leygardagur 29. mars 2003síða 5

8 Nr. 62 - 29. mars 2003 Nr. 62 - 29. mars 2003 9 Í Sørvágs skúla kunnu tey vísa á, at seinastu 12 árini hava tey spart fyri meira enn 800.000,- kronur í olju- og elorku ORKUSPARING Edvard Joensen Sørvági: Tey hava spart pengar í Sørvágs Skúla seinastu árini. Nógvar pengar. Ikki færri enn 824.842,- krónur høvdu havt verið brúktar fleiri til el og olju, um ikki ein íløga upp á hálvtannaðhundrað- túsund krónur varð gjørd í 1991. Tíðliga í 1991 fekk Sør- vágs skúli eitt teppi, sum lagt varð oman á svimji- hylin, tá hann ikki varð brúktur, greiðir Hanni Olsen, skúlatænari frá. Hetta skuldi gera, at hitin, sum annars dampaði úr hyl- inum, eitt nú um náttina, varð verandi í vatninum. Úrslitið lat ikki bíða eftir sær, sigur hann. Skúlatæn- ararnir høvdu framman undan fylgt við, hvussu til stóð við oljunýtsluni. Og eftir at teppið varð lagt á, »kavaði« nýtslan í hylinum. Í februar 1991, tá teppið varð keypt, var oljunýtslan 8.006 litrar. Men longu í mars var hon niðri á 6.572 litrum.. Neyvu tølini eru løtt at finna fram til, tí litur- málari er settur á tilførings- rørið til oljufðringina, og skrivað verður trúliga upp á álmanakkan á vegginum, hvønn morgun fyrsta skúla- tænararnir møta til arbeiðis. Tað stóra talið, teir eru komnir fram til, greiðir Hanni Olsen frá er roknað sum eitt meðaltal í mun til ta nðtslu, sum var árini frammanundan teppinum, og sum hevði hildið fram, um tað ikki varð lagt á. Men ikki bara olja er spard í Sørvágs skúla hesi árini. Eisini el- nýslan er minkað munandi, greiðir skúlatænarin frá. Tí eisini í 1991 varð gjørt av at skifta vanligu perurnar um við spariperur. Og eisini har er sparingin heilt stór. Ikki færri enn 61.584 kilowat- tímar hava tey spart hesi árini. Tey høvdu roknað við at skula skifta umleið 40 perur um árið. Men har fingu tey ein eykavinning, sum vil nakað, sigur skúla- tænarin. Tí bara níggju perur, alt í alt, hevur verið neyðugt at skift øll hesi árini. Teppið í svimjihylinum hevur eisini gjørt, at motor- arnir, sum reka ventila- tiónsskipanina í skúlanum, heldur ikki eru so nógv í gongd, sum teir vóru áðrenn teppið varð lagt á. Eisini har er spart munandi. Tilsamans 52.752 kilowat- tímar. — Alt í alt er orkuspar- ingin í krónum hesi 12 árini heilar 824.842,- krónur, sigur Hanni Olsen. Tað er 68.736,- krónur um árið. Sjálvandi skal roknast við íløguni til teppið og spariperur. Tann íløgan varð samlað 180.000,- krónur. Men kortini loypa so góðar 644.000,- krónur av hesi árini, vísir hann á. Sørvág skúli skifti í fjør vindeygu fyri 309.000,- krøonur. Eisini tey fara at virka orkusparandi, nú termorútar eru komnir í staðin fyri gomlu vindeyg- uni, sum vórðu sett í, tá skúlin varð bygdur í 1957. Einar 7.000 litrar árliga, meta tey, at tann sparingin kann gerast til. — Men við hesi stóru sparingini, vit hava havt, kunnu vit gott siga, at vind- eyguni hava vit fingið ókeypis, sigur skúlatæn- arin. Og hann heldur fram, at tað ber eisini til at siga, at nýggi tilbygningurin, sum varð liðugur í 1989, ongan litur av olju hevur brúkt. Spart orku fyri næsta eina millión Á 15 ára degnum hjá Atlantsflogi leggur nevndin næstbesta roknskapin nakrantíð hjá flofelagnum fram FLOGFERÐSLA Edvard Joensen Flogvøllurin: Árið í fjør royndist væl hjá Atlants- flogi. 