leygardagur 5. september 1992síða 13

Nr. 168 — 5. september 1992 tíðindablaðið B | Si lurin Sida 13 van Adolf Johannesen, tingmadur: Samband = máttloysi Ein skuldi trúð, at sambadnsflokkurin nú var vaksin burtur úr teimum skóm. sum hann hevur slitið síðani 1906 og hevði latið seg í nytimans politiskar skógvar. Men eg má tíverri ásanna, at eg aldri havi hoyrt so svartskygdar talur, so fjált- urskotið, eymkandi máttloysi, sums teir hava "opinberað" okkum í sambandi við viðgerðina av ólavsókuróðu løgmans. M.a. hetta segði Jógvan Adolf Johannesen, tingmaður og framsøgumadur javnaðarfloksins, tá tingið vidgjørdi ólavsókuróðu løgmans herfyri. Hann segði: Harra formaður! Eg havi við stórum áhuga lurtað eftir teimum ymisku rødarum, sum hava sagt sína hugsan higani av ting- sins rødarapalli í dag — bæði teimum, sum sigast at stuðla samgonguni — og ikki minni teimum, sum sita í andstøðu. Munur er sjálvandi á hvussu menn síggja — teir, sum royna at halda seg til veruleikan og teir, sum ein- ans sleingja um seg við gomlum og slitnum pá- standum! Fremstir í fylkingini — men hvør á sínum vongi — standa úrmælingarnir úr tjóðveldisflokkinum og sambandsflokkinum. Ann- ar av hesum mælir til, at vit beinanvegin stovna tjóð- veldið Føroyar; og við há- floygdum orðum tala teir um at vera harrar í egnum húsi. Men tá ið somu menn hava havt høvi til at spæla harrar í egnum húsi, so hava teir ikki svarað til tey føgru og háfloygdu orðini, sum teir sleingja um seg við! Teir hava fleiri ferðir ver- ið við í landsstýrinum, men eg havi aldri verið varur við, at teir hava verið serliga bræneggjaðir tá. Nei, tað havateir ikki ver- ið, og heilt eigasørt royndist úrslitið í tí sonevnda sjálv- stýrislandsstýrinum, sum rykti ella ráddi frå 62-66 — tí tá kom als einki burtur úr á sjálvstýrisleið! Jú, sanniliga hava mong givið gætur eftir, at tað er ein alstórur munur á tjóð- veldisflokkinum, tá ið hann situr við ábyrgd — sum sagt verður — og tá ið teir eru utt- an ábyrgd —sum eisini verð- ur sagt, hóast eg ikki haldi, at nakar tingmaður eigur at halda seg vera uttan ábyrgd — fyri ikki at siga ábyrgdar- leysur! Nei, sannleikin er tann, at nærum alt tað, sum er vunn- ið á sjálvstýrisleið, er vunn- ið meðan javnaðarflokkur- in hevur sitið í landsstýrin- um — men vit eru ikki so einoygdir, at vit billa okk- um inn, at javnadarflokkur- in hevur gjørt hetta einsa- mallur. Nei, sanniliga hava aðrir verið við. — Jú, sanni- liga eiga allir flokkar á tingi sín lut av tí, sum er vunnið á sjálvstýrisleið. Og, so merkiligt tað kann tykjast, so eigur sambandsflokkur- in eisini nøkur partabrøv í hesum — um ikki so nógv — sum hann kortini nú lýsir í sand og øsku. Javnaðarflokkurin er ikki harmur um, at vit hava vunnið fram á sjálvstýris- leið, tí í roynd og veru er hann tann flokkurin, sum síðani Heimastýrislógin sá dagsins ljós, hevur gingið á odda fyri at verja føroysk áhugamál og føroyskan tjóðskap. Men hann arbeiðir mið- víst við hesum, og hevur ikki megnpartin av tjóð- tað fara at verða at fáa fólk sjálvboðið at lata seg velja