leygardagur 2. mai 1992síða 11

Nr. 83 — 2. mai 1992 Henning Holten: Stovnið ein foroyskan fiskigranskingarstovn Føroyar ikki bara liva av lánum. Vit gjalda 1% í , yvirprisi í rentum, ti kredittvirði er so vånaligt. Tí mugu um fatandi umleggingar gerast. Okkum torvar fyrst og fremst eitt nýmótans sølulid Henning Holten slerdi — eins og Atli Dam — fast, at almenna skuldin í Fer- oyum ikki er so ovurhonds stór. Men tað verður kort- ini trupult at gjalda hana aftur. Ráverugrundar- lagið er avmarkað, skatta- inntøkan minkar, og fólk flytur av landinum. Og tað er onki, sum bendir á, at tað byrjar at ganga rætta vegin. Tí helt hann tað kortini avgjert vera rætt at tosa um eina kreppusteðu í Feroyum. Minkandi inntøkur Størsta vandan helt Henning vera, at råvøru- grundarlagið er avmark- ad. Og ikki bert stendur illa til viðvíkjandi fiski- skapinum á opnum havi — inntøkurnar frá alivinn- uni minka eisini. Tí helt hann tað einasta rætta vera at satsa uppá at viðgera innfluttan fisk. — Men her má ein gera sær greitt, at nógv sterri mongdir skulu til, fyri at tryggja somu innteku, enn um talan er um okk- ara egna fisk. Tá vit við- gera innfluttan fisk enda bert 25% av samlaðu inn- Feroyum ið selir tøkunum i restina fær tann, okkum fiskin. Marknadarføring Men tad, føroyingar fyrst og fremst mugu læra, er ikki bert at hugsa i tons- um, men eisini i dygd og marknaðarfering. — Feroyum tervar VITAN, fyrst og fremst, segði hann. Feroyingar mugu læra hvusus markn- aðir uppfera seg, hverjir meguleikar eru, og hverj- um tervur er á. Henning helt tað av- gjørt vera rætt at satsa uppá vidgjørdar verur, men legði dent á, at til hesar verur krevst ein annar sølupolitikkur enn tann, nýttur varð til at selja blokkin. — Feroyingar mugu velja sær nakrar markn- aðir út, kanna teir, og síð- ani laga framleiðsluna eft- ir tí tervi, har er. Tað ber ikki til at satsa upp á allar marknaðir upp á ein gang. Tann stóri spurningurin í dag er: Hverjir mark- naðir, og hverjar verur! Men tað kostar... Men at finna tað besta svarið til henda spurning er ikki ókeypis. Lands- stýrið má stuðla markn- aðarkanningum og gransking, soleiðis at eitt meira nútímans selulið kann fáast upp at standa. Hann vísti á, at ein fiskigranskingarstovnur finst í ellum londum, sum fáast við at útflyta fisk — men Feroyar, sum bert hava fisk at liva av, hava ongan tílíkan stovn. — Og hann nýtist ikki at vera so ovurhonds stórur. Tað kann byrjast í smáum — men tað er sera týdningarmikið, at tað verður byrjað! Ferðafólkini kenna ikki Føroyar Henning helt eisini at vit mugu fáa gongd á ferða- fólkavinnuna. Og her er tað eisini marknadar- føring, alt stendur og fellur við. — Feroyingar gera nær- um onki við hetta. Og tá navnið »Føroyar« kortini finst á summum ferða- mannastovum, so er tað ofta bert tí Maersk flýgur til Feroya Almennu iløgurnar og tørvurin Henning helt steðuna vera so álvarsliga, at vit, hverja ferð vit gera eina almenna ílegu, mugu hyggja at um hon kann vaksa um okkara útflutn- ingsvirði ella ikki. — Í letuni haldi eg ikki, at samsvar er millum al- mennu ílegurnar og bú- skaparliga veruleikan, segði hann. Eg dugi bert at síggja eina almenna ílegu, sum kann gerast ein búskaparligur fyrimunur. Tað er tunnilin millum Kaldbak og Signabe. Eitt demi um eina av- gjørt skeiva iløgu, helt Henning vera sjúkrahúsið á Tveroyri. Síða 11 Hvat hendir fara vit und- Ir umsiting! Endamálið við fundinum mikukveldið var m.a. at fáa greiði á, hvat hendir, um Feroyar ikki klára at svara sínar skyldur mót- vegis lángevarum okkara. Vit mugu í dag rinda 1% í yvirrentu fyri at fáa lán. Hetta er nakað bank- arnir krevja, tí kreditt- virði okkara er so vána- ligt. Teir halda seg ikki hava nóg stóra trygd fyri, at neyðugu inntekurnar kunnu tryggjast við skattum og avgjeldum. Bankarnir bera ótta fyri, at Feroyar ikki fara at klára at rinda lánini aftur. Men hvat hendir so, um vit ikki klára tað? Henning Holten hesa frágreiðing: gav Undir umsiting Tá eitt land ikki klárar at svara sínar skyldur, hevur tað fyri tað fyrsta við sær, at tað ikki kann fáa nýggj lán í langa tíð. Síðani má tað tingast við lángevar- arnar av nýggjum um eina umlegging av verandi lán- um. Henda umlegging hendir eftir ávísum treyt- um. Privatu bankarnir krevja, at avtala verður gjerd við tann Internatio- nala Valutagrunnin. Hann krevur at ein politikkur verður rikin, sum ger tað meguligt at minka um skuldina. Tvey lyklahugtek ser- merkja hendan politikk: Fríar marknaðarkreftir og ongin stuðul! Henning helt at tann politikkur, vit høvdu skul- að rikið um vit fóru undir umsiting í veruleikanum ikki er so nógv annaðleiðis enn tann, rikin verður í Feroyum í dag. Stuðulin minkar jú og marknaðar- kreftirnar fáa rúmari ræs- ur — Men at eitt prosjekt sum sjúkrahúsið á Tver- oyri hevði verið steðgað, er ongin ivi um, helt hann. Atli: politiskur stabilitetur týdningarmestur Atli Dam var sum sagt sera bjartskygdur. Hann væntaði ikki at tað fór at koma hartil, at vit ikki klára at svara okkara skyldur. Og hann dugdi heldur ikki at svara uppá, hvat hendi, um vit ikki klára tað Men tað týdningar- mesta fyri at fyribyrgja nekrum tílíkum helt hann vera at vísa útheiminum, at vit hava trygg og stabil politisk viðurskifti í land- inum. Vit mugu fyrst og fremst sleppa undan vali í ótíð einaferð enn. Tað hevði givið lángevarunum signal um ótryggleika og óstabilitet — og tað hevði verið tað ringasta, sum kundi hent Bátur til sølu Aramis C.B.F., 30 føtur, 165-hesta motor. Linuspæl fylgir vid. G68 figging. TIf. 24219 Hus Havn Eldri, men sum nyggj, hus v/ Landaveg- in til sølu. Boð undir 1,1 milj. hava ong- an åhuga. Bill. mrk. 1004