mikudagur 31. mai 2000síða 5

Til teir umvendu Fyrst av øllum fari eg at takka tykkum báðum, Hans Paula og Rolf, fyri áhuga- verd svar. Haldi tó ikki, at eg fekk svar uppá tann ein- falda spurningin eg setti tykkum. Uttanumtos og umberingar. Tað var nú heldur ikki væntandi. Á- hugaverd eru svarini tó, tí tey lýsa eitt áhugavert tíð- arskeið, tá enn broddur var í ungdóminum á politiska vígvøllinum. Satt at siga, so hevði eg altíð virðing fyri tykkara dirvi at leggja navn til alt tað, tit skrivaðu. Tann sami broddurin er nú tíverri horvin. Hvør, ið las úr skriftunum hjá Mao, og hvør las tær hjá Marx kann verða líkamikið. Merkiligt er tó, at tit finnast at Tjóð- veldisflokkinum, tí hann skuldi vera so lítið vinstra- hallur, samstundis sum tit siga, at meginparturin av teimum mest vinstrahallu finnast júst í hesum flokki- num. Eg helt meg spyrja hamp- uliga og uttan at ákæra nakr- an, og tí er tað eitt sindur harmuligt, at Hans Pauli skírir meg bæði líkt og ólíkt. Hetta má sigast at verða blivið eitt keðiligt javnað- areyðkenni, men er kanska nakað hesir nýggju menni- nir hava drigið inn við sær. Hetta skyldast kanska for- tíðina í Keypmannahavn, tá menn gingu í so nógvum bólkum, at neyðugt var at skjóta fyrst og spyrja aftaná. Grundin til at eg spurdi var sera einføld. Í longri tíð hava fólk í Javnaðarflokki- num í skrift og talu brigdað mótstøðumonnum, at teir hava eina kommunistiska fortíð. Helt tað tí verða uppá pláss at vísa á, at hesir eisini funnust hjá teimum sjálv- um. Tí skulu tit hava takk fyri svarini og ikki er neyð- ugt at skammast. Tak hattin av fyri tí Hans Pauli. Pláss skal verða fyri øllum í hes- um kjakinum, sum nú er frammi. Stuttligt er tó at síggja, at meðan tit áður kappaðust um at verða longst til vinstru, so royna tit nú at ákæra hvørannan fyri at vera, og at hava verið kommunist. Hvussu gongur annars við sosialismuni og sjálv- stýrinum. Eru tit komnir nærri málinum, og halda tit flokk tykkara, Javnaðar- flokkin, verða meira sosial- istiskan nú, enn fyri tjúgu árum síðan. Hvussu sosial- istiskt skal samfelagið ger- ast áðrenn tit loysa. Vit eru ivaleyst samdir í mongum og serliga væl dámdi mær endan á greinini hjá Hans Paula. Um fyrrverandi blaðfólk á kommunistiskum bløðum, sigur Dan R Petersen í ein- um svari til Árna Dahl. ”… Og tað fer mær kalt niður eftir rygginum, tá ið blað- stjórin á kommunistablað- num Fríu Føroyum skrivar um frælsi. Hann má hava etið fimmtumma.” Framin ella Fríu Føroyar, tað man ikki verða tann stóri munurin. Men Hans Pauli sigur í eini grein í Sosialinum í 1998, um slíka skriving, sum hana hjá Dan: ”.. at kjakið tá verður óreint og ósakligt, og tá verður roynt at fremja sína politisku søk við at dálka mótstøðumann- in heldur enn at viðgera málið, sakina” Lítið man verða at ivast í, at tað krevst at verða vítt til veggja í Javnaðarflokki- num. Mær tykir tað tó verða so vítt, at tit neyvan vita av hvørøðrum. Annars er stutt- ligt, at tit hava havt eina tillagingartíð uppá 28 ár, frá tí tit vunnu tykkum javnað- arfrelsuna, til tit alment komu úr skápinum. Tað sigst at verða fáur, sum upplivdu fundirnar í Keypmannahavn fyri tjúgu - tredivu