12 milliónir lupu av, sigur nevndin, sum legði roknskapin fram í gjár. Magni Arge, stjóri í At- lantsflog sigur, at hóast framgongdin í ferða- fólka-talinum einans var eitt prosent í mun til árið fyri, gjørdist yvirkskotið hjá felagnum 18 prosent størri. Eginognin hjá Atlants- flogi er 105 milliónir krónur, og felagið er nú væl fyri, sigur stjórin. Langfreistað skuld er 100 miliónir, og slakar 70 milliónir krónur liggja á kistubotninum. Hóast einki oljuvirksemi var í Føroyum í fjør, sum Atlantsflog hevði sett ávísar vónir til, og flog- ferðslan úti í heimi er í djúpari kreppu, metir nevnd og stjórn í Atlants- flogi úrslitið nøktandi, sigur stjórin. Tað eru seliga tvey ting, sum Magni Arge, stjóri, metir sum grundarlag undir góðu gongdini hjá felagnum. Tey eru trúgvu við- skiftafólkini og fúsu starvsfólkini hjá felagnum, sum ikki fara av vegnum fyri at taka eitt tak. Gott ár hjá Atlantsflog Magni Arge, stjóri í Atlantsflogi, hevur grund til at fegnast um góða úrslitið hjá felagnum mynd: Edvard Joensen Hanni Olsen og Kristian Tavsen, skúlatænarar í Sørvági, hava grund til at fegnast. Í Sørvágs skúla hava tey spart eina lítla millión krónur í orku seinastu 12 árini Mynd: Edvard Joensen Skúlatænararnir í Sørvági hava fylgt gjølla við, hvussu oljunýtlsan hevur verið seinastu árini. Talvan vísir mánaðarnar í árinum og januar árið eftir niðan fyri strikuna. Árið1989 varð bygt út og nógv orka brúkt. Í februar 1991 varð teppið til svimjihylin keypt, og tá minkaði oljunýtlsan munandi beinanveg Stuðul til virki í útjaðaranum skerjast 40% í einum høggi – Samgongan gongur í ógvuliga smáum skóm, tí hetta er ein positivur trupulleiki, heldur Henrik Old, løgtingsmaður FLUTNINGSSTUÐUL Áki Bertholdsen Nú verður flutningsstuðulin til virki kring landið skerd- ur heili 40%. Tað upplýsir landsstýris- maðurin í fiskivinnumál- um, Jacob Vestergaard. Og gongst sum landsstýr- ismaðurin ætlar, verður tað longu nú, frá týsdegnum 1. apríl, at stuðulin verður skerdur. Tað er Henrik Old, løg- tingsmaður, sum hevur biðið landsstýrismannin fortelja fiskavirkjunum kring landið, hvat tey hava at halda seg til, tað, sum eftir er av árinum. – Flutningsstuðulin hev- ur verið 3,5 milliónir um árið, men í ár skerdi meiri- lutin av Løgtinginum stuð- ulin niður í 2,5 milliónir. Samstundis varð gjørt vart við, at tað skuldi lógarbrót- ing til fyri at tað skuldi bera til at halda játtanina. Men nú eru ein fjórðing- ur av árinum farin, og enn er ongin lógarbroyting komin og Henrik Old vildi tí hava landsstýrismannin at greiða frá, hvar virkini flóta, tí tað bar ikki til at ar- beiða, tá ið ein alt spurn- ingurin um flutningsstuðul- in hekk í leysum lofti. Flutningsstuðul verður latin fiskavirkjum kring landið til at flyta fisk fyri til og frá virkjunum. Jacob Vestergaard er samdur í at tað er ikki meiri enn rímuligt, at virkini fáa at vita, hvørjum treytum tey hava at arbeiða undir. – Og fyri at játtanin skal halda, nú hon er skerd, verður neyðugt at seta nýggja kunngerð í gildi og hon kemur væntandi