leygardagur 14. september 1991síða 12

Seks ferðir hevur hann fingið bót fyri at koyra ov skjótt. Honum dámar best heimagjør- dar fiskabollar í karrysós, og hann sigur, at kvinnur eru í besta blóma tá tær eru 25 ár, og eiga at fáa børn tá. Hann fór fyrst í læru sum elektrikari, men endaði sum serlækni í kvinnusjúkum og sum barnakonulækni. Marner Simonsen er 70 ára gamal. 1. oktober er han- sara seinasti starvsdagur á Landssjúkrahúsinum í Havn. Marni Simonsen er longu farin at njóta sítt otium á Marknagili í Havn. Hann er júst afturkomin eftir ein 14 daga langa ferð við rannsóknarskipnum Mag- nus Heinason. Teir hava Ljósareyð steik verið í Norðsjónum og leitað eftir svartkjafti. Hann vísir okkum inn í hjallin. Marner Simonsen er: fyrrverandi eigari av roykivirkinum Sammfisk. Í hjallinum hevur hann gjørt royndir vid at turka laks. Laksurin er skorin i tunnar flisar, og hevur hingið uppi í tveir mánaðar. Vit hava eisini frætt, at manninum dámar ófgra væl at gera mat. Og her fara vit ikki skeiv. - Einki er sum ein góð oksasteik, stokt uppá mín máta, sigur Marner. Eg koyri hana í ovnin við einum hitamátara í mið- uni. Tá mátarin vísir 62 hitastig er hon passalig. Ljósareyð og moyr. Til sósina brúki eg ikki sup- puterning, men soðið frá steikini. Við eini fløsku av Chateau Bel-Air afturvið, er hetta ein frálíkur sunnudagsdøgurdi, sigur Marner Simonsen. Hann greiðir frá, stutt og kvikliga. Eyguni glógva, og fyrriklæði strammar eitt sindur um búkin. Tað sæst á manninum, at honum dámar væl ein góða bita. Læra til lækna Marner gjørdist studentur í 1940. Ætlanin var at hann skuldi læra til elektro- verkfrøding og hevði fin- gid læruplåss, sum elek- trikari hjå Leif Mohr i Havn. - Dagin fyri eg skuldi byrja kom eg at tosa vid onkran, sum eisini skuldi f læru har. Hesin helt tad vera spennandi at fara at klatra í pelum og sovorið. Tá eg hoyrdi hetta, slerdi eg av beinan vegin. Mær hevur ongantíð dámt hæddir, sigur Marner. Hann fór í staðin á sjúkrahúsið í Havn at læra til lækna. Tá varð frálæra givin í Føroyum meðan, prétøkan var tíkin í Íslandi. I 1949 gjørdist hann lidugur sum skurdlækni. Sidan arbeiddi hann i Føroyum og i Danmark samstundis sum hann gjø- rdi seg lidnan vid útbúg- vingina. I 1967 var hann 44 åra gamal, giftur og hevði eina dóttir. Hann - 14. september 1991 var eisini útbúgvin serlækni i kvinnusjúkum og sum barnakonulækni. Læknastríðið Marner Simonsen hevur arbeitt sum kommun- ulækni ymsastaðni í Føroyum. Millum annað á Eiði og var í Klaksvík í 1952, tá læknastríðið by- rjaði. Men stríðið vil hann ikki tosa so nógv um. - Ég var bert 30 ára gamal, og vildi ikki finna meg í gllum. Eg gjørdi beint, og slapp mær bur- tur, so skjótt til bar. Um eg ikki gjørdi so, hevði eg kanska verið har enn. Marner minnist tíðina í Klaksvík, sum sera spen- nandi. Ferðasambandið var vánaligt millum oygg- jarnar, og hann minnist Óveðursnáttina tå hann noyddist út í Kirkju at gera eina útskraving. Hann gloymur heldur ikki nåttina í Arnafirði. Ein maður var dottin oman á Skríningsdali, og boð vóru send eftir lækna. Nr. 169 14. september 1991 x s 0) s0Sialurin - Eg havi úr at gera, nú eg fari frá, sigur Marner Simonsen. Honum dámar væl at gera mat, og at byggja modellskip Ódnarveður var, og læknabáturin kundi ikki sigla. Teir noyddust tískil at fara til gongu, upp um fjallið og oman í bygdina. Teir komu íkki fram á mannin fyrr enn um fýra tíðina um náttina. Og síðan við einum 20-ton- sara til Klaksvíkar. Klokkan átta morgunin eftir vóru teir aftur á sjúkrahúsinum í Klak- svík. Tíbetur hevði mað- urin ikki fingið