týsdagur 26. november 1991síða 15

Nr. 220 — 26. november 1991 eecs Síða 15 Lítil rættleiðing Tað tykist vera so, at tá ið talan er um fakfelog og teirra virksemi, so nýtist einum ikki at taka tað so tungt við sannleikanum. Í øllum førum ikki, um ein er arbeidsgevari ella um- bod arbeidsgevarans. Ti tað sum varð framborið i sendingini Dagur og Vika í sjónvarpinum seinasta hóskveld um fakfeløg og hevuðsavtalur var í ellum førum ikki eftirfarandi. Segan er í stuttum henda: Í 1989 setti lands- stýrið nevnd at gera álit um arbeiðsrætt. Í hesa nevnd vórðu settir tríggir juristar, og hesir gjørdu tað megnar avrik at um- seta donsku lógina um ar- beiðsrætt nærum orð fyri orð. Teir tímdu enntá ikki at snegga lógina so frægt til føroysk viðurskifti, at teir tóku hædd fyri, at før- oysk fakfeløg eru sjålv- stødug fakfeløg og ikki skipað í nakran lands- felagsskap. Hetta er jú segan um tokferðslu í Fer- oyum einaferð enn. Fyri at geva lógar- arbeiðnum ein farra av demokratiskari = skræðu, sendi landsstýrið hetta hissini álit, sum nevndin hevði gjørt, til fakfeløgini til ummælis. Og fakfeløgini svaradu, herundir eisini Starvs- mannafelagið, og sendu síni ummæli, men seinni fingu vit so prógv fyri, at landsins politikarar og embætismenn ikki góvu sær stórvegis far um hesi svar, men hevdu lagt tey at kalla ólisin til viks! Hetta kann vera grundin til, at ein av land- sins hægstu embætis- monnum mistók seg í sjónvarpssendingini hås- kveldið. Nú er virðingin fyri fakfeløgunum gjøgnum- gangandi lítil. Og hann tú ikki virðir, honum lurtar tú jú ikki ordiliga eftir. Og har er embætismaðurin í landsstýrinum onki undantak. Fakfeløgini hava ongan- tíð verið ímóti »høvuds- avtalum«. Tað, sum feløg- ini hava verið ímóti, er av- oldaðum, umsettum donskum hevuðsavtalum, sum ikki hóska til foroysk viðurskifti og sum teir í Danmark nú eru í ferð við at broyta. Fakfeløgini hava eisini sagt, at tey vilja ikki hava ein dansk- an arbeiðsrætt, men held- ur vilja hava ein føroysk- an. Landsstýrið og ar- beiðsgevararnir vildu (og vilja?) hava danskar regl- ur og danskan arbeiðs- rætt, og teir um tað. Tað ynskið skulu teir sleppa at hava. Men harfyri skulu teir ikki leggja fakfelogun- um orð í munnin. Fakfe- løgini eru ment at tala sínar sakir (enn vónandi). Tí henda lítla rættleið- ingin. Tað er óreingiligt fakt- um, at Starvsmannafelag- ið í teirri tíðini, tá ið eg var formaður, fegið vildi hava eina hevuðsavtalu, og í brævi dagf. 14. februar 1990 til landsstýrið og til lenardeildina heitir felagið á landsstýrið um at byrja samráðingar um eina slíka beinanvegin. Í brævinum, sum var aftursvar til omanfyri nevnda álit um arbeiðs- rætt, skrivar felagið m.a.: „Nevnd felagsins kann sjálvandi taka undir við, at tá ið sáttmáli er undir- skrivaður, so skuldi lítil orsøk verið til at partarnir í sáttmálaskeiðnum lýsa verkfall ella verkbann í- móti hverjum eðrum. Men vit eru eisini vitandi um, at brot á sáttmálan í verandi steðu kann føra til verkfall ella verkbann. Vit eru tí hugaðir fyri, nú hevi tykist vera til tess, at samráðast við landsstýrið beinanvegin ella tá ið sátt- málasamráðingar verða aftur, um hvussu