í gildi nú, fyrsta apríl. – Hann sigur, at mett verður ein millión er longu brúkt av játtanini. – Og nú so langt er út- liðið, verður neyðugt at skerja stuðulin heili 40% tað, sum eftir av árinum, fyri at játtanin skal halda. Í hesum sambandi verður roknað við, at flutningurin verður tann sami í ár, sum hann var í fjør. Jacob Vestergaard vísti eisini á, at hann hevði fing- ið eitt álit, har mælt verður til, at stuðulin heilt verður avtikin. – Eitt uppskot var, at vinnan sjálv setti onkra skipan í verk, sum javnt- setir øll virki í landinum. Men á fundi við ráfiska- keypara og -seljarafelagið, vóru boðini, at tað bar ikki til hjá vinnuni at semjast um eina slíka skipan. Øll virki javntsetast Í hesum sambandi minti Hergeir Nielsen á, at táið Løgmaður umsat fiski- vinnumál eitt skiftið, gjørdi hann púra greitt, at endamál- ið var, at øll virkið skuldu setast javnt so at onki virki var verri fyri í kappingin enn eitt annað virki. – Orsøkin til at stuðulin varð skerdur, var, at nýggj- ar vørur vóru komnar uppí part at fáa stuðul, men at ætlanin var at fáa tær burturúr skipanini aftur. Jacob Vestergaard sigur, at skulu tær nýggju vørur- nar ikki longur fáa stuðul, má lógin broytast og tað var hann sinnaður at viðgerða politiskt. Henrik Old helt, at 40% var ein ógvuliga stór skerj- ing. Men hann vísti eisini á, at ongar vørur vóru komnar upp í part at fáa studning, uttan at samgongan hevði tikið tær uppí. Hann helt, at samgongan gekk í ómetaliga smáum skóm, tí hetta var ein positivur trupulleiki. – Vit eru í tí hepnu støðu, at vit hava nógvan fisk at flyta og tí er tað løgið, at samgongan skal síggja flutningsstuðulin sum ein trupulleika. Talan var um ógvuliga smáar upphæddir, sum tryggjaði arbeiðið í útjaðaranum og tí vinnulív er høvuðsgrundarlagið undir livilíkindunum í út- jaðaranum. Fyri at fáa játtanina at halda, verður neyðugt at skerja flutningsstuðulin til fiskavirkini í útjaðaranum munandi. Skerjingin kemur longu í gildi týsdagin 1. apríl Fær ongar avleiðingar fyri Páll á Reynatúgvu Tað fær helst ongar avleiðingar fyri Páll á Reynatúgvu, lands- stýrismann, at fleiri leiðarar í heimarøkt- ini herfyri brádliga søgdu upp, mestsum í senn. Løgmaður sigur, at tað ber ikki til at gera eina sak burtur úr hvørjari einasti uppsøgn HEIMARØKTIN Áki Bertholdsen -Tað ber ikki til at gera ein sak burturúr hvørjari ein- astu uppsøgn. Og tað ber heldur ikki til at áleggja almennum starvsfólki, at tey ikki skulu siga upp. Tað skilst á løgmanni, at uppsagnirnar á heimarøkt- ini fara ikki at fáa avleið- ingar fyri Páll á Reyna- túgvu, landsstýrismann í al- mannamálum. Men tað merkir ikki, at onki verður gjørt við málið tí tað verður tað, sigur løg- maður. Hann sigur eisini, at fel- agið Sinnisbati fer at fáa svar frá løgmanni uppá áheitanina, sum felagið sendi honum fyri fyri fimm vikum síðani. Men nær hann fer at svara teimum veit hann ikki. Løgmaður sigur, at hann hevur havt málið til við- gerðar saman við landsstýr- ismannin í almannamálum. - Vit royna at fáa greiði á, hvat liggur í málinum og hvat skal gerast framyvir. Sostatt hevur løgmaður kannað malið. - Men tað ber ikki til at gera stórar