so stórt mein av hesum langa túrinum, sigur Marner. Marner Simonsen man vera kendur av flestu Mykvinnum sum kvinnulækni á Landsjúkrahúsinum í Havn Orð: Eyð Myndir: Kalmar Allar innlagdar Marner Simonsen hevur verið cinsamallur kvinnu lækni í Føroyum í umleið 15 ár. Tá hann kom heim úr Danmark i 1967, var mest sum einki giørt á hesum gkinum. Tað fyrsta hann syrgdi fyri var, at allar barnakonur skuldu innieggjast Kvinnur, sum vid barn, åttu sum oftast heima, við hjálp frá kommunul- ækna og ljósmóður. Tað var ikki altíð, at hetta gekk so væl. Ferða- sambandið var ringt og torført var at fáa fatur á hjálp rættstundis Tá vórðu kvinnurnar heldur ikki innlagdar uttan so, at okkurt serliga álvarsligt var áfatt Tad fyrsta eg gjørdi var at syrgja fyri, at allar im skuldu hava AT óðru nn i Og ursliuid vísu seg skjót kont n kvinnur lagdar urdir skurð. Í dag verða tær flestu vidgjørdar við heilivági. Hann sigur at kvinnur í skiftisårinum eru eitt serl- iga spennandi øki at arb- eiða við. - Vit vita líuð um menn í hesum aldrinum. Men kvinnunum kunnu vit hjálpa. Kvinnur í skiftisårunum er eitt sera spennandi øki. Tær eru um at gerast gamlar, hava hitabylgjur, skjálta, klára ikki at halda vatninum og nógvar hava eisini seks- uellar trupulleikar. -Eg veit, at viðgerð við hormonum er nógv um- rødd, men eg haldi, at hesin heilivágurin hjálpir nógvum. -Nógvar tora ikki at greiða frá tupulleikunum, tá tær koma til mín. Men eg veit sum oftast hvat sum bagir, og tá eg so spyrji, koma tær á glið. Ungdómurin er nógv frí- ari. Ungar kvinnur hava ikki trupult við at tosa opið. Fáa ikki børn Um fimta hvørji hjún i Føroyum hava ilt vid at fåa børn. Marner sigur, at hetta er eitt øki, sum tey næstan ikki hava gjørt nakað við tey seinastu tvey árini, tí spart verður innan heilsuverkið. Men royndir hava verið g,ørdar við at hjålna nøkrum Marner Simonsen hevur Síða 13 um 20 ge 300 nsiemineringar á Lands ukKkarhuúsinum Eingin dugur er í sáðnum hjá manninum, og tí verður fremmandar sáðkyknir sprændar upp í líivmóðurina hjá kvinnuni 4 len eg veit bert um at tað hevur eydnast mær at fáa eitt barn burturúr á henda hátt, sigur Marner Sáðið er fryst tá vit fáa tað úr Danmark. Kanska er tað ti so líuð spyrst burturúr, heldur hann Ert tú ør, tað hevði ikk: latið seg gjørt. Tá fóru allir føroyingar at líkjast hvørjum ødrum Eg sjålvur hevdi uttan iva int fingið ábyrgdina al Eiga KKUT DØ unum, flennir M Hani vur € 1 hjál hjú n Su kki fáa DÓrT við h Í t 4 111 it til Danmarkar og Ongiand Har erður Mad eru ikki allar kvinnur Duga íkki at taka hann nonum, antin ti tær eru 1ppå vegin a [1 nógvar síggja meg sum ein serling. sigur hann. Kanska ti eg eri so ivgjørdur. Og tað skal nan vera. Man skal hava ina meining og ikki víkja frá henn. -Eg haldi t.d at kvinnur ikki skulu fáa børn tå tær eru farnar um 30- árini. Tær skulu helst fáa børnini tá tær eru millum 24 og 30 ár. Helst tá eru 25 ár, ti tá eru tær i hægsta blóma. Tað sigur seg sjálvt, at eitt egg, sum er eldri eisini verður vánaligari. Fosturtøka Og medan vit tosa um børn, kunnu vit næstan ikki koma uttan um fosturtøku. I dag hava vit eina danska lóg, sum sigur, at kvinnur ikki fáa fosturtøku, uttan so at tað stendur um lív hjá henni, at hon kann gerast sálarliga brekað, ella tá hon er neyðtikin. Kvinnan skal kannast av tveimum læknum: Kom-munulæknanum og ser-lækna. Fleiri fáa fostu- rtøku tí tær eru sålarliga illa fyri - Nógvar eru í rættuligari neyð, sigur Marner. -Hetta er ein lóg, sum er torfør at handfara. Um kvinnan líður undir ti sálarliga er eingin ivi um, Framhald á síðu 14