fríggjadagur 11. apríl 2003síða 3

4 Nr. 71 - 11. apríl 2003 Nr. 71 - 11. apríl 2003 5 – Tað skal grundgev- ast øgiliga væl, um vit skulu steðga við byggingini í Vallalíð. Hetta fer at merkja stórar broytingar í bygginginum – eisini langt aftur í tíðini, sigur Heðin Morten- sen BYGGING Heri á Rógvi Málið um byggingina í Vallalíð fær eftir øllum at døma eftirspæl, líkamikið hvør niðurstøðan hjá Løg- málaráðnum verður. Málið byrjar við, at grannarnir í Vallalíð, har Tórshavnar kommuna byggir eitt heim til minnis- veik. Stórt trot er á tílíkum heimum, og grannarnir leggja eina við, at hetta einki hevur við tað, at talan er um minnisveik, at gera. Spurnartekin verða sett við, um Tórshavnar komm- una hevur heimild at byggja eitt tílíkt heim á øki- num, tá økið er eitt A1 økið. Síðani er málið farið víð- ari til Oljumálaráðið, ið hevur byggimál um hendi. Har verður greitt sagt, at Tórshavnar kommuna ikki hevur heimild at byggja heimi á einum A1 øki, og byggingin skal steðgast. Men Tórshavnar komm- una ætlar ikki at steðga byggingini. Málið er nú hjá kommu- deildini í Løgmálaráðnum. Áðrenn páskir Hilmar Høgenni, ið hevur við kommunumál at gera í Løgmálaráðnum, sigur, at teir ætla at hava avgreitt málið áðrenn páskini. – Taka vit eina endaliga avgerð, so er tað eisini ein endalig fyrisitingarlig av- gerð, sigur Hilmar Høg- enni. Tórshavnar kommuna hevur møguleikan at fara í rættin við málinum. Somu- leiðis kann Oljumálaráðið fáa eitt fútabann móti bygg- ingini, um so er, at tað verður neyðugt. Landsstýrismaðurin, og tað er Høgni Hoydal í hes- um førinum, kann eisini áseta dagbøtur til býráðs- limirnar í Tórshavnar býráð sambært Løgtingslóg nr. 87 frá 17. mai 2000 um komm- unustýri, heldur kommunu- stýrið seg óvirkið mótvegis lógarásettum skyldum. Góðar grundgevingar Varaborgarstjórin og for- maðurin í Byggi- og býar- skipanarnevndini hjá Tórs- havnar býráði, Heðin Morten- sen, sigur, at tað skal grundgevast øgiliga væl, um Tórshavnar kommuna skal gevast við byggingini í Vallalíð. Hann vil kortini ikki siga, hvørji stig tað kann hugsast, at kommunan tek- ur, hevur Løgmálaráðið somu støðu sum Oljumála- ráðið. – Tá ein avgerð kemur frá Løgmálaráðnum verður hetta viðgjørt á býráðs- fundi, sigur Heðin Morten- sen. Hann ger eisini greitt, at Tórshavnar kommuna ikki góðtekur boðini um at steðga byggingina í Valla- líð. – Eg haldi, at Oljumála- ráðið er í villareiði. Vit hava bygt eftir hesum leisti í fjøruti ár, og tað snýr seg um nógvar byggingar – eis- ini hjá tí almenna. Vit hava sæð, at tað er ein stórur tørvur á heimum, og hetta royna vit at loysa við hes- um, sigur Heðin Morten- sen. Og tann møguleiki, sum í hesum førum eitur dagbøt- ur, er Heðin Mortensen ikki so bangin fyri, og hann heldur ikki, at málið kemur hartil, hóast tað kanska hevði verið gagnligt at fingið málið roynt í rætti, tí talan nú er um reint jura, heldur hann. – Eg kenni bara eitt mál í Danmkark, har býráðslimir hava fingið álagt dagbøtur. So tað kann vera, at vit verða teir næstu í ríkinum, sigur Heðin Mortensen. Mentanarhúsið í Fuglafirði fer at hýsa einum undanumfari og finaluni í Ársins Songrødd. Um viku- skiftið verður kappast í Miðvági SONGRØDD