kanningar í verk um hvørt einasta mál, ið tekur seg upp, tí so gera vit ikki annað. Og hetta er eitt mál, sum løgmaður hevur reist mótvegis landsstýris- manninum og hevur kann- að tað saman við honum. Anfinn Kallsberg sigur, at tað, sum hann skal við- gera saman við landsstýris- manninum, er at rammur- nar og reglarnar í almennu fyrisitingini verða so trygg- ar sum gjørligt , so at fyri- sitingin verður so effektiv sum gjørligt. Hann sigur eisini, at í hesum málinum, eins og í øðrum málum, er niður- støðan í málinum púra greið. Og hon er altíð, at tær reglur og skipanir, sum eru galdandi, skulu haldast og tað er eitt aðalmál at tað skal verða tryggleiki og støðufesti í almennu um- sitingini. Og tað eru hesi viður- skifti, sum hann hevur við- gjørt saman við landsstýris- manninum. - Tí eru mál av bygnaðar- ligum slagi, sum hesi, altíð afturvendandi, tí vit skulu altíð stremba okkum eftir at bøta um støðuna. Men tær tríggjar, fýra ítøkiligu uppsagnirnar í heimarøktini vil hann ikki siga so nógv um. - Eg fari ikki at siga nak- að um viðurskifti ímillum einstøk starvfólk og al- mennu myndurgleikarnar. Men uppsagnirnar eru eitt mál ímillum tey, sum hava sagt upp og tann myndug- leika, tey arbeiða undir. Í so máta er hetta málið ikki øðrvísi enn so nógv onnur mál og tað ber ikki til at gera eina sak burturúr hvørjari einastu uppsøgn. - Hetta er ein avgerð, sum nøkur almenn starvsfólk hava tikið og hetta er ikki eitt mál, sum løgmaður hevur nakra sum helst ávirkan á. Tað, sum løgmaður skal tryggja, er, at galdandi reglur verða fylgdar. Hetta fær sostatt ikki nakrar avleiðingar fyri Páll á Reynatúgvu? - Hjá fjølmiðlunum er tað soleiðis, at stingur eitt mál seg upp, skulu høvd rúka. Tað, sum hetta snýr seg um, er, at er nakað í skipanini, sum ikki virkar, eiga vit at royna at fáa tey at virka betri. Tað er hetta, sum hev- ur størstan týdning og tað eru fyrst og fremst hesi við- urskifti, sum Løgmaður tekur upp, sigur Anfinn Kallsberg. Álvarsmál Tað eru nú fimm vikur síð- ani at felagið Sinnisbati staðiliga heitti á løgmann um at kanna málið eftir at tríggir leiðarar í heimarøkt- ini søgdur upp ísenn. Seinni hevur so eisini eitt fjórða starvsfólk sagt seg úr starvi. Sinnisbati sigur, at upp- sagnir í felag boða frá, at alt ruggar ikki rætt. og tí heitti felagið staðiliga á løgmann um at kann málið og at fáa øll viðurskifti greið, áðrenn nýggj fólk verða sett so at trupulleikarnir ikki taka seg uppaftur. Uppsagnirnar fara bæði óbeinleiðis og beinleiðis at raka tey sinnisveiku og tí tekur Sinnisbati hetta sum eitt álvarsmál. Og felagið heldir, at sam- skipaðar uppsagnir av hes- um slagi boða frá álvarslig- um trupulleikum. Umframt Sinnisbata, hava fimm økisleiðarar í heimarøktini gjørt vart við seg í bløðunum um uppsagnirnar. Og teir meta støðuna so álvarsliga, at í ringasta føri kann hetta hava við sær, at heimarøktin sindrast. - Tað ber ikki til áleggja al- mennum starvsfólki, at tey ikki skulu siga upp. Er er nakað í skipanini, sum ikki virkar, eiga vit at royna at fáa tey at virka betri og tað eru fyrst og fremst hesi viður- skifti, sum Løgmaður tekur upp, sigur Anfinn Kallsberg. C M Y K 9 8