mikudagur 27. mai 1992síða 12

Síða 12 , Bergmåli i desembur 1987. Greinin, Eru vit petti frægari, enn nazi-tyskararnir ? sur - Onkur lesari hevur biðið okkum prenta hesa grein, sum stóð í Sum Andersen, hevur skrivað, er enn eins aktuell. Hann hevur tosað við eina iranska gentu, sum fær hann at hugsa um, hvussu vit frælsu, penu og góðu menniskjuni í vest- urheiminum hjálpa teimum neydstøddu aðrastaðni. Nidurstød- an er syndarlig: Ein iransk genta, eg kendi, segði mær um eina kvinnu í einum iranskum fongsli, sum var pínd við einum dustsúgvara. > Við einum dústsúgva- ra?<, hugsaði eg. Hvussu í allari víðu verð pínir tú fólk við einum dust- súgvara?. Væl hevði eg hoyrt um , at fangavorð- arnir har niðri neyðtóku fangarnar við fløskum o. 9. Men tó skilti eg ikki hvussu dustsúgvarin kundi nýtast í slíkum sambandi. Tað vísti seg seinni, at gentan meinu við eitt strúktjarn. Hon dugdi ikki so væl danskt. Teir hevdu skrivað »hurrå fyri Khomeini< á bróst hennara við sigarrett- glóðum. Síðan nýttu teir strúkjjarnið ul at brenna ryggin og armarnar. Bert tí hon hevði stríðst fyri sin- um hugsanum um eitt betri Iran. Jomtryr ikki dripnar Fyri at gera tað lættan, kunnu vit kalla gentuna, eg tosaði við, Parvenah. Á ranskum merkir tað fir- valdur. Hon er eins vekur og skroypilig, sum tann fínasti firvaldur tú kanst hugsa tær. Hon hevur sjálv siuð í fongsli. Og sjálv sæð 12 - 13 ára gamlar gentur verið píndar. Hon sigur at tað ringasta var, tá tær róptu á gud teirra ella foreldrini. Tí har var Ég vil fegin fáa meiri at vita um SU eingin foreldur. Parveneh hevur eisini sagt mær um, hvussu hon varð tvungin til at síggja vinkonur sínar avrættaðar. Fyrst vórðu tær neyðukn- ar. Tí Khomeini lesur í koranini, at ein jomfru kann ikki avrættast. Tí verða tær, kveldið fyri, giftar við einum fanga- vørdi. Við presti og øllum. Sami fangavørdur er næsta dag við ul at drepa hana. Um teir ikki lata ein av hennara samfangum gera tað, við hóttanini um annars sjálv at verða dripin. Hesin framferð- arháttur verður nú mest nýttur millum teir manligu fangarnar. gudur og eingi Sjålv gjalda kúluna Dagin eftir at kvinnuligur fangi er skotin, fer fanga- vørdurin, sum varð giftur við henni, heim til foreldur hennara og gevur teimum tað symbolsku gávuna, sum siður er at ein maður eigur at geva konuni eftir brúðarnáttina. Samstundis fáa foreldrini rokningina fyri tey 2 - 6 skotini, sum vórðu nýtt ul at skjóta dótrina við. Alt hetta hevur fingið meg betur at skilja, hví so nógv fólk rýma úr Iran, og ul at spyrja meg sjálvan, hvat vit sum tjóð kunnu gera fyri at hjálpa iranar- um. Seuð kross Eg vil fegin gerast limur í SU # Temið geglini! Hví síggja vit ikki hetta fyri okkum: Flogvølurin í Teheran ein sólskinsdag, seinnapart. Á vellinum standa tvey hvítmálað flogfør hjá SAS við reyð- um krossum málaðum á síðurnar. Tað stuna fleiri hundrað politiskir fangar út ul hvert flogfar - hjálpur úr iranskum fanga- tippum og undan bødli- num. Við júkandi áheitanum hevur tað eydnast dosnku sendistovuni at yvirtala Khomeini, ella hvgr tað nú er, sum ræður í Iran, um at fangarnir eins væl kunnu royna at skapa sær eina betri úlveru í Danmark, sum at verða skotnir í iranskum fangatippum. Flogførini fara úr Iran og verða móttikin í Kastrup við fløggum og blómum av hundratals túsund døn- um, ið eru erpnir av, at teirra land á henda hátt ger hvat tað kann fyri at øll menniskju á jørdini skulu hava eitt sámuligt lív. Dagin eftir fara flog- førini aftur til Iran eftir fleiri fangum. Og tå fanga- tippini har eru tømd fyri politiskar fangar, verður farið ul Chile, Sovjet- samveldið, Sudurafrika og til øll onnur lond, har fólk verða mishandlað, tí tey ikki hava »røttu hugsani- na<. Frímerki SU - Sosialistiskt I Ungmannafelag i Føroyum Argjavegur 26 Argir Postsmoga 76 110 Tórshavn danin, Morten Dyrt - men biligt Sjålvandi kostar hetta ein brotpart av okkara brutto- tjóðarúrtóku at byrja við. Tí tað er greitt, at ætlanin er at