týsdagur 1. apríl 2003síða 21

40 Nr. 79 - 26. apríl 2003 Nr. 79 - 26. apríl 2003 41 C M Y K 41 40 EL-ÍDNAÐUR Vilmund Jacobsen P/F El-Service hevur heim- stað á Skála og sambært eigarunum, hevur tað ikki víst seg at vera nakar trupulleiki at reka eina nú- tímans fyritøku á bygd. – Vegasambandið millum bygdirnar í Eysturoy, Streym- oy og á Vágoynni er gott. Eisini er gott ferjusamband til Norðoyggjar og Sand- oynna. Einasti trupulleiki, vit hava, er at koma til og úr Suðuroy. Men her er stór broyting á veg. Felagið vísir á, at tá ið nýggi Smyril kemur, verður munin skjótari at ferðast, og væntandi verða eisini fleiri fráferðir, soleiðis at Suðuroyggin verður tættari at meginøkinum. Føroysk arbeiðsmegi Í løtuni starvast 40 fólk hjá El-Service. – Ein stórur partur av fólkinum er knýtt at uttan- landsdeildini hjá fyritøk- uni. Hini starvast á fram- leiðslu-, innleggjara-, eld- sløkki- og frálandadeild- unum. Felagið leggur stóran dent á at brúka føroyska ar- beiðsmegi, eisini tá ið ar- beitt verður uttanlands. – Hetta vilja vit, hóast okkara myndugleikar av- gjørt ikki hava givið før- oyskum fyritøkum serliga góðar umstøður at arbeiða undir uttanlands. El-Service sigur, at sjálvt um farið verður av landi- num at seta føroyska fram- leiðslu fyri miljónir í út- lendsk skip, og nógvur pen- ingur harvið verður førdur til landið, so eru treytirnar at virka undir als ikki nóg góðar. – Higartil hava vit – í harð- ari kapping við útlendskar fyritøkur – fingið nógvar uppgávur uttanlands. Men um politiski viljin í Føroy- um ikki broytist rætta veg- in, er ivasamt, hvussu kapp- ingarførið verður í framtíð- ini, sigur felagið. Góðskustýring og útbúgving Sum lið í at betra dygdina, fekk El-Service í juli 1999 ISO-9001 góðkenning, sum fevnir um konstruktión og framleiðslu av el-talvum. Felagið miðjar nú eftir, at hinar deildirnar sum frá líð- ur fáa somu góðkenning. Í november 2002 fekk El- Service uppdaterað ISO- 9001 til 2000 skipanina. – Nú verður arbeitt við at fáa trygdar- og umhvørvis góðkenning, sum eisini er eitt krav fyri at koma inn í frálandavinnuna. El-Service leggur stóran dent á at útbúgva starvs- fólkið, tá ið farið verður í gongd við nýggjar uppgáv- ur. Eisini verður starvsfólk- ið javnan sent á skeið fyri at dagføra vitanina hjá starvs- fólkunum. – Tað er umráðandi fyri starvsfólkið og fyri felagið, at vit hava dagførdan kunn- leika, soleiðis at vit kunnu veita eina so góða tænastu sum gjørligt. 24 skip síðan 1995 El-Service sigur, at Bressay Bank, ið er nýbygningur, sum er bygdur tll Frak- lands, er átjanda skipið, sum felagið hevur bygt saman við donsku skipa- smiðjuni síðan 1995. 11 av skipunum eru bygd í Skag- en. Hini sjey eru bygd í so fjarskotnum londum sum Ghana, Kambodia og Viet- nam. Felags fyri øll pro- jektini er, at so skjótt, sum sáttmáli er undirskrivaður, verður farið undir projekt- ering og framleiðslu av el- útbúnaðinum, sum síðan verður fluttur til skipa- smiðjurnar. – Samstundis fara føroy- skir handverkarar avstað til tess at fyrireika el-arbeiðið umborð. Gjøgnum tað hálva árið, tað tók at byggja Bres- say Bank, hava 16 føroysk arbeiðspláss verið á skipa- smiðjuni í Skagen. Um- framt hesi 16, eru trý ar- beiðspláss knýtt at