mikudagur 16. oktober 1991síða 10

Síða 10 Menningargrunnurin Kr gevur in || VI 0 Áheitan frå Amnesty International um at mannarættindareglurnar harðari hond AV OMANFYRI NEYNDA LÁNI ER EFTIRSTØDAN Í DAG UM IKKI GOLDED VERÐUR ÅDRENN UTTAN AÐRA ÁVARING. VIÐ HEILSU „ MENN INGARGRUNNUR ÍDNAÐARINS Tað eru tey, sum halda, at Menningargrunnurin er í so bondskur í sínum inn- heintingarvirksemi. Hetta heldur m.a. ein lánari, sum hevur fingið at vita, at rindar hann ikki innan ávísa dagafreist, >fellur alt lánið ul gjaldingar uttan aðra ávaring<. Kaj Johannesen, stjóri á Menningargrunninum, sig- ur, at tað møguliga kann upplivast sum kantut. Er avtalað - Men tað, sum vit fortelja skuldarum í slíkum brøv- um, er ikki annað enn tær lánitreytir, lánararnir sjálv- ir hava skrivað undir uppá, sigur menningar-stjórin. - Fyri hann, sum ikki rindar, kennist helst eisini alt sum um tað verður táttað ålvarsliga í, leggur hann aftrat. Fossbankn N Spankassi — 9865 1851025 S Sparkass: 9870 7005807 1.10.91 KR. 14 DAGAR FELLUR ALT LÁNIÐ TIL GJALDING AR F Sparkass 9181 1886225 Sønmnmdenkn 8460 1006187 Føroya Banki = 6450 2600832 Menningarstjórin upp- lysir, at sidst i månadinum verdur eitt bræv sent skuldarunum, sum ikki hava goldið, og har verður boðað frá, at lánið er uppsagt. Sostatt er tað fall- ið ul gjaldingar og sent sakførara at innheinta. Kann loftast Tad ber kortini til at lofta sær i evstu løtu. Kemur skuldarin vid eini skriv- ligari frågreiding, id grunnurin kann góðtaka, og rindar hann seg ajour, so kann lániavtalan standa við. Kaj Johannesen sigur, at tað hevur verið arbeitt nógv í húsinum við at fáa skikk á alla mannagongd, eisini innheinting. Í fjør fall tað av tilvildum so, at øll starvsfólkini á Menn- ingrunninum søgdu upp, ? og onnur eru komin i stad- in. - Tad er altid trupult at lofta eini fyritøku, ið verð- ur avmannað, so tí er tað náttúrligt, at vit hava táttað í, sigur Kaj Johannesen. Trupult at virka Menningargrunnurin skal gjalda 35 milliónir krónur árliga, men bæði í 1989 og 1990 vantaðu umleið fýra milliónir í. - Fáa vit ikki pening inn, so skerjir tað eisini ålvars- liga møguleikan hjá grunninum at virka eftir sínum endamáli, sigur Kaj Johannesen at enda. ówh bókaummæli Góður er gamal i ráðum Hans Petur Hansen: Góður er gamal í ráðum Felagið Forni, Glyvrar Forlagið Forni hevur givið út bókina Góður er gamalur í ráðum, sum inniheldur stubb- ar, ið Hans Petur Han- sen í Heimistovu á Glyvrum skrivaði og læt nevndina fyri bygdasavnid Forna á Glyvrum fáa. Nevndin skrivar í formælinum til hesa lítlu bók, at hon helt tilfarið vera nóg áhugavert til at geva út, og tí er henda bók komin. Bókin er ikki stór, og innihaldið heilt stuttir stubbar um mangt og hvat. Um Hans Petur hevur ætlað hetta til bók, veit eg ikki, kundi hugsað mær, at hann mest hevur havt í huga at lata teimum fólkum, ið arbeiða í bygdasavn- inum, upplýsingar til egið brúk og til fram- haldandi arbeiði í felag- num, tilfar ið kann at tey seinastu 20 til 30 Nr. 191 — 16. oktober 1991 verða hildnar í Jugoslavia Amnesty International kemur aftur við áheitan, um at brot ikki verða framd á mannarættind- ini í Jugoslavia. Frá- greiðingar koma javnan um ektan harðskap, dráp og meinsling, ið verða framd móti sivil fólkinum og vápnaðum mótsteðufólkum, ið eru tikin fangar. Felagsskapurin heitir á allar partar í stríðnum um at halda altióðaregl- urnar fyri, hvussu fang- ar eiga at viðfarast... og serliga at veita trygd fyri, at teir ikki verða píndir ella dripnir. Amnesty Internatio- nal er á ein hvenn hátt í- móti at fangar verða píndir ella dripnir — eis- ini í vápnaðum bardaga. Onki rættvísger tortur. Felagsskapurin heitir eisini á allar partar í stríðnum um at hava virðing fyri, at manna- rættindini hjá sivil fólk- inum, ið eru stødd í ófrið- arekinum, verða hildin og at veita trygd fyri, at hevndaratsóknir ikki verða framdar ímóti