mikudagur 29. januar 1992síða 14

Síða 14 tiðindablaðið Nr. 19 — 29. januar 1992 Føroyski buskapurin veikur Bert smávegis broytingar tann negativa vegin kunnu seta før- oyska búskapin í eina sera trupla stóðu sigur Búskaparráðið í frágreiðing síni til almenningin. Ráðið sigur víðari, at skal tað vera gjórligt at fremja eina skilagóða útbygging av fóroyska samfelagnum, er neyðugt at minka keypsorkuna í privata sekt- orinum, fyri at fáa minkað um innflutningin av nytsluvørum og - tænastum. Vit prenta tann partin av frágreiðinginl, sum snýr seg um búskaparligu útlitini. Búskaparlig útlit Fad búskaparliga virk- semið í landinum er mink andi. Síðan fyrst í 1990 til seinast í 1991 eru lenar gjaldingarnar i ellum landinum fyri eitt 12 mår skeið minkadi við 330 mió kr., og tær minka 3—4 irliga í løtuni. Tað skal rv til at venda hesi gongd, og tí kann vænt- ast, at tær útgoldnu len- irnar verða lægri í 1992 enn í 1991 Tað verða fleiri mót- virkandi rák, sum fara at ávirka búskapin og virk- semið í 1992 Utflutningur Handilsavtalan við EF eiðslumynstri at geva 50 HO. KI sum meirinntøka lutninginum. Henda meirinntøka er innroknað sum spardur fiskivinnu- studningur á figgjarlog Neydugt at minka um innflutningin av nýtslu- ørum enn meira sigur Búskaparráðið ini, og avirkar sostatt IKK gjaldferið i landinum. Pro duktiviteturin á fiska- virkjum sigast at vera øktur í seinastuni, megu- avtaluni fyri at framleiða verur á leikar, sum eru í hægri virkissteði og við sterri arbeiðsinnihaldi, kunna gagnnýtast. Nakað í 1992 og meira seinni. Teir bettu eiga sostatt at veiðumeguleikarnir í russ- iskum og norskum sjógvi virka sama veg. Hinvegin virkar tað, at okkara egna fiskatilfeingi er so illa fyri, at veiðan helst er minkandi. Prís- gongdin á útflutninginum hevur verið til okkara fyri- mun tey tvey seinastu ár- ini, serstakliga hevur ups- in havt hegan prís, eitt ávíst prísfall kunnu vit kanska vænta, hóast in flatiónin rysklandi i hesum førinum er til okk ara fyrimun Samanumtikid er tad kanska ikki so órealistiskt at vænta óbroytt útflutn ingsvirði í 1992. Tann ætlaða FAS-skip- anin fer helst at styrkja kappingarsteðuna hjá teimum feroysku skipun- um í farmasiglingini uppá Føroyar, sum sostatt vid »sktari priskapping kunnu væntast at ekja sín marknaðarpart aftur Eftirspurningur Tann innlendski eftir- spurningurin má væntast at minka nakad i 1992. Virksemið hjá lands- kassanum, t.v.s. tænastu- veitingarnar og ílegurnar, verða á sama steði, sum í 1991. Hinvegin minka veitingar, vinnustudning- ar minka við 80 mió. kr. og kapitalveitingar, so sum upphøggingarstudul og veðhaldsútlegg, ætlast at minka við 180 mió. kr. Samanlagt er hall lands- kassans ætlað at minka við 380 mió. kr., og fer tí at fáa eina avmarkandi á virkan á búskapin. Hetta hongur saman við, at tað stóra hallið hesi undan- farnu árini er figgjad við låntøku uttanlands, tá hallið minkar, so minkar lántekan í útlondum eis- ini, og við hesum minkar gjaldførid í landinum, um peningastovnarnir — ikki økja um sina låntøku. Tad virkar tó økjandi uppá gjaldførid í landinum, at landskassin við lánteku uttanlands rindar ta bundnu uppsparingina frá 1989 inn á konti í peninga- stovnunum. Figgjarstødan hjå kommununum talar fyri, at teirra tænastuveitingar og iløgur fara at minka. Eftirlønarskipanin fyri arbeiðsmarknaðin og tryggingarskipanin móti arbeiðsloysi fara at ekja lenarútreiðslurnar hjá ar- beiðsgevarum við ávika- vist 1/2% og 2%, tilsam- ans 2,5%. Lenmóttakarar skulu rinda 1/2% av út- goldnu lønini til eftirlønar- skipanina, sum ti i fyrsta umfari fer at økja um upp- sparingina og minka um nytsluna. Lenmóttakarin skal tryggja seg fyri at hava krav uppá arbeiðs- loysisveiting, ger hann tað skal hann rinda 2% av útgoldnu lenini, og key orkan Samanlagt fer minkar sosté arbeiðs loysistryggingin helst at ekja um eftirspurningin. Hetta hongur saman við tí, at tey, sum eru arbeiðs- leys áðrenn skipanin fer at virka, fáa ekt nakað um sína keypsorku, og nýtslu- parturin er nakað sterri í smáum inntekum enn í stórum inntekum. Tann bundna uppspar- ingin, sum í 1991 er um 30 mió. kr., fellur burtur í 1992, og ekir um keyps- orkuna. Tann sonevndi GATT- tollurin ekir um avgjaldið av verum, sum verða inn- fluttar frå eðrum enn EF- londum. Keypsorkan hjá keyparum minkar og inn- tekur landskassans vaksa, men samlaða árinið er óvist, ti at EF-vørur verða meira kappingarfer- ar. Avirkanir verða báðar vegir, men samanlagt má væntast ein nakað minni eftirspurningur. Ein minni eftirspurn- i ur fer at ávirka bæði innflutning av verum og tænastum og feroyska framleiðslu. Um tað eydnast at fáa sama útflutningsvirði í 1992, sum í 1991, skuldi va Tað er alneyðugt at hyggja nærri at almennu útreiðslunum, soleiðis at tær i stórri mun eru við til at skapa fortreytir fyri framhaldandi búskap- arligum vøkstri heldur Búskaparráðið tað eisini verið útlit til eitt gott úrslit á gjaldsjavnan- um í 1992, av tí at inn- flutningurin neyvan verð- ur í vekstri samanlagt. Niðurstoða Gjaldsjavnin Gjaldsjavnin er batnaður munandi tey seinastu trý árini. Trupulleikin við gjaldsjavnanum er tíverri ikki loystur við hesum. Hyggja vit nærri at inn- flutningshagtelunum, so sæst, at batin er framkom- in við at innflutningurin Se A Blá ———Á——Ú 3G————————"—