fríggjadagur 31. juli 1992síða 9

Nr. 142 — 31. juli 1992 Løgmadur um fiskivinnuna í 6lavsøkurøduni: Fiskastovnarnir tryggjast fyrst og fremst — so at stóðuga úrtókan verður 100—120 túsund tons av virðis- miklum botnfiski. Lógmaður segði: Fiskivinnan Eitt av stórmálunum lands- stýrið hevur fyri sær, er at medvirka til at byggja upp aftur fiskastovnarnar undir Føroyum, so at støduga úr- tøkan verdur 100-120.000 tons av virdismiklum botn- fiski í staðin fyri tey uml: 80.000 tonsini, sum tykjast vera úrslitið í ár, mett eftir veidutølunum fyrru helvt í ár. Feskfiskaveiðan = undir Føroyum hevur verið mun- andi minni enn í 1991. Minni fiskiskapur undir Føroyum og 3.000 tons minni í kvotu undir Íslandi merkja avreiðingarnar til føroysku virkini fyrstu 6 mánaðirnar í ár. Avreidd eru 37.500 tons ella 14.000 tons minni enn í 1991. Hetta svarar til 27% afturgongd í føroysku avreidingunum. Fremmand skip hava avreitt 4.200 tons og nakad av frystum fiski er eisini keypt. Húkaflotin og partrolar- arnir hava størstu aftur- gongdina. Harafturímóti hevur roynst frægari hjå djupvatnstrolarunum. Telefonuppbodssølan hevurroynst hampuliga væl hjá skipunum. Seld eru 15.200 tons fyri 125,6 mió. kr. ella 8,27 kr/kg. í meðal. Uppbodssølan fer helst at umsita 35-40% av øllum avreiðingum. Hægstu prísirnir vóru í mars, tá ið fiskasølur ávar- aðu um, at teir vóru ov høgir, t.v.s. 9,13 kr./kg; men hava sidani prislækk- ingar verið á marknaðinum, og innflutti fiskurin hevur minkað um hugin at bjóða á uppbodssøluni. Einki err yvir at dylja at ein åvis måtstøda hevur verið at fáa uppbodssøluna at virka frítt. Serliga virki, sum hava skip knýtt at sær, hava mælt ímóti. Arbeitt verður við at skipa fyri veruligum uppbodssølum, har keyparn kann skoða fiskin á gólvinum. Hetta fer at økja um fríu kappingina um fiskin og gevur betri møguleikar hjá keyparm at keypa júst tað slag, og tær nøgdir og støddir, sum tørvur er á. Meiri fæst burtur úr teimum fiskaslógum, sum koma í smærri nøgdum, og at møguleikamir fyri servirk- an ul serligar marknaðir batna, og fleiri fáa møgu- leika at keypa. Veiðuorkan Lítil ivi er um, at veiðuork- an er ríkiliga stór til 100- 120.000 tons undir Føroy- um. Færri før høvdu borið seg betur, og stovnamir vóru frægari vardir; men spumingurin um at minka flotan er ikki, og hevur ikki verið, einfaldur at loysa. Skulu hesi mongu skip veiða alt árið undir Før- oyum? Ella skulu vit við legudøgum, stongdum leið- um og ødrum tiltøkum trýsta tey út av Føroyaleid- unum til tess at troyta møguleikamar, har eru? Næstan 2.000 tons av upsa er ófiskað í Norðsjónum og lítil roynd í dýpinum vest- anfyri og als ongin eftir fiskasløgum, eitt nú fransar hava veitt (búrfiski, sting- laksi, hávi 0.9.). Ringir spurningar at taka stóðu ul. Tí tað er torført at greina út, hvussu vánalig stødan í toska-, hysu- og ødrum stovnum, veidutryst og náttúrufyribrigdi eru samantengd. Men hóast vit ikki vita, um orsøkin til minkandi veidu er ovfisking ella bara gongdin í náttúruni, er nið- urstødan í báðum fórum helst, at veiðufluti og virki eiga at verða stillað eftir einum rímiligum miðalúr- sliti í longri tíð. Er náttúran kørg, eru eisini grundir at drýggja árgangir av botn- fiski. Tiltøkini at fáa stovnarnar aftur á fiska- fótur hava serliga snúð seg um fridingar í gýtingartíðini og legudagar. Roynt verður eisini at draga inn veiðu- loyvi ul idnadar- og botn- fiskaveidu, serliga hjå trol- arum, har tað ber ul at fáa teir í aðra vinnu. Koma nýggir veiðu- møguleikar, eitt nú eftir havtasku, búrfiski og gðr- um fiskasløgum, eigur fyrst at verða kannað, um skip, sum hava veiðuloyvi tl botnfiskaveiðu, eru nýtilig til henda fiskiskap, og um ánararnir eru áhugaðir at lata frá sær botnfiskaloyvið heilt ella lutvíst afturfyri loyvi ul nýggja veiðu. At flyta inn skip til slíkar møguleikar kemur í aðru rød, men sjálvandi er í åvisum føri neyðugt at út- vega skip, tá hóskandi skip ikki eru í flotanum; men verður hetta í flestu fórum ul møguleikar á ðrum leið- um ella lítið troyttar stovnar t.d. í »joint venture< við aðrar, ella úl svartkjaft, lodnu og rækjur. Vert at nevna Skálafjall (nú Beinir). Vithavaeitt ný- mótans skip, ið hevur nógv- ar møgule'ar. Veiðan i Irmingerhavinum er gott dómi, og eiga vit