Heri á Rógvi Í kappingini at finna ársins bestu songrødd eru nakrar broytingar gjørdar. Tað fyr- sta umfarið hevur verið í Havn, men nú verður um- skipað eitt sindur fyri nøk- ur av teimum komandi um- førunum. Tað er nú avgjørt, at final- an »Ársins Songrødd 2003« verður í Mentanar- húsinum í Fuglafirði tann 24.mai. Ætlanin var, at finalan skuldi verið ikki so langt burturi – nevniliga í høllini á Kambsdali. Fyrireikarar- nir og Mentanarhúsið hava eisini gjørt avtalu um, at innleiðandi umfar fyri eyst- uroynna eisini skal vera í Mentanarhúsinum, og hetta umfarið verður tann 3.mai. Sum áður nevnt, so verður finalan hildin tann 24.mai sama stað. Mark Joensen, fyrireik- ari, sigur, at teir hava tikið hetta stigið fyri at fáa góðskuna so góða sum gjørligt. – Mentanarhúsið í Fugla- firði er eitt frálíkt stað, og vit vilja hava so góðar karmar sum gjørligt, sigur Mark Joensen. Ikki eins nógv rúmast í Mentanarhúsinum sum í ítróttarhøllini, men hetta má mann so víkja fyri góðskuni, heldur Mark Joensen. Býta um Undanumfarið fyri Vágar- nar og umfarið fyri Eystur- oynna, sum altso nú verður í mentanarhúsinum í Fuglafirði, hava býtt um pláss. Allir luttakararnir í Vágunum hava longu fingið boðini. Sostatt verður komandi leygarkvøld tann 12.apríl næsta umfarið í Ársins Songrødd í Bygdarhúsinum í Miðvági. Tiltakið byrjar kl. 23.30 og endar kl. 03.30. Ársins songrødd 2003 fær, umframt heiðurin, tíggju túsund krónur. Nummar tvey og trý fáa ávíkavíst fimm- og trýtúsund krónur. Og so skal tað eisini við, at Guðrun Sólja Jacobsen í 2001 tryggjaði sær sigurin í kappingini, um tað kann freista nøkur. Broytingar í Ársins songrødd Jákup Jacobsen og Ragnhild Ellingsgaard frá Ársins Songrødd og Samson Nesá frá Mentunarhúsinum í miðjuni. Bæði finalan og undanumfarið fyri Eysturoynna verða í Mentunar- húsinum. Fimm undankappingar eru eftir. Stóri áhugin í høvuðsstaðnum ger, at eitt umfar afturat verður í Bad- mintonhøllini 10. mai. Finalan verður 24. mai. Rað- fylgjan er hendan: MIÐVÁGUR, Bygdarhúsið 12.apríl HVALBA, Roynhøllin (2. Páskakvøld) 21.apríl FUGLAFJØRÐUR, Mentanarhúsið 3.mai HAVN, Badmintonhøllin (2. umfar) 10.mai KLAKSVÍK, Kí-høllin 17.mai Undankappingarnar Nationalbanken hevur útgivið ein nýggjan danskan 200 krónuseðil. Hesin er rættiliga meinlíkur tí gamla. Sjón- leikarin Johanne Luise Heiberg er framvegis myndað á seðlinum, sum hevur eisini hevur eina løvu avmyndaðu. Tað er av trygdarorsøkum, at hesin seðilin verður út- givin. Øll serian av seðlum verður útskift, og hetta er eisini orsøkin til, at ein nýggjur føroysku hundrað- krónuseðil varð útgivin fyrr í ár. Seinni verða eisini hin- ir føroysku seðlarnir útskiftir. Gomlu donsku tveyhundraðkrónuseðlarnir eru fram- vegis galdandi, men verða inndrignir sohvørt. – HR Nýggjur 200 Nýggi danski tveyhundraðkrónuseðilin. Ikki uttan stríð Í Vallalíð verður arbeitt enn, og tað skal nógv til, um Tórshavnar kommuna skal steðga við byggingini. Mynd: Jens Kristian Vang. - Samskifti er alla tíð- ina á embætismanna- støði millum føroysk- ar og kanadiskar myndugleikar um stongsulin í Kanada og føroysku veiði- møguleikarnar har yviri, sigur Jacob Vestergaard STONGDAR HAVNIR Vilmund Jacobsen