fríggjadagur 20. desember 1991síða 12

Síða 12 Nr. 238 — 20. desember 1991 yLæknarnir tiga m tubbaksvandan« | Irunun doy ði 5 iðt 3 fOIK iv eyð kvæn 3 7000 ferås g meira enn 100.001 TOIK lovðu av ik Dar iv EK ar I lan? sp Gør Ss V ækni á úkrahús nun Østersund, á emi æknaráðstevnu tann 29.11.991 Støda lækn- anna hevur higartil verið ógvuliga linlig, segði G Boethius fyri eini fullsett- ari ráðstevnu um >Tobaken, lákarna och verkligheten<. Borið var eisini fram, at tað eru um leið 4000 freðirit um tubbaksskaðar, og bert tvey prosent av lungnatil- ikki-roykjar n og nver onnur Dy óðar 1Dyrg id rðir N settar i IK 11 u svensk r eknar óvirknir, hvussu so er í samanburði við læknar í USA og Ong- landi. Har eru teir líka virknir í áganginum móti politikarm og avgerðar- takarum sum móti tubbaksídnaðinum. Orsekirnar til at læknar- nir eru so óvirknir eru fleiri, sigur Gunnar Thir- inger, fyristødumadur á yrkisheilivágstovuni á Sahlgrenska sjúkrahúsin- um í Geteborg. Fyribyrgj- andi arbeiði móti tubbakki verður íikki virðismett, eingin sleppur ] San Fransisco fyri at Arbeiðið at vera leiðiligt, og práta verður hildið eingin vil verða hildin fyri at vera heilaspunamaður ella siðvenjari, og eingin vil skuldtyngja sínar sjúk- lingar. At roykingin er vanda- mikil, eru allir læknar samdir um, men haraftur ímóti eru teir ósamdir um, hvussu vandamikið snús- ið er. Í Sviðtjóð snúsa 17 pro- sent av monnunum og tvey prosent av kvinnun- um. Elvir ein turv Gunilla Bolinder á heili- vágstovuni á Karolinska sjúkrahúsinum sigur frá, at gjerdar eru stórar kanningar, ið vísa, at snúsarar eru í dupult so stórum vand fyri at fáa hjartatepp sum ikki roykj- arar. samdir skaðavandin av snúsi er meira bindandi enn roykingin. Tað fyri- byrgjandi arbeiði, læknar- nir eiga at gera, skal eisini vera ímóti snúsinum, at upplýsa sjúklingarnar, ganga ímóti tubbakslýs- ingunum og seta royki- bann á sjúkrahúsunum. Læknarnir eru um, at DN 29.11.1991 Gevist við at vinna Haldast má uppat við at fáa vinning burtur úr roykjarum. Latið eitt pro- sent av innteku statsins av roykjarum fara til gransking av tubbaks- skaða. Tvær milliónir sviar roykja. Á hverjum ári fær statskassin 6 milli- ardir krónur í tubbaks- skatti, og harafturat kem- ur meirvirðisskatturin, sum er 3 milliardir. Svenska Tobaks A/B hev- ur eisini stóran vinning. lalt fær statskassin um leið 10 milliardir árliga burtur úr roykjarum. Royking gevur ringa heilsu, um tað er eingin ivi. Fleiri | kanningar prógva, at roykjarar í sterri mun enn ikki roykj- arar doyggja av hjarta- æðrasjúkum og av ymsum eðrum skyldum sjúkum. Hetta legna fyribrigdi, at staturin ár um ár vinn- ur grovan pening av at nekur menniskju koma sær í stóran heilsuvanda tykist vera rangvørgt og eisini ósiðfreðiligt. Um ein partur av teimum 10 milli- ardunum, sum roykjarar árliga lata statskassan- um, skuldi farið til upp- lýsing og fyribyrgjandi at- gerðir, til gransking fyri at verja fyri ella linna um skaðan av tubbakki ella til sjúkrahúsuppihald fyri sjúkur elvdar av royking, so kundi í ein vissan mun borist í betuflaka við fyri- brigdinum. Hvussu nógvur pening- ur fer aftur til roykjaran? Ein milliard? Ella bara ein millión? Nei, svarið er, ikki ein einasta króna av teimum 10 milliardunum fer til atgerðir fyri roykj- arar, tað vil siga til fyri- byrgjandi atgerðir ella til gransking fyri at linna skaðan av royking. Stat- urin skúmar av róman av roykjarunum. Tubbaks- politikkurin hjá statinum ella tann tervandi tubbakspolitikkurin hjá statinum er ein risavaksin svikagerð, har nekur menniskju verða noydd til at gjalda stórar upphædd- ir uttan at fáa nakað aft- urfyri. Soleidis gjørdu fút- arnir í midøldini og soleið- is gera myndugleikarnir i dag. Hvi er tað so? Ein or- søkin er ivaleyst tann langrøkjuta stødan, sum eyðkennir samfelagsins áskoðan á roykjararnar. pening uppá royking Vil ein sleppa sær undan vandanum fyri at roykja, so kann verða hildið upp- at. At teir, sum ráða fyri borgum, hava hesa steðu, kann ikki berast í betu- flaka við. Ein onnur orsek kann vera, at roykjararnir eru ikki ein tverskurður av fólkinum, men ein minniluti, og eitt stórt tal av kvinnum og einsamøll- um, og fólki við lítlari út- búgving. At trýsta hesi er ikki hættisligt. Her skal ein verulig hugabroyting til. Farið í hernað móti tubbaksvandamálunum .á ein vísundaligan hátt. Takið gjarna dystin móti eyðkvæmi sum fyrimynd. Við máttmiklum upplýs- ingum verður stríðst móti eyðkvæmi. Upplýsingar um smittuvandan verða givnar almenninginum og vandabólkum. Eisini fer fram ein nágreinilig medi- sinsk gransking, ið skil- greinir sjúkuframferðina fyri á henda hátt at fáa grundarlag fyri eini betri viðgerð. Tubbaksskaðarnir har- afturímóti skulu bert tálmast við upplýsing og roykiavvenjing, og tann, . sum heldur áfram at roykja, eigur at takka sær sjálvum. Eingin peninga- upphædd skal leggjast av til at kanna sjúkubregd- ini, eingin peningur til gransking fyri at betra viðgerðina. Hugsa tær til, um vit segdu við eyð- kvæmissjúklingar, at teir mugu takka sær sjálvum, og tí var gransking -av sjúkubregdunum ikki neyðug. Hetta eru boðini, ið verða givin roykjarum. Gerið eitt munagott stig fyri at granska tubbaksskaðar. Ein og hver vinningur á hesum økinum, verður ein stórur menniskjaligur vinningur. Á Vel < Takka tær sjålvum. Hugsa tær til, um vit segdu vid eyðkvæmis- sjúklingar, at teir mugu takka sær sjålvum, og ti var gransking av sjúku- brøgdunum ikki neyðug. Hetta eru tey boðini, ið verða givin roykjarum. Við tøkk fyri góða samvinnu farna ár og við vón um tað sama í 1992 ynskja vit ollum viðskiftafólkum okkara eini gleðilig jól og eitt eydnuríkt komandi ár. DEUTZ Service DANMARK A/S Føroya Deild v/ Johan F. Magnussen Box 31 - 370 Miðvágur - TIf. 33340/86840 Atgongumerki til nýggj- árskonsertina eru at fáa í LM-handlinum og á Kunningarstovuni FUT & Kyndil