fram- leiðsluni alt árið. Felagið sigur, at í sama tíðarskeiði, sum hesi 18 nevndu skipini eru bygd, eru seks skip bygd á Tórs- havnar Skipasmiðju, har El-Service hevur havt el-ar- beiðið um hendur. Heimamarknaðurin Hóast størsti parturin av framleiðsluni hjá El-Service verður útfluttur, hevur heimamarknaðurin ein sera týðandi leiklut. – Miðalaldurin á føroy- ska skipaflotanum gerst sum kunnugt eldri fyri hvørt ár, ið fer. Sjálvt um tað hevur gingið væl hjá flestu skipum seinnu árini, hava ráðini ikki verið at bygt nýggj skip enn. Tí verða gomlu skipini heldur umvæld. Fleiri skip hava bøtt um el-skipanina um- borð. Høvuðs-og undirtalv- ur verða skiftar út við nýggjar og harvið tryggari talvur, og ávaringarskipanir verða umvældar ella endur- nýggjaðar. Felagið sigur, at fram- leiðslan av ávaringarskipan- um fevnir um heilt vanligar ávaringartalvur, PC-ávar- ingar, digital-panel, eld- ávaringarskipanir v.m. – Eitt nú umborð á Bres- say Bank er ein skipan, sum er PC-kombinerað við van- ligari ávaringarskipan. Tað merkir, at ein, sum ikki er kringur í teldutøkni, kann brúka tað vanligu skipan- ina. Ein viðlíkahalds skrá er innbygd í skipanina, so- leiðis at maskinmeistarin fær útskrift av teimum eykalutum, hann skal bí- leggja, áðrenn lutirnir eru fyrigingnir. El-Service sigur, at skip- anin kann útbyggjast so- leiðis, at tekniski stjórin fær hesar upplýsingar inn í eina skipan á skrivstovuni. – Soleiðis kann hann biðja um tilboð og bíleggja eykalutirnar í góðari tíð, áðrenn skipið skal til um- vælingar. Hetta merkir, at leiðslan kann gera eina við- líkahalds ætlan. Dygdargóðar høvuðstalvur El-Service, sum framleiðir allar støddir av talvum, sig- ur, at høvuðstalvurnar verða framleiddar við sera góðari dygd. – M/S Neptune, sum er ein av okkara nýbygningum í ár, hevur eina sera framm- komna skipan, sum er inn- El-Service – ein nútímans fyritøka P/F El-Service á Skála fer at royna seg í frálandavinnuni. Fyritøkan er skrásett í útlendskum veitaraskráum, sum er eitt av krøvunum fyri at bjóða seg fram. – Ætlanin hjá okkum er at byrja við at samstarva við útlendskar fyritøkur, sum hava royndir á økinum. Talan verður í fyrsta lagi um smærri uppgávur, men sum frá líður, ætla vit at átaka okkum størri arbeiðir. Felagið heldur, at tær royndir, sum fólkið í fyritøkuni hevur frá skipabygging, eru eitt gott grundarlag at byggja á bygd í høvuðstalvuna. Hendan skipan kallast, PMS-system. Tá ið skiparin hevur brúk fyri meira effekt til trolspølini, starta ljós- motorar upp og synkroni- serast sjálvvirkandi inn á høvuðstalvuna. Tá ið hann er liðugur við trolspølini, fer ljósmotorurin útaftur av talvuni og steðgar. Tað er ikki neyðugt hjá maskin- manninum at fara frá til at starta og sløkkja ljósmotor- ar. Eisini hevur skiparin møguleikan at brúka aksil- generatorin sum el-motor fyri at hjálpa høvuðsmotori- num at dríva skrúvuna. Brúk er serliga fyri hesum, tá ið skipið trolar, og tá ið siglt verður til og frá fiski- skapi. Á henda hátt fær skipið størri tógorku og meiri orku at sigla við. El-Service sigur, at um- rødda skipanin kann setast í gomul skip, um gearið klár- ar effektina. – Talvurnar verða liðugt- gjørdar á verkstaðnum og royndarkoyrdar. Vit hava installerað tveir