Í eitt heilt ár hava kanad- iskir myndugleikar noktað føroyskum fiskiskipum atgongd til kanadiskar havnir. Hetta hevur ført til, at føroysku rækjuskipini, sum fiska á Flemmish Kap, hvørki kunnu leggja veið- ina upp har yviri longur, ei heldur skifta manning. Fær eitt føroyskt rækjuskip maskinskaða á Flemmish Kap, kann tað ikki sleipast til lands í Kanada, men noyðist longu leiðina heim til Føroya. Einastu at- gongdina, føroyskir fiski- menn hava í Kanada, er við havarí. Somuleiðis er eydn- ast fiskimonnum, sum eru vorðnir sjúkur umborð, at sleppa undir læknahond í Kanada. Tað hendi herfyri, tá ið ein av manningini umborð á rækjuskipinum, Høgafossi, gjørdist sjúkur. Tá flutti ein kanadisk bjargingartyrla mannin til lands. Missa ein túr Stongsulin hevur ført við sær, at føroysku rækjuskip- ini, sum kanska eru komin higar til lands einaferð um árið, nú noyðast heim til Føroya einar 5 ferðir um árið. - Eg havi skilt, sigur Ja- cob Vestergaard, fiskimála- ráðharri, at føroysku skip- ini soleiðis missa ein heilan túr um árið. Orsøkin til stongsulin í Kanada, er sambært kanad- iskum myndugleikum, at føroysk rækjuskip ikki hava gingið undir treytirnar fyri veiði í altjóða sjógvi á Grand Bank, sum NAFO setir. Stríðið hevur staðist av, at NAFO ikki hevur tillutað Føroyum tey veiðirættindi, sum føroysku rækjuskipini sambært søguligum veiði- tølum halda seg eiga har yviri. Føroyska kvotan á Grand Bank røkkur nevniliga bert til nøkur heilt fá tons til hvørt av føroysku rækju- skipunum. Og tað halda føroyingar vera órættvíst, tá ið vit vóru millum teir fyrstu, ið byrj- aðu at fiska rækjur í altjóða sjógvi á Grand Bank. Kemur ikki Í samband við stóru fiski- vinnustevnuna, sum verður í Runavík um mánaðar- skiftið, apríl/ mai, bjóðaði Jacob Vestergaard fleiri fiskimálaráðharrum – og har ímillum tí kanadiska – til Føroya. Men kanadiski fiski- málaráðharrin kemur ikki á hesum sinni. Jacob Vestergaard sigur, at kanadiski fiskimálaráð- harrin ynskti at koma til Føroya nakrar dagar fyri fiskivinnustevnuna, nevni- liga 24. apríl, men seinni kom so aftur ein fráboðan úr Kanada um, at tað heldur ikki lá fyri hjá honum at koma higar til lands tá. - Men eitt annað høvi at tosa saman er fyri framm- an, tí 16.-18. juni verður fundur millum norður- atlantisku fiskimálaráð- harrarnar í Halifax í Kana- da. Hetta er ein fundur, sum er á hvørjum ári, og hann skiftir millum londini, sigur Jacob Vestergaard. Hómar ein linna Landsstýrismaðurin sigur, at ein linni er at hóma í samband við stongsulin í Kanada, men hann ásannar, at enn eru viðurskiftini millum londini tíverri ikki komin uppá pláss. - Og hetta er sera ó- heppið, heldur hann. Jacob ivast í, hvussu um- ráðandi tað er hjá okkum føroyingum at halda fast um søguligu rættindini, vit meta okkum at eiga á Grand Bank, tá ið av- leiðingin er, at Kanada steingir sínar havnir fyri føroyskum fiskiskipum. - Spurningurin er, um tað vit fáa tillutað í okkara part, ikki kostar meira, enn hesi rættindi geva okkum. Jacob ásannar, at tað verður stríggið hjá okkum føroyingum at fáa tey rættindi, vit halda okkum eiga á Grand Bank. - Og seta vit okkara egnu kvotu á leiðini, er ikki væntandi, at stongsulin