týsdagur 3. desember 1991síða 17

Nr. 225 — 3. desember 1991 Meira frå krígnum Niels Juel Arge er nú farin at skriva um teir, sum sigldu úti stríðsárini NielsJuel Arge, fyrrverandi útvarpsstjóri, sum hevur skrivað bókargðina um stríðsárini, hevur nú aftur givið bók út. Á "Hvess- ingi", ið er egna forlag hansara. Nýggja bókin er á ein hátt framhald av "Stríðsárun- um”, tí bókin viðger sama tíðarskeið. Men nú førkar Niels Juel seg longur út um landoddarnar. Føroyingar hava altíð ferðast um allan heim, og tað gjørdu teir eisini stríðs- árini. Henda bókin sigur frá ngkrum teirra, sum sigldu vandasjógv, og fleiri teirra bóru ikki boð í bý. Tá Danmark varð hersett, sluppu føroyingar ikki heimaftur, um teir vildu tað ella ikki. Tað var ein orsøk- in til, at fleiri mynstraðu við donskum skipum. Men tað vórueisini teir, sum valdu at fara í vandamilu siglingina. Í bókini verður greitt frá ngkrum monnum. Summir sigldi við donskum skipum, summir við bretskum ella amerikanskum. Fleiri frå- sagnireru um, at skipini, teir sigldu vid, vórðu bumbað, ella ásigld. Nakrir sluppu frá vanlukkunum við lívi- num, men tað vóru eisini nógvir, sum fingu váta røv. Tað man vera ókent fyri nógvum nú á døgum, at summir av føroysku sjó- monnunum, sum sigldu úti, vóru fyri tí lagnu at koma í fangalegu. Ikki bara hjá nazistunum í Týsklandi, men bókin greiðir eisini frá trimum føroyingum, sum sotu í fangaleguni Mara- kesch undir Arlasfjøllunum í Marokko, har týsku og fronsku myndugleikarnir bardust saman móti ameri- kanarum. Ein søgan er um havnarmannin Jóa Pól, sum hálvt triðja ár saman við ødrum var interneraður í Marokko og Algier og seinni kom yvir til Japan. Olaf Olsen, sum búði í Grimsby, men hvers for- eldur bæði vóru føroysk. greiddi í útvarpinum fyri 27 árum síðan frá, tá hann varð píndur í japanskari fanga- legu. Fråsøgn er eisini um ein føroying, sum var í Sibiriu. Vid undatakai av útvarps- samrýðum og onkrari nýggjari samrødu, byggja tær flestu søgurnar á upp- lýsingar, sum Niels Juel hevur útvegað frá skrivlig- um keldum, minnisritum o.ø. og frásagnum frá næstafólki og kenningum hjá teimum, sum sigldu úti. Niels Juel Arge sigur, at tað hevur ikki verið lætt at finna fram til menninar, sum sigldu úti. Einki yvirlit av nøkrum slagi finst. Í sínum arbeiði er hann dottin niður á okkurt føroyskt navn, og vidhvørt hevur hann verið so heppin at funnið onkran, sum hevur kunnað hjálpt honum við at komið víðari. Hepni er neyðugt, tá ein leitar Niels Juel Arge vónar at kunna skriva réð av bókum um teir, sum sigldu úti stríðsárini Mynd: Kalmar soleiðis í blindum. Niels Juel greiðir frá, at hann ein dagin møtti einum manni í býnum, og hesin spurdi Niels Juel, hvat hann fekst við. Niels Juel greiddi manninum frá, at hann leit- aði eftir føroyingum, sum høvdu siglt úti stríðsárini, m.a. monnum, sum seinni høvdu búsett seg uttan- lands. Jú, hesin maðurin kundi jálpa, tí hann átti ein skyldmann í Amerika, ogtá Niels Juel henda dagin kom heim, hevði maðurin longu ringt og upplýst navn, bú- stað og telefonnummar hjá skyldmanninum í Amerika. Fleiri skrivligar keldur I summum førum eru fåar upplysingar um menninar, sum sigldu úti, og umstød- urnar. Tær søgurnar eru so longdar við at greiða frá for- søguni hjá manninum ella tíðini aftaná, og onkumtíð fylgja vit skipinum langt eftir, at føroyski sjómaðurin trínur út úr søguni. Niels Juel Arge leggur upp til at skriva ein rød av bókum um teir, sum sigldu úti stríðsárini. Enn hevur hann ikki nóg mikið av upplýsingum, men hann vónar við at geva hesa bókina út at frætta frá fólki, sum antin sjålvi hava siglt, vita frá øðrum at síga ella bara kunnu beina hann á leið. randi Sagt verður frá, at býráðsskrivstovan í Klaksvík verður stongd, vegna jólafrí, í døgunum 23. desember 1991 til 3. janu- ar 1992, bådir dagar iroknadir. Klaksvikar Byråd Fyrsta skaldsøgan hjá Jóanesi Nielsen Hevundin hevur áður givið út fýra yrkinga- søvn og eitt stuttsegu- savn, men nústani fyrstu skaldseguna, hóast hon hevur verið åvegis í nøkur ár. Tann skemtiligi og álvarsami tittulin man seta met í føroyskari bókmentasegu: »Gummistivlarnir eru tær einastu tempulsúl- urnar, sum vit eiga í Føroyum«. Leikur fer fram fyrst i sjeytiárunum, tå ið formaðurin i Fiski- mannafelagnum hevði forbókstavirnar = EP. Hevuðspersónur er sjó- maðurin Elias Hørg, og kring hann ferðast ein riðil av arbeiðs- monnum og útróðrar- monnum og stjórum og BJÓÐA viT KALT BORÐ EITUR MATV. reiðarum og mammum og bernum og elska- rinnum. Verkamennin- ir berjast fyri at betra korini, og fyri at tvíhalda sínum, og menn og kvinnur bresta saman bæði so og so. Hurlivasin, sum eitur lívið hevur í skaldseguni pall í Suð- uroynni og norðan- fjørås og hartil í Ís- landi. Politisk viður- skifti verða lýst við speisemi, meðan kær- leikin verður orðaður við opinskáraðum eym- leika Skaldsegan er síður til longdar og kostar kr. 178. Ment- unargrunnur Studenta felagsins gav út, og Amariel Norðoy gjerdi permuna. stjorarnir SMURT BRED FJØLBROYTT URVÆL r r “CDNU - KOYRT VERÐUR uM AT MEGINGRIÐ.