árum síðan, sum høvdu væntað at sæð Hans Paula, Rolf og Virgar D. fara hond í hond inn í nýggju øldina. Manne Persson Í farnu viku hevði eg eina grein við heitinum „Feðgar á ferð“. Í gjár kom so Kjart- an Hoydal við einum aftur- svari, sum hann hevur givið heitið „Petur Reinert var ikki faðir á studningsbú- skapinum“. Júst sum yvir- skriftin ber boð um, so snýr alt svarið seg um, at Petur Reinert, sáli ikki var faðir at stundningsbúskapinum og hevði ikki politisku á- byrgdina av veðhaldspoli- tikkinum í áttatiárunum. Í fyrstu atløgu má sigast, at Kjartan Hoydal rættiliga raffinerað fær tikið seg sjálvan burtur úr mínari grein fyri síðan at seta Petur Reinert inn. Soleiðis kann hann fáa onkran lesara til at halda, at eg brúki mína orku til at viðgera persónar, sum ikki fáa vart seg. Tað er í sjálvum sær sera ódámligt. Men høvuðspersónurin í mínari grein var ikki Petur Reinert, Hann var bert nevndur einaferð og í einum einasta setningi. Hetta var tað, sum stóð í mínari grein: „ Í 1975 kom heildarloysnin, sum løg- tingið tók undir við, men arkitektarnir aftanfyri vóru Petur Reinert, sáli og Kjartan Hoydal. Ráfiska- grunnurin var teirra upp- finnilsi.“ Politiska embætistíðin hjá Petur Reinert var frá 1975 til 1979, og tað sum m.a. hendi í 80´unum, hevði hann onga polirtiska ábyrgd av. Og tað hevur heldur eingin fasthildið, minst av øllum eg sjálvur. Út frá roknskapinum hjá landskassanum kunnu vit staðfesta, at rakstarstudn- ingurin til okkara høvuðs- vinnu frá 1980 til 1990 kostaði góðar 3 milliardir krónur, og at effektiv veð- høld í sama tíðarskeið kost- aðu okkurt um 1,6 milliardir krónur. Hetta eru almenn tøl, sum ein og hvør við áhuga kann síggja, eisini Kjartan Hoydal, um hann hevur gloymt tey. So Kjartan Hoydal tú hevur tikið tær tann rætt at skifta høvuðsleiklutin í mínari grein út. Petur Reinert, sáli var ikki høv- uðspersónurin, men Kjartan Hoydal, sum m.a. sum hægsti embætismaður á øki- num sat innaliga í studn- ingsruðuleikanum fyri at brúka tíni egnu orð. Annars var tað áhuga- verda í tíni egnu skriving ímóti greinarøðini hjá Kára Petersen, at tú vildi vera við, at tað vóru kreftir í okkara samfelag, sum vildu fast- halda eina skaðiliga studn- ingsskipan, sum í hesum førinum var ríkisstuðulin. Tú hevur líka sum tikið pat- ent upp á at mótvirka øllum tí, sum hevur við studning at gera. Og títt point var, at Les tað, sum skrivað stendur! ríkisstuðulin var eins skað- iligir fyri okkara samfelag sum studningsskipanin vat fyri okkara høvuðsvinnu, sum m.a. tú sum ráðgevi legði lunnar undir í 1975. Fremsta planbúskaparliga framtak, sum er kent her á landi, har var tú ein av heil- unum. Tað er ein veruleiki, sum hvørki tú ella eg fáa gjørt nakað við. Tí kann tað verða eitt sindur torført at taka teg fyri fult, tá tú nú hevur stillað teg í fremstu røð sum forsprákari fyri frí- um og óavmarkaðum marknaðarbúskapi. Og mítt point var júst hetta ham- skifti. Vit áttu at tikið tíni orð fyri fult, tí hvør veit meira um studningar enn júst tú, men vitandi um at „hensigt- en helliger midlet“ eisini er galdandi í tínum føri, skalt tú eisini takast við ávísum fyrivarni. Men ein aðru ferð eigur