fær nakran enda, leggur hann aftrat. Hann sigur, at tað, sum føroyskir myndugleikar hugsa sær í eini loysn av trætuni, er, at føroysk rækjuskip fáa nøkur rætt- indi í kanadiskum sjógvi afturfyri, at vit lora í krøv- unum um Grand Bank. - Men eingin endalig avtala verður gjørd um slík viðurskifti uttan í samráð við føroysku rækjuvinnuna. Jacob sigur tó, at tað eru ávís tekin í vinnuni um, at hetta kanska er ein gongd leið burtur úr trætuni. Uppfylla krøvini - Vit hava roynt at uppfylt tey krøv, ið kanadiumenn hava sett, og í hesum sam- bandi hava vit ikki loyvt føroyskum rækjuskipum at fiska aftur á Grand Bank, síðan kanadiskir myndug- leikar avgjørdu at steingja havnir sínar fyri okkara fiskiskipum. Somuleiðis hava vit uppfylgt krøvini um eygleiðara umborð á rækjuskipunum. Landsstýrismaðurin sig- ur, at hesi stig hava verið við til at linna um viður- skiftini, men hann ásannar, at enn er ikki komið undir land. Jacob Vestergaard skilir tó væl, at rækjuskipini – í teirri støðu, tey eru í – leggja trýst á landsstýrið og vilja sleppa innaftur á Grand Bank at fiska. - Men viðurskiftini mill- um føroyskar og kanadiskar myndugleikar mugu loys- ast, og loysnir finnast bert við semjum, sigur landsstýrismaðurin í fiski- vinnumálum. Linni at hóma millum Føroyar og Kanada Tað hevur staðið á hjá Havsbrún í Fuglafirði at tikið ímóti øllum svartkjaftinum, sum føroysku skipini fáa FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Skipini, sum royna eftir svartkjafti suðuri við oynna St. Kilda, hava rættiligan rokfiskiskap. Næstsíðsta túr fekk Tróndur í Gøtu heili 1900 tons í eitt samdøgur! Stendur á Á Havsbrún í Fuglafirði hevur í seinastuni staðið á at tikið ímóti øllum svart- kjaftinum, sum føroysku skipini hava fingið, og tí noyddust Tróndur í Gøtu og Høgaberg herfyri til Íslands við veiðini. Jákup Oluf Joensen á Havsbrún sigur, at svart- kjaftafiskiskapurin í sein- astuni hevur verið so góður, sum sjáldan – ella ongantíð - áður. - Fiskurin gongur skjótt norðureftir, og tá ið líður nakað út, verður hann í før- oyskum sjógvi, sigur hann. Fyrr í vikuni landaði Norðborg 2.000 tons í Fuglafirði, og hósdagin landaði Kristian í Grótinum somuleiðis 2.000 tons. Bæði skipini vóru full- fermd eftir stuttari roynd. Skipini hava eitt sam- døgur til leiðirnar við St. Kilda. Krúnborg á veg Á Havsbrún vænta tey Krúnborg aftrat hesa vik- una. Teir høvdu 2.000 tons í gjáramorgunin og verða væntandi á Fuglafirði í dag. Jupiter hevur landað í Írlandi í vikuni. Teir vóru eisini fullfermdir, 1500 tons av svartkjafti. Jákup Oluf Joensen sig- ur, at tað stóð ikki á hjá Jupiter at sleppa av við hesa lastina í Írlandi. Svartkjaftaskipini hava rokfiskiskap við St. Kilda Svartkjaftaskipini rokast á leiðunum við St. Kilda.. - Í løtuni er so nógvur svartkjaftur at fáa sum sjáldan – ella ongantíð - áður, sigur Jákup Oluf Joensen á Havsbrún - Vit hava roynt at uppfylt tey krøv, ið kanadiumenn hava sett, og í hesum sambandi hava vit ikki loyvt føroyskum rækjuskipum at fiska aftur á Grand Bank, síðan kanadiskir myndugleikar avgjørdu at steingja havnir sínar fyri okkara fiskiskipum, sigur Jacob Vestergaard, landsstýrismaður í fiskivinnumálum. C M Y K 5 4