leygardagur 12. apríl 2003síða 6

10 Nr. 72 - 12. apríl 2003 Nr. 72 - 12. apríl 2003 11 Tjóðveldisflokkurin hevur júst havt floksting í Hósvík, og var áhugavert at hoyra, hvat flokkurin sigur um støðuna sum heild. Vit fingu millum annað at vita, at Tjóðveldisfólk var eitt hugsandi fólk. Tað er óviað rætt, men synd er at siga, at seinastu árini hava víst hesi fólk, sum eitt handlandi fólk. Vit skulu langt aftur í søguna fyri at finna lakari valskeið enn tað seinasta, tá tað kemur til yvirtøkur. Gamaní hevur eisini verið soltið, tá Sambandsflokkurin hevur havt Løgmann, men tað er ein erlig søk, tá man alment boðar frá, at man einki ætlar sær á sjálvstýrisleið. Skipasýnið var yvirtikið í seinasta valskeiði, og tykist handalagið hava verið gott, tá hendan yvirtøkan var framd. Havumhvørvismál vóru eisini yvirtikin av sitandi samgongu, og eigur samgongan rós uppiborið fyr tað. Útyvir omanfyrinevndu yvirtøkur er so at siga einki hent á sjálvstýrisleið. Tað hevur verið tosað nógv, men avrik eru ring at síggja. Yvirtøka av Løg- reglu og rættarskipan skal fyrireikast, men ikki fremj- ast, í hesum valskeiðnum. Fólkakirkjan skal yvirtak- ast, men her tykist eisini stígur verða komin í. Fólkakirkjan er eitt gott dømi um, hvussu ein yvir- tøka, sum burdi verið ein formalitetsspurningur, kann avsporast av væntandi pragmatismu. Intentiónirnar eru ivaleyst tær allarbestu, men tað gongur eftir øllum at døma sera strilitið. Tað er bláoygt at fyrigykla sær, at ein full semja fæst millum prestar, fríkirkjufólk og politikarar, áðrenn nøkur yvirtøka verður framd. Tað frægasta er, at yvir- taka fyrst i verandi líki og koyra statsins part av gjald- inum á fíggjarlógina. Síðani kann ein arbeiðsbókur setast, ið kann umrøða framtíðar fólkakirkjuna. Tá hevði ein ósemja ikki forðað fyri sjálvari yvirtøkuni. Hví megnar ein sokallað loysingarsamgonga ikki fleiri yvirtøkur? Svarið má verða handalag ella mangul uppá sama. Vilji skuldi so ikki manglað. Samgongan millum Javnaðarflokkin, Tjóðveldis- flokkin og Fólkaflokkin frá 1974 til 1980 yvirtók umsitingina av skúlaverkinum, almannaverkinum, yvirtók Postverkið, stovnsetti V&B, flutti sjómarkið út á 200 fjórðingar o.s.fr. So kom stígur í tey árini Sam- bandsflokkruin hevði Løgmann. Í samgonguni, sum so kom millum Javnaðarflokkin, Tjóðveldisflokkin og smáu flokkarnar, var blokkstuðulsskipanin innførd. Hendan skipan, ið var samtykt í 1988 var eitt risaframstig í mun til gomlu refusiónsskipanina. So kom kreppan, og síðani er millum lítið og einki hent á sjálvstýrisleið. Nú er nokk hugsað, og tíð er at handla! Føroya fólk vil yvirtøkur, hóast flestu føroyingar ikki vilja loysing. Lat okkum gera tað, vit eru samd um, og so kjakast um rest, tá tað verður aktuelt. DAGSINS MEINING Sosialurin Yvirtøkuhandalag VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Søguligur dagur fyri tey sálarsjúku Svenning av Loft formaður Týsdagurin 8. apríl var ein søgurligur dagur fyri tey sálarsjúku, teirra kæru og øll tey, ið eru um tey sálarsjúku, og hava gjørt eitt megnararbeiði fyri hendan partin av sam- felagsborgarum okkara. Tað var sera hugaligt at sita í tinginum hendan dag- in og lýða á tað, ið tingfólk høvdu at siga. Umboðini fyri allar flokkarnar vóru sera