ljósmotor- ar, so vit kunnu royna syn- kronisering v.m., áðrenn talvurnar fara út av okkara verkstaði, sigur felagið. Høvuðstalva til Smyril Sum úrslit av teimum drúgvu royndunum við út- flutningi av el-útbúnaði, hevur El-Service fingið til uppgávu at framleiða høvuðstalvuna til nýggja Smyril. Hetta er samstundis størsta talvan, sum er bygd í Føroyum. Samlaða longd- in á talvuni er 14,3 metrar. – Talvan til nýggja Smyril er tvær ferðir so stór, sum tær, ið vit gera til teir størru trolararnar og nótaskipini. Talvan verður framleidd á Skála og verður síðan send til skipasmiðjuna í Spaniu, har Smyril verður bygdur. El-Service vísir á, at tá ið skipið kemur til Føroya, er høvuðstalvan framleidd í Føroyum, og hetta verður ein fyrimunur, tá ið eyka- lutir skulu útvegast í fram- tíðini. – Við høvuðstalvuni um- borð á nýggja Smyrli, kunnu vit eisini vísa útlend- ingum á, at vit kunnu levera slíka útgerð á hædd við aðr- ar, sigur felagið. Halon skal burtur Umborð á flestu skipum í heiminum verður evnið »halon« brúkt til at sløkkja eld við. Trupulleikin við halon er, at evnið er sera umhvørvisskaðiligt. Tí eru sløkkiskipanir við halon nú bannaðar um allan heim. Tíðarfreistin at skifta skip- aninar út, er í flestu londum sett til ársbyrjan í ár 2001. Í Føroyum er ikki enn støða tikin til, nær halon-skipanir skulu burtur. Hava skip ikki eina góðkenda sløkkiskip- an umborð, fær skipið ikki loyvi at sigla. Tí er at vóna, at skipini skifta halon-skip- aninar út í góðari tíð. Tað kemur eisini fyri, at skipan- inar verða útloystar av ósketni. Hetta kann hava óhepnar avleiðingar við sær, ikki minst peningaliga, tá ið skipið noyðist at liggja, til nýggj sløkkiskip- an er ísett. El-Service bjóðar skipum og virkjum á landi sløkki- skipanir, sum brúka evnið »argonite« at sløkkja eld við. Evnið, sum inniheldur 50% argon og 50% nitro- gen, er ikki skaðiligt. – Við at leiða argonite inn í eitt afturlatið rúm, fellur iltinnihaldið í luftini úr teimum 21% niður um 11% eftir stuttari løtu – og harvið verður eldurin køvd- ur. Fólk kann uttan trupul- leikar verða inni í rúmi- num, meðan eldurin verður sløktur. At argonite ikki er skaðiligt, er høvuðsorsøkin til, at evnið verður tikið fram um eitt nú CO2, sum er lívshættisligt at anda í seg, veit El-Service at siga. Frálandavinna P/F El-Service á Skála fer at royna seg í frálandavinn- uni. Fyritøkan er skrásett í útlendskum veitaraskráum, sum er eitt av krøvunum fyri at bjóða seg fram. – Ætlanin hjá okkum er at byrja við at samstarva við útlendskar fyritøkur, sum hava royndir á økinum. Talan verður í fyrsta lagi um smærri uppgávur, men sum frá líður, ætla vit at átaka okkum størri arbeiðir. Felagið heldur, at tær royndir, sum fólkið í fyri- tøkuni hevur frá skipabygg- ing, eru eitt gott grundarlag at byggja á. – Við nevndu ætlanum í huga, eru vit farin inn í ár 2003. Vit vóna, at fyritøkan kann halda fram at menna seg til eina enn betri fyri- tøku – eina fyritøku, sum í verki kann vísa á, at føroy- ingar uttan trupulleikar kunnu standa seg í kapp- ingini við útlendskar fyri- tøkur, bæði tá ið talan er um projektering, framleið- slu og installatiónir, sigur P/F El-Service á Skála. El-Service heldur til í hesum bygninginum á Skála.