teimum. Sjálvt um tað ofta er trupult at eftirkanna upplýsingum, ið koma frá bardagagkjunum í Jugoslavia, hevur Am- vælskrivað, nesty International fing- ið álítandi frágreiðingar um fleiri hendingar, har politi, hermenn og para- militeriskar deildir við vilja hava skotið eftir og dripið sivil fólk og limir úr vápnaðum liðum. Tað verður sagt frá einum tilburði í bygdiin Cetakovac í eystara partinum í Kroatia, har serbisk uppreistrarfólk 4. september í ár lupu á og drupu meira enn 20 fólk, teirra millum óvápnaðar borgarar. Ein gamal maður greiðir ein- um ferðandi blaðmanni frá, hvussu uppreistrar- menninir hevdu noytt hann og onnur at stilla seg upp í eitt rað og skjóta til deyðis ein av bygdamonnunum, ið royndi at flýggja. Sagt verður frá, at 21 serbisk bygdafólk vórðu dripin 22. aug. í ár av kroatiskum trygdar- monnum, ið gjørdu húsa- rannsóknir í bygdunum Kinajcka, Cakle og Trnjani, tá tir leitaðu eftir uppreistrarmonn- um, ið vóru hildnir at hava skotið við morter- um eftir býnum Sisak. Ein lokalur politiovasti - vnoktadi seinni, at kro- a..skir hermenn høvdu dripið sivil fólk. lett og Ein onnur hending fór fram í bygdini Dalj í Slo- venia, har kroatiskir borgarar í stórum tali og politistar eyðsýniliga vórðu dripnir, tá jugo- slaviski herurin leyp á bygdina 1. aug. Bygdar- fólk hava hildið uppá, at aftan á at Dalj var tikin av herinum, fóru serb- iskir uppreistrarmenn í- gjøgnum bygdina og drupu tey særdu, ið lógu eftir. Obduktiónir, ið eru gjørdar av rættsmedi- cinarum, våtta, at nøkur av teimum dripnu eru dripin av eini kúlu i hevdið, aftan á at tey vóru særd. Sagt verður frá minst einum manni, ið er deyð- ur, tí at hann var illa við- farin av politinum. Serb- arin Cedomir Beiga doyði 2. september, með- an hann sat í varðhaldi hjá kroatiska politinum í Dreznik. Politiið segði, at hann doyði av hjarta- slag. Men ein rættsmedi- cinari á hospitalinum fann útav, at ryggur hansara var álvarsliga meinslaður, rivjabeinini vóru brotin, og at hann var deyður av skaðan- um, ið hann hevði fingið av at vera bukaður. er ikki alt, ið skal við- vera partur av sterri savningararbeiði mill- um fólk á leiðini. Tað sæst á bókini, hon er ikki »samanhangandi«, men harvið er ikki sagt, at hon ikki er áhugaverd, bæði hjá glyvrafólki og eðrum við. Høvundurin Hans Petur Hansen livdi frå 1887 til 1979, og hevur sostatt upplivað sterstu broytingartíð, sum ivaleyst nakrantíð hevur verið í Feroya landi. Tað kunnu sjálv- agt vera mangar mein- ingar um, nær tann stóra broytingin fer fram, men at tað er í hesum tíðarskeiði, er helst. Sjálvur haldi eg, árini hava havt nógv sterri broytingar við sær í dagligum lívi og hugsunnarhátti hjá fólki enn t.d. tíðin tá bóndasamfelagið koll- rendist og slupptíðin tók við. Sluppfólkið livdi framvegis við gomlum hugsunarhátti og siðum, tað eru tey núlivandi = ættarliðini, ið endaliga hava kast- að alt frá sær og tikið nýggjar siðir upp — í *allar mátar. Tað eru “tey, sum nú eru í góð- um árum, og tey, sum „nú eru ung, ið hava slit- ið tráðin aftureftir burtur. Hjá teimum kann al- *mikið virði vera í bók -sum hesari. Hon er 3 i undirhaldandi, og snyr seg um evni, ið júst hava við tann slitnaða tráðin at gera. Hans Petur fer um mong evni. Ættarbond og segur um fólk á Glyvr- um og aðrastaðni, sagnir og tilburðir, bú- seting og arbeiðslív, stadanøvn, orðatek og so framvegis. Alt sam- alt forvitnisligt í sær sjálvum og ikki minst hjá teimum, ið hava nakað við steðini og fólkini at gera. Kanska er tað so, at tey ungu stundum halda, at foreldraættar- liðið nóg so lítið ger burtur úr segu og vitan um farna tíð, og tá er hetta ein góð bók. Tað gerast í tungum rit- gerðum. Eg havi hartil ta vón, at ein slík út- gáva kanska kann eggja eðrum til bæði at skriva tað, tey vita, og at savna frá eðrum. Tað er m.a. partur av uppgávuni hjá slíkum felag sum Forna, og ta uppgåvuna hava tey eisini skilt. EyA a