tú leggja teg eftir ikki at leggja øðrum orð í munnin. Jóannes Eidesgaard Hin illgrunasami Bjørn á Heygum Hvat vil hesin Bjørn? Jú, illgrunin er tann, at Bjørn vil ikki hava nakra kanning av Signari á Brúnni. Tí vil hann frá síðu- linjuni forpurra málið, nú ein kanningarstjóri er settur. Ein heilt ótrúligur frekleiki. Hann, Bjørn, ætlar at seta teir 13 tingmenninar upp á pláss, sum hava undirskriv- að at ein kanning skal setast í verk. Hetta kemur frá einum persóni, sum er uttan fyri tingsins gátt. Soleiðis arbeiðir, um eg so má siga, faðirin at nýggju stýrisskipanarlógini. At fólk uttan fyri tingið skulu hava størri vald enn tey fólka- valdu umboðini á tingi. – Eg meini tað. Dia Ellindsson, tjóðveldismaður, Runavík Lesið eisini Sosialin á Internetinum www.sosialurin.fo Viðmerkingar: Tann 5. fundurin millum fisk- imálaráðharran í Norður At- lantshavinum verður hildin í Ilulissat í Grønlandi í hesum døgum frá 23. til 27. mai 2000. Fiskimálaráðharrar úr Kanada, Grønlandi, Íslandi, Føroyum og Noreg eru við á fundinum. Úr Russlandi og ES luttaka embætisfólk á hægsta stigi. Fiskimálaráð- harrafundurin hesuferð hevur 4 høvuðsevni. Tey eru: 1) Hvussu veiðiflotin verð- ur umsitin á burðadyggum grundarlag, herundir minking í samlaða veiðiflotanum og stýring av ovurorku í útflutn- ingi av skipum. Avleiðingar av ólógligum fiskiskapi og ó- regluligum fráboðanum. 2) Eftirlit og hondhevjing í fiskiskapi. 3) Vistskipanin í havinum og ávirkanin frá súgdjórum. 4) Umhvørvis grundreglur og tillaging í stýringini av fiskivinnuni. Jørgen Niclasen, landsstýr- ismaður í fiskivinnumálum hevur í dag havt eitt innlegg um vistskipanina í havinum og um ávirkanin frá havsúg- djórum. Han nýtti høvi til eis- ini at bjóða Kanada og Russ- landi við sum limir í NAM- MCO. Fiskimálaráðharrar í Norðurlondum hittast 9 tíðindablaðið sosialurin Nr. 103 - 31. mai 2000 8 tíðindablaðið sosialurin Nr. 103 - 31. mai 2000 EDVARD JOENSEN Næstformaðurin í kirkju- ráðnum í Klaksvík hevur onga tagnarskyldu. Og tí kann hann heldur ikki bróta nakra slíka, sigur Hans Jac- ob Joensen, biskupur, í við- merking til tað, Niels Pauli Danielsen, prestur, segði við Dimmalætting leygardagin. Niels Pauli Danielsen, sóknarprestur í Norðoya Vestara Prestagjaldi, sigur við Dimmalætting leygar- dagin, at næstformaðurin í kirkjuráðnum hevur brotið tagnarskylduna, hann sum kirkjuráðslimur hevur. Hetta grundar prestur á, at kona kirkjuráðslimin í Fimmaranum í Útvarpi Føroya hevur úttalað seg um, hvussu nógv fólk ganga í kirkju í Klaksvík. Men tað ber ikki til, at kirkjuráðslimurin hevur brotið tagnarskylduna, sigur Hans Jacob Joensen, bisk- upur, í viðmerking. Tí har er eingin tagnarskylda. Tað kann ein og hvør fara í kirkju sunnudag og seta seg at telja, hvussu nógv fólk eru inni. So einfalt er tað. Almenn bók Hjá tí, sum ikki kennir við- urskiftini innan kirkjuna, kann tað tykjast, sum næst- formaðurin í kirkjuráðnum í Christianskirkjuni letur leka út, hvat skrivað verður í sjálva kirkjubókina. Men so er ikki, sigur bisk- upur. Upplýsingarnir, sum prestur her talar um, kunnu bara vera úr eini protokol, sum liggur í kirkjuni, og sum er púra