vælviljað fyri hesum uppskotinum um heildar- psykiatri, sum Bill Justin- ussen legði fram á tingborð hendan dagin. Hetta er fyrstu ferð at eitt so umfatandi ált er komið á løgtingsborð. Hetta skal landsstýrismaðurin, Bill Justinussen, hava eina hjart- ans tøkk fyri. Hann hevur eisini boðað frá, at tað fer ikki at ganga long tíð áðrenn tey fyrstu lógaruppskotini til frama fyri tey psykisk sjúku fara at verða løgd fyri tingið til samtyktar - og tað gleða vit okkum til. Vit fara eisini at takka teim tinglimum, sum í farn- um árum hava havt viður- skifti teirra sálarsjúku á hjarta og reist fyrispurning- ar til landsstýrismenninar á økinum. Hetta hevur ikki verið til einkis. Tvey valaálit eru seinastu árini løgd fyri landsstýris- menninar á økinum, um- framt onnur frammanund- an. Annað av teim seinnu álitunum bar heitið “Ein glotti fyri framman”. Sinn- isbati hómar nú ein glotta fyri framman, við tað at nevnda álitið um heildar- psykiatri er lagt fyri tingið til umrøðu. Tí gleða vit at okkum til at tey fyrstu ítøkiligu uppskotini fara at verða løgd fram á tingborð til samtyktar. Vit fara at minna á, at størstur er tørvurin fyri bústøðum til tey sálarsjúku. Hetta má raðfestast fremst, saman við virknismøgu- leikum fyri tey sálarsjúku. Tí var spell, at sosialpsyki- atrii-ætlanin ikki varð løgd fram á hesum sinni. Tað hevur sína serstøku orsøk. Men hesin parturin eigur at verða lagdur fram á ting so skjótt sum greiði er fingin á umsitingarliga spurningin- um millum Páll á Reyna- túgvu og Bill Justinussen. Sum skilst so er ætlanin, at Bill Justinussen í framtíðini fer at umsita alt økið, ið hevur við sálarsjúk at gera, og tað jú eisini tað einasta rætta, at alt psykiatriska øk- ið er undir einum og sama landsstýrismanni. Samferðsluhavn á Trongisvágsfirði Finnleif Guttesen Tvøroyri Kanningar vísa, at hon verður ikki nýtulig í 48 dagar um ári uttan pier, er tað hetta løgtingsmenn og suðuroyingar ynskja? Eftir eina langa burðartíð er vinnunevndin loksins barsla við einum meirluta áliti, sum løgtingið skal taka støðu til. Ístaðin fyri at halda ting- ini sundurskild, hevur vinnunevndin forbrongla málið, við at blanda havna- útbygging og tunnilsger saman, við tí fylgju, at tá ið nýtt strandfaraskip kemur til landið hevur tað ikki nakað atløgupláss í Suð- uroy. Málið er annars heilt greitt, tí uppskot til lóg- tingslóg sigur, at landsstýr- ismanninum verður heimil- að at skipa fyri, at sam- ferðsluhavn við landgongd og farstøð verður bygd eystan fyri Drelnes á Trongisvágsfyri. Byggiút- reiðslurnar til verkætlanina kunnu í mesta lagi vera 60 mió kr.Bert fólkafloksum- boði tekur undir við, at samtykkja hetta uppskoti uttan broytingar. Gróttøka til havnaút- bygging kann fáast frá tunlum oman fyri havnar- lagið á Drelnesi ella keyp- ast frá einum ljótum grót- broti. At allir suðuroyingar taka undir við seinra uppskotin- um um tunnilsloysn Øravík -Hov er ein sjálvfylgja og tað skuldi heldur ikki verði nakar trupuleiki fyri løg- tingsmenn, at tikið undir við hesum uppskoti, tí tað er bæði bíligari og betri. Tað er heldur eingin orsøk til, at gróti frá hesari tunnil skal goymast, tí allar kommunurnar í Suðuroy eru ivalest áhugaðar í at fáa fatur á hesum tilfari. Í álitinum stendur