fríggjadagur 31. juli 1992síða 8

og serliga í triauårunum og fimtiårunum — vóru búskap- arkreppur um allan heim við herjandi arbeiðsloysi og vinnulívstroti. Í sjeytiárunum kom aftur ólag á heimsbúskapin, og eru trupulleikarnir bar aøkt- ir øll áttati- og nitiårini, soleiðis at nú eru meira enn hálvthundrað milliónir menniskju arbeiðsleys bara í Europa. Í USA er ikki mætari fyri ikki at tala um triðja heimin, har nógva- staðni = valdar beinleiðis neyð og hungur, m.a. tí at ongar sosialar skipanir er, sum kundu bøtt um. Onki land, heldur ikki stóru og ríku ídnaðarlond- ini, eru sloppið undan av- leiðingunum av hesi sein- astu kreppu, sum serliga gjørdi vart vid seg hin dagin, tå 10 virdisbræva- marknaðimir um nærum allan heim fóru um koll. Eisini lond, sum vanliga hava megnað at skákað sær undan arbeidsloyst — Ld. Svøriki og Ísland — hava í løtuni ilt við at fóta sær í hesum vandamáli. fad er sagt fleiri terðir fyrr, at búskapargongdin í Føroyum stóran part av hes- ari tíðini hevur verið øvugt henni uttan um okkum serliga í sekstu-, sjeyu- og åtatiårunum; men í løtuni hava vit so nakrar av hesum somu trupulleikum at drag- ast við, og draga teir vaks- andi arbeiðsloysi í kjalar- vørn. Buskaparvidurskifti Álvarsamasti = trupulleiki okkara er lítla råvørutil- feingið, og tað kenst serliga meint í løtuni, nú ið stovnar nir undir Føroyum eru ser- liga veikir. Hetta bøtist bara vid frægari gagnnýtslu og virdisøking og at syna hug- flog ul at finna aðrar vinnu- vegir. Ein bati — fyribils — er at keypa fisk ul virkingar í Føroyum; men veruliga loysnin verður bara rokkin, um vit megna at loysa úr hafu tað meirvirðið, ið er innilæst í okkara dygdar- råvøru, bæði feskari óvið- gjørdari og viðgjørdari til hægri virðisstig, tá ið hon beinleiðis røkkur sjålvum brúkaranum. Tað, at vit vita, at okkara råvøra goymir stórri virði, erein tortreyt, vit hava fram um aðrar, ið er í slíkum bú- skapartrupulleikum og vit. Stóra nettoskuldin til út- lond er annar høvudsirupul- leiki, sum vit kortini nú virka okkum burturúr Gjaldsjavnaavlopið í 1991 gjørdist heilar 414 mió. kr og merkir hetta, at skuldin minkaði. Tó ikki sama tal tí kurstap er staðfest — men tíðindablaðið Nr. 142 — 31. juli 1992 Løgmadur um búskaparviðurskiftini í ólusókurýóðuni: Virka meira bein- leiðis til brukaran „Tað, at vit vita, at okkara råvøra goymir stórri virði, er ein fortreyt , vit hava fram um aðrar, ið er í somu búskaparligu trupulleikum sum vit. Lógmaður segðu: Gongdin higartil í ár talar fyri einum gjaldsjavna- avlopi eisini í ár, hóast neyvan so stórum sum í 1991, tú útflutningurin er lakari og innflutningurin stórri — í hvussu so er í tølum, nú skråsetingin er neyvari. — Tollinntøkurnar benda tó ikki á, at innflutn- ingurin veruliga er farin at vaksa af gjaldingarførleikanum hjá privatum vinnuvirkjum og at endurfíggingum við eig- araskifu í vinnuni; men nidurskrivingin av privatari skuld verður rættiliga stór í ár. Almenna skuldin minkar ikki í ár, m.a. tí at enn verða nøkur vedhaldsutlegg at við låntøku, og Hetta meirvirði má loysast úr hafti«. Lítla rávørutilfeingið er stórsti trupulleikin í løtum. Hetta bótist bert við frægari gagnnýtslu og virdisøking og við hug- flogi til at finna aðrar vinnuvegir, segði løg- maður. raksturin. Vandin fyri, at privat Skuld varð flutt í landskass- an, var sera stórur við ieim stuðuls-, veðhalds- og kre- dittstýringsskipanum, vit høvdu sjeyti- og áttatíárini. Almenna skuldin er tí vaks- in úr 447 mió. kr. í 1987 upp í 2.187 mió. kr. í 1991. Kunnu vit komandi árini minka skuldina munandi, fer hitt almenna kortini at kunna greiða eina nakað stórri lánsbyrðu enn nú. Her veldsi tó um, um målsetn- ingur = landsstyrisins at venda rakstrarhalli lands- kassans til avlop, verður rokkin. Hetta eydnast ikki í 1992. Fíggjarlógin fyri 1992 hevði 92 mið. kr. í halli; men higartil í har hava inntøkur landskassans ikki staðið mát, og einstakar út- reiðslur vorðnar størri. Til- tók til at halda hallinum for- svarliga vórðu tí sett í verk í mai, tá ið nakrar útreiðslu- skerjingar og inntgkulógir vóru samtyktar. Landsbankin Lógin um landsbanka er broytt, og vidtøkurnar eru eisini broyttar. Samstarvs- avtala millum landsstýrið og landsbankan er gjørd. Veruliga virksemi lands- bankans kann byrja nú. Um- framt at virka sum lánsút- vegari til landskassan — hetta hevur landsbankin gjørt seinastu 4 árini — fer hann at vera bankasamband landskassans og eisini at hava samskifti vid privatu peningastovnarnar. Her- umframt fer landsbankin at gera samfelagsligar gjalds- føriskanningar og ráðgeva og samskipa uttanlandslán- tóku hjá almennum mynd- ugleikum og stovnum, í- roknað kommunum. Vørumenningin má stimbrast, segði løg- maður m.a.