í komandi ári at gera meira burtur úr við teim stóru trolarunum. Hugsað verður um at steingja veiduna í Barents- havinum ávísa tíð, so teir kunnu fara í Irmingerhavid. Landsstýrið hevur eisini góðkent ætlan, har vit fara at hava ein nýmóltans frysti- Síða 9 línubát, ið annars hevði farið av landinum, og kunnu vit við hesum økja um fiskiskapin í altjóða sjogvi. Ætlanir eru eisini um at lata djúpvatnsskipini royna aðrar leiðir, so trýstið á grunnamar minkar, og er landsstyrid sinnad at loysa hesi mål. Royndir at fáa skip til fiskiskap á fjarleiðum hava annars ikki hepnast væl, hóast landsstýrið hevur lauð nakað av stuðli. At kalla eingi uppskot eru frá vinnuni og torført er at út- vega neyðuga fígging at fara at veiða á fjarum leið- um. Landsstýrið heldur, at tað fer at eydnast at minka passaliga um veiðuflutan — serliga trolarapartin — sum roynir eftir botnfiskastovn- unum, og at hetta saman vid friðingum og legudøgum, fer at tryggja, at tilfeingi og veiðufloti samsvara. Peningur er ikki settur á fíggjarlógina ul upphøgg- ing, men landsstyrid hugsar um at útvega sær heimild at keypa skip á tvingsilssølu, so veiðuloyvini verða færri. Arbeiðið á okkara fiska- virkjum er ikki minkað so nógv, sum føroysku avreið- ingarnar kundu bent á. Hetta kemst av, at munandi nøgd av fiski — sum nevnt - er keypt uttanlands, fesk ella fryst. Hetta er gott ískoyu og av stórum týdningi í eini tíð, har vinnumøguleikarnir eru fáir; men tó mugu vit sanna, at ískoyuð ul tjóðarúrtgk- una frá innfluttum fiski bara er ein fjórðingur av ískoyt- inum frá fiski veiddum við føroyskum skipum. Men tá ið virkini hava fingið betri kunnleika ul at keypa fisk uttanefur og prísir og góðska samsvara betur, kann hetta gerast munago ískoyu og tryggja, at orkan á virkjunum verður betur nýt. Veidumøguleikar aðrastaðni enn á landleiðini Fiskivinnusamráðingarnar oktober-januar førdu ikki til stórar broytingar í veidu- møguleikum, Barentshavið og Ísland undantikin Meinkunnugur við hovuðsvinnu okkara sum fáur greiddi lógmaður ran ; ion f sera nagreiniliga frá SKIVINNUN Islendingar kravdu — av stóðum i islendska toska- stovninum — rættiliga stóran niðurskurð í føroysku kvot- uni og minkaði hon 3.000 tons. Roynt varð aftur í ár at fáa betri javnvág í sáttmálan av at bjóða íslendingum svartkjaft, makrel og sild. Sild og makrelur gjørdust partur í sáttmálanum. Veiðan eftir lodnu í grøn- lendskum og íslendskum sjógvi sveik veturin 1991- 1992. Nú tykist møguleiki verða at keypa 11.500 tons frá grønlendingum, ið kunnu vera fiskað í ís- lendskum sjógvi, og 10.000 tons kunnu verða fiskað undir Eysturgrønlandi (EF- býti). Vøksturin í toska- og hysustovnunum i Barents- havinum heldur fram, og Føroyar fingu sin prosent- vísa part av vøkstrinum. Tað gevur øktar veidu- møguleikar hjá verks- miðjutrolarunum Samráð- ingar hava júst verið millum Noreg og Russland at vaksa toskakvotuna í ár; men eingin avgerð er ukin um okkara part í hesum vøkstri. Møguleik: skuldi verið fyri 1.500 tonsum. Landsstýrið hevur studl- að royndum fyri samstarvi millum føroysk og russisk felgg, m.a. við ú fyri eyga at útvega eyka kvotu. Eisini hava samráðingar verið um 3.000 tons eyka av toski frá russum. Hesar samráðingar eru ikki lidnar enn. Lodnukvotan í Barents- havinum í ár var ríkiliga stór, og bíðað verður eftir, hvussu lodnufiskiskapurin verður í heyst. Russland hevur ikki lauð toskakvotur í Eystursjó- num í ár. Landsstýrið tók tí samráðingar upp við tey trý Baltisku londini. Rammu- sáttmálar vóru gjørdir við Estland, Lettland og Litava, og kvotur eru tøkar. Fiski- skapurin er tó sera vána- ligur í løtuni; men møgu- leikin verður kortini at vera varðveittur. Kvotabyud við EF er at kalla óbroyu í 1992. Við batnaðu avtaluni um makrel við norðmenn og lodnu vid russar og norðmenn, er sátt- málin grundarlag undir batnandi útliti hjá nótaflot- anum. Hann hevði gott ár í fjør, og helst fær hann betri úrslit í ár. Veiðumgguleikarnir = á Flemish Cap eru teir somu í år sum í fjør; men veiðan er sera vánalig, helst av spensku og portugisisku ov- veiðuni. Tó ljóðar, at ein góður árgangur er á veg Tað er ti alneyðugt at få: semju um eina efurlitsskip- an å NAFO-økinum, su: fordar fyri, at søgan endu tekur seg, og skip úr Span: + Dart 51