eisini, at fyrst spara teir 15 mió kr. uppá havnaútbygging og síðani 30 mió kr uppá tunn- ilsgerð, íalt 45 mió kr. Skulu hesar 45 mió kr. brúkast í Suðuroy ? t.d tunnil til Fámjin umleið 20 mió kr og 25 mió til breið- kan av tunnil til Hvalba? Livst so spyrst. BILEFTIRLIT FØROYA Bileftirlitið hevur í dag latið politistøðunum kring landið 377 mál um veg- skattaeftirstøður, til at taka nummarspjøldrini av akfør- um, sum enn ikki hava goldið vegskatt fyri fyrra hálvár 2003. Kann bileigarin ikki vísa fram kvittan fyri goldna vegskattaeftirstøðu, verða nummarspjøldrini tikin av bilinum. Hetta til kunnleika. Viðvíkjandi: Vegskattaeftirstøðu fyri fyrra hálvár 2003 VIÐMERKINGAR Aftursvar til Jenis viðvíkjandi seksualundirvísing í skúlanum Jóhan á Plógv Góði Jenis av Rana Eg haldið at tað er ræðandi, um tú nú fert at blanda teg í, um hvat fyri tilfar verður brúkt í skúlanum um kyns- lív. Ræðandi, tí at Føroya fólk kennir tína áskoðan, tá talan er bæði um kynslív og samkynt. Eg ivist onga løtu í, at tú meinar tað besta, men tíðanniverri eru tínir tankar stýrdir av átrúnarlig- um morali, sum als ikki er nútíðar hóskandi, og sum børn, sum sleppa at vera børn, als ikki skilja. Eg skilji á Jenisi, at mong foreldur eru ólukkulig av tí seksualundurvísing, sum børn teirra læra um í skúl- anum. Nú havi eg ikki haft ta æru at sæð hesar báðar filmarnar, men eg skilji á Jenisi, at teir ikki eru bygd- ir upp á somu mentan, sum vit føroyingar hava. Mær vitandi eru kynsliminir líka á øllum menniskjum, óan- sæð um tey hoyra til eina aðra mentan ella trúgv. Kynsdriftirnar eru akkurát tær somu, sum teir syndugu danskarnir stríðast við. Eg eri tó samdur við tær í, at sýna filmar við kynsligari samlegu er ikki hóskandi fyri børnum í 7 klassa. Rætt skal vera rætt. Eg haldi at seksualundir- vísing í skúlanum skuldi verið ein lærugrein á jøvn- um støði við allar aðrar lærugreinir. Man byrjar at tosa um kenslur, hjartasorg, happing, tað at vera drong- ur, tað at vera genta og við- urskiftini millum kynini. Tað at vera ungur og finna sær eitt standistað í tí for- virraðu verð, sum ung skulu ígjøgnum, fyri at finna sær ein samleika. Stigvíst fert tú so víðari og undirvísir í tilfari, sum hóskar til aldur teirra. Tað ræður um at fáa eitt kjak millum kynini, soleiðis at tey fáa at vita frá hvørjum øðrum, at í veruleikanum er tað sjarma, virðing síná- millum, humør, fittur, per- sónligheit, tað at man svingar væl saman, sum telur, altso innari virðir og ikki bert tey uttaru. Hetta vil eisini verða ein stórur lætti hjá teimum, sum gen- erelt eru undir hørðum trýsti fyri at síggja gott út, harav er ein stórur partur bangin fyri ikki at fáa ein sheik ella damu, tí tey ikki líkast fotomodellum. Eg haldi, at man skal taka gestalærarar til hesar læru- greinirnar, tí at tað vísir seg, at børnini opna seg meira fyri einum persóni, sum tey ikki kenna frá øðr- um viðurskiftum. Hósdagin, 10. apríl 2003 kl. 16.00, letur Absalon Hansen upp myndafram- sýning á torginum í Snarskivuni. Snarskivan, ið er av- greiðslan hjá Tórshavnar kommunu, húsast saman við postavgreiðsluni í gamla posthúsbygninginum í miðbýnum. Hugnaliga forhøllin, nevnd Torgið, verður eisini brúkt til fram- sýningar, sum mentamála- deildin skipar