farast skal fram, tá ið talan er um brot á sáttmálan. Í hesum sambandi vilja vit mæla til, at gjert verður uppískoyti til verandi sáttmála, sum skal snúgva seg um eina mannagongd, sum skal fylgjast, tá ið annar part- urin metir sáttmálan brotnan. Vit kundu hugsað okk- um, at partarnir ásannaðu felags áhuga í, at sátt- málin verður hildin, og at partarnir binda seg til at royna at forða fyri, at brot á sáttmálan skal fera til arbeiðssteðg. Talan kundi mgl. verið um, at partar- nir t.d. greitt lýsa vanda- málini, áðrenn fráboðað verkfall kann verða sett í verk. Ein treyt skuldi ver- ið, at skipaðar semings- royndir skulu vera loknar, og at partarnir um teir kunnu semjast um hetta kanska heldur royna ósemjuna í nevnd ella gerðarrætti osfr. Aðaltátt- urin skuldi ikki verið verk- fallsbann, men skipað samstarvstiltøk«. Hesi vóru orðini, og eru tey mær kunnugt enn ósvarað. Og hetta er jú beint mótsett tí, sum em- bætismaðurin upplýsti í sjónvarpinum: at fakfe- legini ikki vildu hoyra um høvudsavtalur. Brævið leggur upp til samstarv og samráðingar, men tað nærmasta, vit eftir ollum at døma koma samráðing- um í hesum máli eins og í eðrum, eru bestiltar rætt- aravgerðir, ella í ollum før- um avgerðir, har rætturin má belæra annan partin, hvussu hann skal smíða stevningina, fyri at rætturin kann sleppa at geva honum eitt jánka- sligt viðhald. Nú rópa menn um sam- anhald, um at taka ar- beiðsfólkið við í avgerðir fyri at økja um kappingar- førid osfr. Ja, gomorin, nú er nakað seint, hinir gomlu. Vanligt er í krepputíð- um at heita á allar góðar kreftir um at standa sam- an og geva sítt íkast til at loysa kreppuna. Men so- leiðis er ikki her á landi. Her skal armóðin sleppa at blóma fyri at nakrar fá- ar familjur í Feroyum skulu kunna sleppa at varðveita síni framihjå- rættindi. Og tí er heldur ikki brúk fyri teimum demokratisku kreftunum, t.d. fakfeløgunum, at vera við til at peika á nýggjar leiðir. Nei, nú er meira brúk fyri syndabukkum, nú fjalast skal út yvir grovu misgerðirnar, sum framdar eru hesi seinastu nógvu árini. Her hugsi eg ikki minst um tær stóru almennu og privatu iløg- urnar, og skattaspekula- tiónina í hesum sambandi. Eg undrist bara á, hvat javnaðarflokkurin og oddamaður floksins, Atli Dam, vinnur við tí poli- tikki og teimum atgerð- um, sum rúka so langan veg av gemenum fakfe- lagshatri. | Onkustaðnis fjalir vinningurin seg, men eg dugi bara ikki at í- mynda mær, hvat slag hesin vinningur er, og hvussu hann er skikkaður. At enda fari eg at gera vart við, at eg tíbetur ikki eri so býttur, at eg hevði roknað við, at landsstýrið fór at loypa á leistum fyri Starvsmannafelagnum, bara tí at vit hava sent tí eitt bræv. Viljin var nú einaferð ikki til staðar, hverki tann politiski ella annar vilji, og tí er steðan soleiðis, sum hon er í dag. Einasta ætlan mín við hesum lesarabrævi var at koma við eini stuttari rættleiðing, so at ósann- indini í Degi og Viku hós- kveldið ikki skuldu standa ósvarað. Erhard Jacobsen Høgrabylgjan i Føroyum Í oddagrein i Sosialinum tysdagin 19. nov. varå ávarað um eina vanda- mikla hóttan, tann racistiska hegrabylgjan í okkara parti av