flóttarfólkini skulu verða rætt viðfarin, tá tey eru komin higar. Haraftur- ímóti fær landið ein higar- til ósæddan — vøkstur. Hvussu skuldi tað kunna gingið annarleiðis, tá vit fáa so mong klók, sterk, framskygd og avgjørd fólk til landið? Fyri ikki at tala um, at tiltakið gevur Danmark eitt >goodwill< á nýggjum útflutnings- marknaðum og nógv sam- band, sum geva okkum ein fyrimun í kappingini við eitt hvørt vesturlendskt land. Alt hetta fer síðan at gera, at londini í Vestur- heiminum fara at kappast um, hvat fær flest fóttar- fólk. Og nú var tað, at filmuðn slitnaði, og eg vaknaði, ella hvat? Nýtist henda fråsøgnin at vera longri frá veru- leikanum enn veruiga stóðan er í dag, har tey flestu londini í Vestur- heiminum royna at hava markið stongt so leingi, sum giørligt??? Eg skilji ikki hví, men lat meg fyrst skriva nakad um, hvussu eg havi fingið hesa hugsan. Ber saman vid jødatyningina! Tað byrjaði við, at eg så filmin »Shoah«, um jøda- týningina undir seinna heimsbardaga í sjónvarpi- num og fylgdi nakað við skrivingini í bløðunum aftaná. Eitt av tí, sum ofta varð ført fram, var, at tað var skelkandi, at so mong bert høvdu hugt at, hóast tey væl vistu, hvat fyri- forst i fangalegunum. I einstókum fórum varð hetta samanborið við stød- una í dag. Hetta var hóast alt tað sum eyðkendi orða- skiftið. Harafturat sá eg ein film í svenska sjónvarpi- num um Raoul Wallen- berg, og hvussu hann bjargaði nógvum jødum í Ungarn við at geva teimum svenskan rikis- borgararætt. Sum Wallenberg og Bernadottes! Og so segði Parveneh mær, at hon hevði fingið at vitað úr Iran, at teir nú har niðri vóru farnir at avrætta í stórum hópgravum. Júst sum nasistarnir í Týsk- landi undir krígnum. Í einum býi í Suðuriran skuldu verða dripin 700 fólk fyri tveimum vikum síðani. Hetta kann jú sjálvandi vera slatur. Men sjálvt um vit draga 50% frá, er stødan kortini eins álvarslig. Og leggja vit hesi trý tingini saman, er tað eg finni út av, at vit - um vit vilja vera >bekent< við at vera eitt fólk, sum vil hava samkenslu og hjálpa øllum, sum hava tað verri enn vit - í gllum fórum eiga at hjálpa teimum politisku fangu- num í Iran eins og Raoul Wallenberg gjórdi fyri ungarsku jødarnar. Nr. 99 — 27. mai 1992 Ella sum Folke Bema- doucs gjørdi fyri donsku fríi. skemparunum i tysk. fangalegum móti endanum av krígnum, júst fyri somu sek. Bestu heilar at hugsa Tey fyrstu árini tá iransku flóttarfólkini komu henda- vegin, varð roynt at vekja hesa hugsan. Men tað er eins og at tey, sum tosaðu mest fyri flóttarfólkanna søk, í dag mest forsvara, at Danmark >sjálvandi bert kann húsa nøkrum fáum flóttarfólkum<. Her er tað trupulleikin kemur. Tíðin er ikki til verju. Eitt álop á fasismu, sum skaðar flóttarfólk, må vera á rættari leið. Ein slíkan hátt kunnu vit nýta í samband við flóttarfólkaspurningin, við t. d. at spyrja, hvat vit kunnu gera fyri t. d. at hjálpa teimum túsundum av fólki, sum líða í fongsl- um Khomeinis. Og eg veit ikki, um vit á henda hátt koma nakran veg. Men eg haldi, at vit kunnu krevja av okkara stjórn, at hon setur teir bestu diploma- tisku heilarnar at hugsa, um hetta uppskotið er nakað vert. Vit neyðars eftirmæli- okkara frælsi ævugt? Gera vit einki fyri at hjálpa hesum neyðars fólkum, kann eftirtíðin spyrja okkum, sum vit spyrja grannarnar hjá Auschwitz: HVÍ HJÁLPT- U TIT IKKI??? Lat okkum koma burt- ur frå at tosa so småliga, um vit eisini skulu geva flóttarfólkum friðskjól, sum hava verið í fleiri londum, áðrenn tey eru komin higar. Men í staðin vera glad hverja ferð vit síggja eitt menniskja, sum t. d. er sloppið undan bar- barinum í Iran. Hvør veit, nær tað verða vit, sum fáa trupulleikar við mannar- ættindunum??? Nógv fólk í heiminum - einar 15 milliónir - liva sum flóttarfólk. Hjá nógvum eru umstødurnar eins ringar, sum í KZ-legunum hjá Hitleri - tey bíða eftir einum pí- nufullum deyða. Eru vit eins ring, sum Hitler-týskararnir, ella hví gera vit so lítið fyri at hjálpa??? DN