fyri. Síðani Snarskivan læt upp, hava skiftandi fram- sýningar verið á Torginum, har føroysk listafólk hava sýnt fram, og nú er Torgið karmur um eina framsýn- ing hjá Absalon Hansen. Talan er um fotomyndir av føroyskum landsløgum. Framsýningin verður hangandi til miðan mai. Høvi er at síggja framsýningina, tá ið opið er í snarskivuni, mánadag- fríggjadag kl. 9-16, tó hósdag kl. 9-18. Listaframsýning í miðbýnum í Havn Kjartan Stakksund Teir tóku nú Jesus; og hann bar sjálvur kross sín og gekk út á tann staðin, sum kallaðist Ennistaðurin, og suiim á hebraiskum eitur Golgata. Har krossfestu teir hann og saman við honum tveir aðrar, ein hvørjumeg- in, men Jesus í miðjuni. Men Pilatus skrivaði eisini eina yvirskrift og setti hana á krossin; har stóða skrivað: »Jesus úr Nasaret, kongur jødanna«. Hesa yvirskrift- ina lósu nú mangir av jød- unum, tí at staðurin, har sum Jesus varð krossfestur, var nær við bygdina, og hon var skrivað á hebraiskum og rómverskum og griksk- um máli. Tá søgdu høvuðs- prestar jødanna við Pilatus: »Skrivað ikki: Kongur jød- anna; men: Hann segði: Eg eri kongur jødanna«. Pila- tus svaraði: »Tað, sum eg havi skrivað, havi eg skriv- að.« Tá ið nú hermenninir høvdu krossfest Jesus, tóku teir klæði hansara og býttu tey sundur í fýra lutir, hvørjum hermanni ein lut, somuleiðis kyrtilin; men kyrtilin var óseymaður, vovin í einum oman igjøgn- um. Teir søgdu tí hvør við annan: »Latum okkum ikki sera hann sundur, men latum okkum heldur kasta lut um hann, hvør ið skal fáa hann;« tí at skriftin skuldi ganga út: »Teir býttu klæði míni millum sín, og kastaðu lut um klædning mín.« Hetta gjørdu nú hermenninir. Men við Jesu kross stóð móðir hansara og móðursystir hansara, Maria, kona Kleopasar, og Maria Magdalena. Tá ið nú Jesus sá móður sína og lærusveinin, sum hann elskaði, standa har, sigur hann við móður sína: »Kvinna, har er sonur tín!« Síðan sigur hann við læru- sveinin: »Sí, har er móður tínn!« Og frá teirri stund tók lærusveinurin hana heim til sín. Eftir hetta, tá ið Jesus visti, at alt nú longu var fullgjørt, til tess at skriftin skuldi ganga út, sigur hann: »Eg eri tystur.« Har stóð eitt ker fult av edikki. Teir settu tá ein svamp fullan av edikki á ein ýsopslegg og bóru honum at munni. Tá ið Jesus nú hevði fingið edikkin, segði hann: »Tað er fullgjørt!« Og hann boygdi høvdið og gav upp andan. Jóhs. 19, 17-30. Vit hava nú aftur einaferð enn gingið ígjøgnum Jesu pínslusøgu í føstuni, hvat sigur hetta okkum í dag, at Jesus mátti ígjøgnum hesa ómenniskjaligu líðing fyri at bjarga okkum frelst heim í Guds æviga ríki, var tað eingin annar útvegur? Hendan spurning hava mong menniskju sett sær sjálvum, hetta prógvar bara Guds undurfulla kærleika til mannaættina, sum var sett uttanfyri Paradís, vegna syndafallið; tí er tað at vit ongantíð koma uttan um Jesus, hann er einasti møguleiki fyri at koma inn í Guds ríki ein dag. Tað verður ofta sagt at tað vóru ikki naglarnir sum negldir vóru ígjøgnum hendur og føtur frelsarans hin dagin á Golgata, men tað var Guds undurfulli kærleiki til ta falnu manna- ætt, sum bant frelsaran til krossin, og tað er so satt sum tað er sagt. Jesus var sendur til jarðar fyri at fremja faðirsins vilja, og tað var at bjarga okkum