heimin- um. Henda hóttan sprettur tó ikki av ongum, verður sagt, men heldur úr terv- andi evnum hjá teimum stýrandi at skapa rætt- vís og sosialt góð og trygg samfeløg. I endanum å greinini verður vist á, at Ó.B. »koyrir« vid lágum blussi i løtuni, ti at Javnadarflokkurin og Fólkaflokkurin eru í samgongu. Í sama anda- drátti verður sagt, at vit eiga at vera á varðhaldi, soleiðis at høgrabylgjan ikki fær so mikið sum fótin fyri seg í hesum landinum. Álvaratos, hví skal Ó.B. ikki hvíla ideolog- iska pennin, meðan javn- aðarfólk í Landsstýrin- um saman við Fólka- flokkinum gera tað ítekuliga arbeiðið fyri hann. Í Feroya Landsstýri terva so sanniliga evni at skapa rættvís og sosialt góð og trygg kor. Tað má sigast at vera paradoksalt, at ein kona við so góðum fyritreyt- um sum mentamálaráð- harri okkara Marita Petersen, skal klára at vera við at skapa so stór- an sosialan ótryggleika og ruðuleika, sum gjert hevur verið í seinastuni. Marita Petersen sam- an við Lisbeth Petersen mugu sigast at vera eitt stórt vónbrot fyri kvinnurersluna í Feroy- um. At hesar báðar, ið hava fingið nógvar av atkveðum sínum frá kvinnum við áliti á, at tær fóru at verja kom- andi ættarlið betur, enn menn eru ferir fyri, — at hesar báðar fara í parti við Poul Michelsen og hjálpa honum at taka skúlan frá býarbernum sínum. Hetta má sigast at vera eitt sera stórt vónbrot. Um Sosialurin meinar, at sosial trygg og góð kor eru, at politikarar javnaðar, fólkafloks og sambandsins í myrkri tosa saman um, hvussu tey lumpa ein skúla frá 500 næmingum, 1000 foreldrum og 40 lærara- fólkum. Ja, so hava vit onki at óttast. Eftir mín- um tykki er hetta tað ev- ugta. Hvat hugsa hasi fólk- ini, og hvenn politikk hava slíkir flokkar? Sambandsmaðurin Jóanes Álvheygg er í- móti at selja Eysturskúl- an. Eilif Samuelsen skrivar ímóti at skera ov nógv niður í Fólkaskúl- anum, meðan Lisbeth Petersen, mamma, hús- móðir, býráðslimur, leg- tingslimur og borgari í eysturbýnum, tekur við stórum stavum undir við Poul Michelsen. Og hvenn Þpolitikk hevur Javnaðarflokkur- in? Heldur býráðslimur- in Torfinn Smith fram- vegis, tað er skilagott, at Marita Petersen hjálpir Poul Michelsen at selja skúlarnar hjá havnar- bernum? Og hverja meining hevur Atli P. Dam, toppskorarin í Suður-Streymi til sein- asta legtingsval? Heldur tann sterki maðurin eis- ini, at tað er skilagóður politikkur, og at tað fer at bjarga landsins bú- skapi, at spara skúla- bernini og tey brekaðu út á getuna? Sosialinum tervar ikki at fara til Týsklands ella USA at leita eftir hegra- ráki. Tað rekur hart í sjálvum Javnaðarflokk- inum. Spurningurin er, um hann ikki er við at yvirhála Fólkaflokkin hegrumegin. Alis Jacobsen limur í Sosialistiska Loysingarflokkinum ra vo PPP» PÅ c vt skriva mál innan hetta øki Spur nin 1917 nn Hvønn mikudag hevur Sosialurin vælumtókta læknateigin >Skriva til Marner< við í blaðnum, har læknin Marner Simonsen svarar øllum spurningum, lesarar okkara kunnu hugsast at hava um lív og heilsu. So hava tit onkur vanda- skulu tit bert tríva í pennin, iður — gjar "Há undi ir stalin, Postbok j Á arm: Merkið brævbjálvan »Skriva til Marner«. s 76 ; lulnevni —