fríggjadagur 24. januar 1992síða 20

Síða 20 -Vit slenna ikki undan arbeids- ioysisskipanini -!i mugu allir politikarar, sum nú sleppa at við- gera uppskotið, skriva sær aftanfyri oyra, at e'na skipan skulu vit hava, so ella so sigur Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður í eini grein í FFFA-blaðnum hósdagin, og sum & V t noydast a: loysa málið Harnæst høvdu vit gjørt okkum tær neyðugu royndirnar til, at vit høvdu erna rættvisa, smidliga og einfalda skip- an. Hetta eru sjálvsagt við- urskifti, sum ein má harmast um, men nú eru vit, um vit vilja tað ella ei, noydd at loysa málið við- vikjandi eini arbeiðsloys- isskipan sjálvt undir trýsti av viðurskiftum so sum tað vaksandi talið av arbeiðsleysum, tíðarneyð- ini og peningatervinum í samfelagnum. Skipanir um trygging av arbeiðsleysum eru gamlar í løndunum rund- an um okkum. Danmark fekk sína skipan fyrst í hesi øldini. Ikki ti, í Føroyum hevur spurningurin verið frammi av og á. Undir fyrra veraldarbardaga vóru ætlanir frammi um at gera eina tryggingar- skipan fyri arbeiðsleysar fiskimenn, men spurdist einki burtur úr, tá ið fiski- skapurin batnaði mun- andi. stalurin prentar í dag. Best, um eingin skipan var neyðug > hesaferð eydnaðist Síðani hevur málið, tá ið arbeiðsloysisspurning urin hevur verið aktuell verið tikið fram av og á, men to uttan at loysn er funnin. Ynskiligt hevði sjál- vandi verið, sum nógv ár í nýggjari samfelagssøgu okkara eisini eru demi um, at vit als ikki høvdu slíka skipan fyri neyðini. Men gongdin seinastu ár- ini hevur so dyggiliga prógvað, at eini arbeiðs- loysisskipan sleppa vit ikki undan. Ti mugu allir politikarar, sum nú sleppa at viðgera uppskotið, skriva sær aftanfyri oyra, at eina skipan skulu vit hava, so ella so. Ikki sitið sum privatir persónar Í samgonguskjalinum hjá hesari samgonguni stend- ur, at nevnd við umboð- um frá tí almenna og pert- um á arbeiðsmarknaðin- um skal kanna spurningin um arbeiðsloysistrygging. Táið vit 12. mars 1991 á landsstýrisfundi sam- tyktu at seta nevndina, varð roynt at velja nevnd- arumboðini fyri arbeiðs- marknaðin so umboðandi sum gjerligt, t.v.s. at nøkur nevndarlimirnir komu at imboda størstu feløgini á narknaðinum. i | A rt pe ir 1C t1 F f tir eir h 1 verið nógvir, hevur verið full nannað (5 limir), var frá byrjan av at kanna spurn ingin um eina arbeiðsloys- isskipan. Arbeiðssetning- urin víðkaður Síðani á sumri '91 varð so arbeiðssetningurin vidk- aður til eisini at umfata eitt uppskot til logtingslóg um arbeiðsloysistrygging og arbeiðsávísing. 18. desember 1991 handaði arbeiðsbólkurin landsstýrinum álitið, og síðani hevur álitið verið til umreðu hjá felogum á arbeiðsmarknaðinum. Furfist hevur verið at, hvussu stutt skotbráið hevur verið, men talan verður hóast alt um ein dag undir ein mánaða, so feløgini hava havt møgu- leikan at koma vid vid- merkingum. Nógvar viðmerkingar, sum higartil hava verið at hoyrt, bera boð um, at ymiskt er, hvussu álitið verður móttikið, og alt annað hevði eisini verið logið. Men hóast tað, so mugu vit eisini minnast til, at talan er um eina semju millum >báðar partar< á arbeiðsmarknaðinum. | broytingar, um verða gjørdar, mugu so samraðast um mótsatta partin. Solidaritetur við medborgarunum Tær mest radikalu við- merkingarnar, sum higar- til hava verið nevndar, hava verið: vera løn- væl arbeiðs- a. Skal skipanin tvungin fyri móttakara eins sum fyri gevara? b. Í hvenn mun skal tað almenna luttaka? Broytingin í grein 9 í forsorgarlógini? d. Upphæddin, ið út- goldin verður? og) ad a. Just hetta er prógvið um, um her er gjørd ein semja millum partarnar i nevnd- ini og í ein ávísan mun eis- ini ein politisk semja í samgonguni, sum jú helst skal vera garanturin fyri, at vit fáa málið heilskap- að gjøgnum legtingið. Persónliga hevði mær dámað betur, at skipanin var 100% samhaldsføst, men kunnu vit so nå bert appelera til øll tey, sum sita i vælløntum føstum størvum um at gerast lim- Nr. 16 — 24. januar 1992 um ikki fyri annad, so fyri at visa sin solidaritet við okkara medborgar um, sum verða raktir av arbeiðsloysi. að b. Luttøkan hjá tí almenna hevur eisini verið orsek til nógv kjak. Her hevur ver- ið nevnt, at tað almenna skal luttaka við munandi ískoyti til skipanina, tí tað hevur ábyrgd av sam- felagsstøduni, vit eru í. Hvor er tað almenna? Tað er greitt, at vit hevdu havt meguleikan at skipa fyri eini 100% fígging frá tí almenna. Men hver er tað almenna? Tað eru tú og eg og vit øll somul, so urslitid hevdi verid, at skattatrýstið hevði verið økt við 4-5% — og tað hevði valla allastaðni fall- ið í góða jørd. Annars er eisini vert at vísa til viðmerkingarnar frá búskaparráðnum, har teir júst mæla til skipan, sum álitið mælir til. Teir siga, at tað er sera umráðandi, at ein heldur fast við, at hesin stuðulin verður fíggjaður av pert- unum á arbeiðsmarknað- inum. Landið eigur bert at luttaka í tann mun, landið sjálvt er arbeiðs- Vit skulu ikki hava eina skipan, har tú følir teg ov væl. Tað má altíð vera trá- anin hjá tryggingartakaran- um at sleppa aftur til arbeiðis. gevari. Hetta siga teir, er ein neyðug treyt fyri, at lønirnar eins og prísirnir kunnu laga seg til eina legu, ið hóskar seg til við- urskiftini á marknaðin- um. Hava nakað av liva av Somuleidis verður sagt, at ein slik skipan fer at å- virka buskapin positivt. Tá verður møguleiki at sanera vinnulívið, ti at arbeiðsfólkini hava nakað av liva av, so leingi vinnu- loysið varar. Tá verða møguleikar fyri sanering- um og rekonstruktiónum at byggja eitt lenandi vinnulív uppaftur. Eisini vísir búskapar- ráðið á meguleikan fyri útbúgvingum/eftirútbúg- vingum av teimum arb- eiðsleysu til aðra vinnu. Tað skal ikki vera ein skipan, har tú følir teg ov væl. Tað má altíð vera trá- V