inn aftur til Guds, sum vit vegna syndafalli vóru rikin frá honum, men nú hevur Gud givið menniskjum hendan møguleikan at koma aftur til Guds; o, tann veldigi kærleiki Gud hevur til okkum menniskju, at hann lat sín einborna son fara inn í líðing og deyða fyri at vit skuldu verða bjargað undan Satans og deyðans mátti. Gud havi lov fyri at Jesus ikki var liggjandi í grøvini, men sprogdi deyðans leinkjur fyri at vit menn- iskju skuldu liva, men tá ið tað er sagt so skal tað held- ur ikki dyljast, at vit koma ongantíð uttanum Jesus, vit koma altíð at standa yvir fyri einum valið í lívinum, annaðhvørt velja vit Jesus og eiga tað æviga lívið saman við Jesusi longu her og nú, og síðani heima í Guds ríki, ella vraka vit hann og mega glatast, tað verður okkara avgerð. Til- boðið er gladandi í náðitíð- ini, tað vil siga frá vøggu í grøv, tá foldarlívið er farið, er allur møguleikið farin. Tá tað er sagt, at allur møguleiki er farin tá lívið er at enda komið, so skal tað eisini sigast at so leingi vit liva foldarlív okkara her, so leingi hava vit hendan møguleikan. Jesus stendur við okkara hjartadyr og bankar, hann vil so gjarna koma inn og geva okkum eina livandi vón, sum ber ígjøgnum hetta foldarlív, ja, líka inn í ævinleikan. Kunnu vit taka undir við Pæturi ápostli, tá ið hann sigur: Lovaður verði Gud og faðir várs Harra Jesu Krists, sum eftir miklu miskunn síni hevur endur- føtt okkum til livandi vónar fyri uppreisn Jesu Krists frá deyðum, til ein óforgongi- ligan og óspilluligan og ófølnandi arv, sum er goymdur í himlunum til tykkara, – tit sum við Guds kraft verða varðveittir við trúnni til ta frelsu, sum er liðug at verða opinberað í teirri síðstu tíðini, sum tit skulu fegnast um, tó at tit nú eina skamma stund, um so skal vera, kenna harm í mongum ymsum royndum, fyri at tykkara roynda trúgv, sum er nógv dýrmætari enn hitt forgongiliga gullið, sum tó verður roynt í eldi, má verða funnin til lovs og dýrdar og heiðurs í opin- bering Jesu Krists, hann, sum tit ikki hava sæð, men tó elska, hann, sum tit, tó at tit ikki nú hava hann fyri eygum tykkara, tó trúgva á, skulu fegnast um við ósigi- ligari og dýrmettari gleði, tá ið tit náa málið fyri trúgv tykkara, frelsu sálanna. 1. Pæt. 1, 3-9. Eiga vit hesa livandi vón- ina so fáa vit eisini einar gleðiligar páskir. So vil eg ynskja øllum einar gleði- liga páskir í Jesu navni við hesum páskasálinum, sum eg havi yrkt til hesar pásk- irnar: Páskasálmur Lag: Gakk undir Jesu kross at stá. Bf. 64, Dk. 438, Gfs. 5 1.Við Golgata eg friðin fann, har blóð Guds sonar niður rann; tað burtur mínar syndir tvóð, hans náði móti mær er góð. 2.Tað svárt var har á Gol- gata, tí øll mín synd á Jesus lá; hann negldur var á kross- ins træ, og fyri fíggindum hann bað. 3.Tín pínsla, deyði fyri meg, er bjarging mín á smala veg; tí prísi eg hans navni her, sum frelsti meg í óndu verð. 4.O, Jesus góði, lær meg sjá, teg hangandi á Golgata; í grøvina tú lagdur var, tí at tú mínar syndir bar. 5.Úr grøvini tú tó upp stóð, tá runnið hevði alt títt blóð; sum hvørja sál her tváa kann, tú sigur yvir deyða vann. 6.Mín vón í dag er sigur tín, tí ert tú Jesus frelsa mín; tú lekti míni syndasár, í míni sál er ævigt vár. Páskir - Tað er fullgjørt C M Y K 11 10