin kom av tilvili, sigur Såmal Ravnsfjall. Mynd: Kalmar Musikkskúlin hevur hjålpt Nógv av teim ungu, sum spæla í dag, eru ótrúliga góð. Musikkskúlin og Jazzstevnan hava hjálpt væl í so máta, sigur Sámal Ravnsfjall. Sámal Ravnsfjall er ætt- aður úr Miðvági. Hann var millum tey 12, sum ikki fingu studentsprógv í 1975, av ti at tey høvdu skrivað uppgávur sínar til prévtøkuna á føroysk- um. Hann greidir frå: - Vit vistu um avleið- ingarnar frammanundan, og nøkur, ið høvdu ætlað sær at skrivað á føroysk- um, trektu í land. Men vit vóru 12, ið hildu fast við hesa avgerð - og tí- skil fingu vit einki prógv. Men vit angraðu hetta ongantíð. Eisini fingu vit at vita, at hetta fór ikki at fáa avleiðing- ar, um vit skuldu lesa víðari. Vit sluppu inn á universitetini kortini. Mangir av hesum stud- entum hava toppstørv i dag. Málstríðið í Hoydøl- um fekk týdning fyri meg. Eg så, at vit høvdu ikki frælsi til at brúka - okkara egna mál á før- oyskum skúla (Lands- stýrið fíggjar jú Stud- entaskúlan). Almenna frágreiðingin var, at ov fáir censorar vóru tøkir til føroyska próvtgku. Men árið eftir stóð ikki á at fáa censorar! So hettar hevur verið undanførsla. Fór til skips Eg var til skips í nøkur år - fyrst vid Kuba-båt- unum. Vit sigldu åt til oljuboripallarnar i Norð- sjónum. Síðani róði eg út frá Keflavík eitt skifti og var undir Grønlandi við toskagørnum. Tá ið eg var heima, plagdi eg at spæla til dans. Vit høvdu orkestur har Vesturi og spældu oftast i Sørvågi. Ténleik- urin var tann frå seksti- og sjeyti-årunum: Bob Dylan, Rolling Stones, Beatles o.t. Annars fóru Absurdy Fair og = bólk- arnir í Havnini tíðliga undir at spæla tónleik eftir Deep Purple o.g. Hinir bólkarnir spældu meira slagarar. Um 8 - 10 ára aldur høvdu vit kjallarabólk og spældu tónleik eftir El- vis Presley, Beatles o.ø. Tá - miðskeiðis í seksti- árunum vóru sera nógvir kjallarabólkar, og dans- urin var mangan góður. El-útgerð høvdu vit ikki altíð. Tá ið vit so fingu áhuga fyri hesum, sluppu vit at brúka útgerðina hjá teim "eldru" bólkunum. Teir høvdu verið til skips og høvdu råd til útgerð. Hon stóð í Dansistovuni. Bólkar úr Havn Onkuntíð vitjaðu havn- arbólkarnir Faroe Boys, Cream Crackers o.a. har Vestri. Tå i tidini var Flower-Power - tónleik- urin nógv frammi. Beiggi mín, ið var fimm ár eldri, plagdi at keypa plátur við Jetro Tull, Ji- mi Hendrix 0.ø. A Kostdeildini i Hoy- dølum vóru vit nakrir, sum spældu. Vit plagdu at hava tiltøk å jélum og spæla til sjónleikir har- uppi. Eg minnist, at vit spældu í Kollafirði og á Landssjúkrahúsinum til okkurt høvi. Eg fór á Hægri Hand- ilsskúla í 1979. Tá fór eg at spæla í Jazz-klubban- um - nú spældu vit meira Blues. Tú fekst nógv meira in- Spiratión, tá ið tú komst til Havnar. Her vóru fleiri og betri tónleikar- ar, og alt tónleikarlívið var meiri samlað. Eg kom í samband við nógvar tónleikarar hesa tíðina. Dámar væl fólkatónleik Sámal hevur spælt til dans saman við Knarvum síðani 1977. Á Tórshavn- ar Jazz, Fólka og Blues Festival í ár spældi hann saman við blues-bólki sínum, og í fjør var hann á Stevnuni saman við Niels Midjord. Eisini hevur hann spælt fólka- tónleik saman við Ronnie Nielsen. - Mær dámar sera væl at spæla fólkatónleik. Góður kontrastur til tað elektriska, sigur hann. Munnharpu lærdi hann at spæla tey ár, hann var gøtuténleikari. Russel úr Trinidad lærdi hann kynstrið. Sámal hevur blást munnharpu á onkr- um føroyskum bandi - m.a. á Amnsesty-band- inum. Musikkskúlin hevur hjálpt - Nógv av teim ungu, ið spæla, eru ótrúliga góð. Musikkskúlin og Jazzstevnan - og tað jazzskeiðið, sum er í tí sambandi - hava hjálpt nógv í so máta, sigur Sámal. Eisini er rytmiskur tónleikur nógv meir góð- kendur nú enn fyrsta, eg minnist. Tá helt fólk, at hetta mundi bert fara at halda á eitt skifti og so hvørva aftur. Og víst er "Fúr Elise" eitt vakurt stykki - men nógv annað er til. Tón- leikur er ein partur av heildini. Hann skal eisini vísa gleði, sorg og angur. Men hinvegin er vent - eisini millum eldri fólk. Nú eru eisini nógv, sum eru vaksin upp við rocki og jazzi og tava fingið tað inn í blóðið. Nógvum dámar eisini Beatles nú - fólk, ið ikki kundu torga teir áður! Hinvegin dámar teimum ikki tann tónleikin, sum er frammi nú! So tað vís- ir seg, sum skalt tú bíða eini tjúgu til tríati ár, sigur Sámal. Honum dámar væl, at Bládýpið er komið. - Har spælir tú tað, tú hevur á skránni - um so fólki dámar tað ella ikki. Hetta er einasta stað, tú kanst gera tað. Í dans- inum fært tú pening fyri at spæla tað, fólki dámar. Men tað hevur sína sjarmu, sigur Sámal Ravnsfjall. 5