hósdagur 13. februar 1992síða 6

Síða 6 iði SOSlalurin Nr. 30 — 13. februar 1992 Klubbar Fyrsta skeinkiloyvi hóast & fyri 130 árum síðani Í samband við álitið til nýggja rús- = drekkalóg hevur víðkaða rættarnevnd- Í in gjørt eitt søguligt yvirlit yvir gongd- hægsta- I 1924 fekk ein føroyskur klubbi dóm í hægstarætti fyri at taka pengar fyri at skeinkja limunum sterkt. Men hóast tað tóku sokallaðu ølklubbarnir seg upp í Fóroyum, har sølu- mynstrið er nakað tað sama sum dómurin er feldur um Fyri IKKI DErt al lÝSa galdandi rúsdrekka g, men eisini rúsdrekka- målsøkinum, bað Ra Harne' ndin Sjúrða Rasmussen, løgfrød R Of SE r y ) 9 FOYSKA!r UNUFEKKA pggavu, gera eitt DD? un evnid, sum Í r ni Jan YrI HÆ stand I 2 rús ekKaiogarøkinum i dag i trimum ymisKk lógun Einari frá 1928, om forbud mod at rhverv med berus- end lrikke m.m., sum ( st er broytt lógini frå 1980 um skamt an av rúsdrekka sum broytt í 1988 og lógin frá 1950 um innflutnings- gjeld v.m., sum seinast broytt í 1991 Í hevuðsheitum inni- heldur lógin frá 1928, om forbud mod at drive er- hverv med berusende drikke m.m., hesi forbod: — bann ímóti allari sølu av rúsdrekka, skeink- ing ímóti gjaldi og eini hverji vinnu við rús- drekka — bann ímóti innflutn- ingi av rúsdrekka til onnur — bann ímóti at lata per- sónum undir 20 ár rús- drekka innflutningsforboð fyri at flyta rúsdrekka inn hjá persónum undir 20 ár — bann ímóti at skeinkja ella lata rúsdrekka ó- keypis við tí fyri eyga at stimbra vinnuvegi, ein rekur bann ímóti at drekka rúsdrekka í helum, har matur og/ella drekka verður selt og almenn- ingurin hevur atgongd bann ímóti at lýsa í føroyskum fjølmidlum vid rusdrekka Hóast frammanfyri nevnda selubannið, so gevur lógin feroysku bryggjaríunum heimild at bryggja og selja el við styrkini silvur/veðragl og gulløl, og at selja hetta frá Framhald á síðu 7 ina í rúsdrekkamálinum í Føroyum: Rúsdrekkamálið — 1856 — umleið 1999 Við lógini um avteku av Kgl. Einahandlinum í Fer- oyum fr.. 21. mars 1855 varð rúsdr-kkasgela skipað => = N * sum onnur vørusøla í Før- oyum. Handil við rús- drekka var púra fríur, og einasta treytin var vinnu- bræv til at reka handils- virki. Í 1860 kom serstek lóg um handil við og skeinking av rúsdrekka. Við hesi lóg frá 3. mars 1860 varð kravt loyvi til skeinking, og sett varð av- gjald á skeinkiloyvi. Endamálið við avgjaldin- um var at minka um talið á skeinkistødum. Avgjald- ið varð hækkað við lóg frá 29. des. 1876. Sum kunn- ugt hendu í tíðini fram til aldarmótið stórar samfe- lagsbroytingar í Feroy- um. Eitt, sum eyðkendi hesar broytingar, var ein steðugt vaksandi rús- drekkanýtsla. Hetta elvdi til eina sera virkna og væl- skipaða fráhaldsrerslu, ið kravdi almenn tiltek móti rúsdrekkanýtsluni. Krav um forboð Í 1906 setti fráhaldsrersl- an fram krav um beinleið- is forboð fyri handli og ut- skeinking av rúsdrekka í Føroyum. Eingin ivi er um, at rus- drekkamisnytslan um hetta mundið var vorðin til eitt hitt størsta sam- felagsliga vandamálið í tíðini, so tungtvigandi or- sekir vóru til tess at gera víttgangandi tiltøk fyri at koma misnýtsluni til lívs. Tann 6. november 1907 var fólkaatkveða í øllum landsins kommunum um rúsdrekkaspurningin. Fólkaatkveðan var ásett við heimild í nýggjari rús- drekkalóg frá 19. apríl 1907. Henda lóg gav í prinsippinum loyvi at reka handil við rúsdrekka, men lógin ásetti sam- stundis í $ 5, at slíkur handil bert kundi loyvast eftir fólkaatkveðu í hverj- ari sókn. Eftir fólkaatkveðuna varð so forboð sett fyri at selja rúsdrekka í Feroy- um, og hevði forboðið gildi frá 6. juni 1908, tó so, at rúsdrekka kundi bí- leggjast uttaneftir í óav- markaðum negdum. 7] 1910 varð henda lóg end- urnýggjað óbroytt. Í 1917 varð gjørd tann broyting i lóggávuni, at reglan um, at fólkaatkveða sambært lógiin frá 1907 kundi verða hildin 5. hvert ár, datt, burtur. Í staðin varð sett generelt forboð fyri at selja rúsdrekka í Feroy um Klubbarnir missa loyvi Í sama viðfangi mistu fólk rættin at bíleggja rús- drekka í felag, og gisting- arhúsini mistu útskeink- ingarrættin. Klubbar og ávís felog hevdu tó fram- vegis rætt til at skeinkja út rúsdrekka. Hetta loyv- ið varð tikið frá klubb- unum við nýggjari rús- drekkalóg, ið kom í gildi 30. januar 1923. Uppaftur strangari gjørdust reglur- nar við lóg frá 30. januar 1928, tå skattavåttanin gjørdist treyt fyri at kunna bíleggja rúsdrekka. Ahugavert er tó, at lógin frá 1928 ásetti 18 ára aldursmark fyri tann, ið loyvi hevði at bíleggja rús- 9 SEERE EET