almenn. Tað var soleiðis, sigur Eingin tagnarskylda er brotin Næstformaðurin í kirkjuráðnum í Klaksvík hevur onga tagnarskyldu brotið. Tí hann hevur onga tagnarskyldu, sigur biskupur Hans Jacob Joensen, bisk- upur, at undanmaður hans- ara, Eivind Vilhelm, vara- biskupur, bað prestarnar skriva upp, hvussu nógv fólk gekk í kirkju, hvussu nógv var til altars, hvør gjørdi tænastu og tílíkt. Hetta var ikki nakað krav, men bara ein áheitan frá varabispi, ið tá var. Tí var tað heldur ikki nøkur skylda hjá prestunum at gera tað, og í summum kirkjum verður skrivað upp, meðan tað aðrastaðni ikki verður gjørt. Hendan bókin liggur so í kirkjuni og er almenn fyri ein og hvønn at lesa, sigur biskupur. Og tað er ikki so frægt sum neyðugt at vera limur í fólkakirkjuni fyri at fáa atgongd til tað, í bókini stendur. Tí er tað skeivt fatað, um prestur heldur, at hendan bókin áleggur kirkjuráðs- limum tagnarskyldu, sigur biskupur. Niels Pauli Danielsen, sóknarprestur í Norðoya Vestara Prestagjaldi, hevur ikki hug at gera viðmerk- ingar til tað, sum hann segði við Dimmalætting leygar- dagin. Einasta hann vil siga er, at nú er málið lagt fyri kirkjuráðið, og so fer hann at bíða eftir, hvat haðani kemur, sigur hann. Einki útistandandi Hans Jacob Joensen, bis- kupur, sigur seg ikki hava nakað útistandandi við nakran prest. Hvørki í Klaksvík ella aðrastaðni, hóast Niels Pauli Danielsen, sóknarprestur sigur, at bis- kupur nýtir eitthvørt høvi til at sleppa av við summar før- oyskar prestar. Tað einasta, sum verið hevur, sigur Hans Jacob Joensen, er, at nakrir prestar klagaðu hann til Kirkju- málaráðið. Teir fingu ikki viðhald, og so metir hann málið at vera avgreitt. Millum annað verður onkuntíð sagt, at hann skal liggja í stríði við fyrrverandi fuglafjarðarprestin. Men tað er ikki rætt, sigur biskupur. Teir vóru ósamdir um ávís ting, men eisini tað er av- greitt við avgerð úr Kirkju- málaráðnum, og so er eisini tann sakin liðug, sigur bis- kupur. Hinvegin metir hann, at málið um donsku biskup- arnar, sum ætlanin var skuldu prædika í Føroyum á hvítusunnu, er heldur klossut avgreitt. Var tað so, at allir partar vildu, kundi málið verið av- greitt í allari stillheit, uttan at nakað sum helst kjak stóðst av. Men biskupur sig- ur, at hann hevur ilt við at ímynda sær annað, enn at ætlanin hjá ávísum pørtum alla tíðina var at fáa ósemju burturúr. Og at leggja seg undir at vilja syndra føroysku kirkjuna heldur Hans Jacob Joensen, biskupur, vera heilt burturvið at viðmerkja yvirhøvur. Hann harmast annars um, sigur hann, at hetta málið um hesar donsku biskup- arnar er endað soleiðis, at fólk fáa fatan av, at tað vald- ar klandur og stríð innan kirkjugátt. Tí tað ger tað ikki, sigur biskupur. Tað ber ikki til at bróta eina tagnarskyldu, sum ikki er til, sigur Hans Jacob Joensen, biskupur, í viðmerking til, at Niels Pauli Danielsen, prestur, alment hevur lagt næstfor- mannin í Norðoyar Vestara Prestagjaldi undir at bróta tagnarskyldu í samband við hagtøl yvir kirkjugangarar í Christianskirkjuni EDVARD JOENSEN Á vitjan síni í Føroyum hev- ur Niels Helveg Petersen hitt løgmann, landsstýrið og uttanlandsnevnd løgtings- ins. Eisini hevur hann vitjað Oljumálastýrið og Menn- ingarstovuna. Niels Helveg Petersen segði á tíðindafundi mána- dagin, at hann hevði tosað við løgmann og kunnað hann um ymisk uttanríkis- politisk viðurskifti. Sam- stundis nýtti hann eisini høvi sjálvur at fáa meira at vita um føroysk viðurskifti. Niels Helveg Petersen segði, at hann hevði fingið væl burtur úr. Tey evni, sum serliga vórðu viðgjørd, segði uttan- ríkisráðharrin, vóru viður- Uttanríkisráðharrin á árligari vitjan Danski utanríkisráðharrin, Niels Hel- veg Petersen, kom mánadagin á ár- ligu vitjan sína í Føroyum. Hann fer avstað aftur í dag skifti Føroya við ES, før- oyskar handilsavtalur, um- framt at hann sjálvur kunn- aði um aktuellu støðuna í ES. Serliga eru tað samráð- ingarnar, ES í løtuni hevur við eystur- og miðeurope- isku londini, sum ynskja limaskap í ES. Umframt hevur uttan- ríkisráðharrin kunnað før- oyingar um danska for- mansskapin í norðurlendsk- um samstarvi, og um hvørj- ar ætlanir Danmark hevur um menning av hesum sam- starvinum. Danmark hevur fingið eitt nýtt útflutningsráð, Dan- marks Exportråd, sum held- ur til í Uttanríkisráðnum. -Og tað er sjálvsagt, segði Niels Helveg Petersen, utt- anríkisráðharri, at Dan- marks Exportråd eisini stendur fult út til taks hjá føroyskum útflutningsfyri- tøkum at nýta. Um vitjanina á Oljumála- stýrinum segði uttanríkisr- áðharrin, at tað er við stórum áhuga, hann fylgir komandi føroysku oljuvinn- uni. Hann hevði merkt sær, at til dømis grøna flaggið hjá BP veittraði í Havn. Um handilsavtalurnar, føroyingar gera við Russ- land og Turkaland, segði Niels Helveg Petersen, uttanríkisráðharri, at tær vóru bara at fegnast um. Hann helt ikki, at føroyi- ngar skuldu ganga frá slík- um avtalum, hóast bæði Russland og Turkaland høvdu ávís ófriðalig umráði innan síni landamørk. Eitt nú kríggjast russar í Chechnia og turkar hava sítt stríð við armenar. Millum annað varð nevnt, at turkar hava deyðarevsing, og at kurdaleiðarin, Abdull- ah Oechalan, framvegis hevur ein deyðadóm hang- andi yvir sær. Men vit skulu taka tað sum eitt positivt tekin, segði uttanríkisráðharrin, at turkar hava ikki framt nakran deyðadóm seinnu árini. Annars nevndi hann, at meirilutin í turkisku stjórn- ini eru fólk, sum persónliga eru í móti deyðarevsing. Niels Helveg Petersen, uttanríkisráðharri, segði, at Danmark av fullum huga tekur undir við handilsavtal- um føroyinga við millum onnur hesi londini. Niels Helveg Petersen, uttanríkisráðharri Mynd: Jens Kristian Vang USA Dollarar Bretland Pund Týskland Markur Svøríki Króna Noreg Króna Frakland Frankur Belgia Frankur Sveits Frankur Holland Gyllin Italia Liri Finnland Markur Ísland Króna Eysturríki Skillingur Spania Pesetas Portugal Escudos Kanada Dollari Grikkaland Drakmur Japan Yen Írland Pund Evra 30.05.00 794,2000 1290,6000 381,5000 88,6700 89,4800 113,7500 18,4970 474,6800 338,5900 0,3854 125,4900 10,5200 54,2250 4,4840 3,7220 529,3000 2,2130 7,4325 947,4200 746,1500 Ultimo apríl 820,8000 1286,0600 381,1800 91,6600 91,5700 113,6600 18,4810 474,7100 338,3100 0,3850 125,3900 10,8500 54,1800 4,4810 3,7190 555,8700 2,2180 7,7026 946,6300 745,5300 VALUTAKURSIR