tiltey smáu bygdarráðini, tå tz / út á heystið finna út av, hvat tey skulu inn til. Hverjar loynsir hevur javnaðarflokkurin Sum umrøtt frammanfyri, so er byrðan vorðin ov stór í summum økjum, og ójavn- in er eisini vorðin stórur bæði innan økir, ið geo- grafisk natúrligahoyra saman, og millum størri økir. Hvussu ætla vit at út- javna byrðuna bæði í økj- um/sýslum og millum gkir/ sýslir. Hetta er javnaðar- flokkurin noyddir at hava eina meining um. Er ætlan- in at fólk skulu liva í øllum oyggjunum, so er flokkurin noyddur at taka spurningin upp, ella er ætlanin at bú- staðarmynstrið skal broyt- ast radikalt, so er bert at lata standa til. Skal tað sokall- aða nærdemokratiið bert vera ein táta, sum verður reypað um upp undir løg- tingsval, ella skal tað sum nú doyggja spakuliga, ella hvussu skal tað síggja út í framtíðini. Eitt lítið fyribilsálit er gjørt, sum stutt lýsir fleiri av hesum spurningum, men mær kunnugt, so er onki politiskt útspæl komið frá javnaðarflokkinum til hes- ar spurningar. Vit eru fleiri, sum bíða eftir tí við spenn- ingi. Ella er javnaðarflokk- urin ein miðsavningar- flokkur, sum hann ofta hev- ur verið lagdur undir at vera? Óli E. Heinesen Býráðsformaður skapinum oman fyri háls- vølin. Javnadarflokkurin umsit- ur í hesum tíðum mentanar- mál, og — álvaratos — eg haldi, at tey eru ongastaðni í so góðum hondum sum hjá javnaðarflokkinum. Javnaðarflokkurin ásann- ar, at einki er ovmikið, tá ið talan er um at verja føroyskt mál, føroyska mentan og føroyskan tjóðskap — åsann- andi tann veruleika, at ein tjóð uttan mál og mentan og annars tey eyðkennir, sum mynda eina tjóð — er eingin tjóð! Vit umsita eisini skúla- mál og eru sjálvandi áhug- aðir í, at okkara skúli er á so høgum stødi sum møguligt; og ikki minni áhugaðir eru vit í, at teir hægri útbúgv- ingarstovnarnir eru so skikkaðir, at teir veruliga eru førir fyri at geva frálæru á veruligum føroyskum máli í okkara skúlum. Tiverri er stødan bæði í okkara skúlum og fjølmiðl- um alt annað enn góð á hes- um gki! Ein skuldi tid, at sam- bandsflokkurin nú var vaks- in burtur úr teimum skóm, sum hann hevur slitið síðani 1906 og hevði latið seg í meira nýmótans politiskar skógvar. Men eg má tíverri ásanna, at eg aldri havi hoyrt so svartskygdar talur, so fjálturskotið, eymkandi máttloysi, sum teir hava >opinberað< okkum, sum hava hoyrt teir í dag! Tí, álvaratos; tað mátti ikki verið sømiligt, at sam- bandsflokkurin í 1992 enn av gomlum vana ella óvana — ikki í høvudsheitinum veit sær aðra leið at ganga enn at líta á milliardina — sum kort- ini als íkki er nøkur milliard — sum vit fáa úr Danmørk- ini, sum nakra olmussu. Nei, heldur uppfati eg tað sum ein sjálvsagdan rætt — ella sum avlát fyri gamlar syndir. Men, at vit skulu krøkja okkum rimmarfast í hasa milliardina — sum als eingin milliard er — og gloyma alla sjålvstøduga stremban — nei, tad haldi eg ikki. Ti, mark er fyri øllum, og mark er eisini fyri has- um. Men olmussa er hatta ikki! ; Og innast inni — innast í | hjartanum rokni eg við, at eisini sambandsmenn hava ein lítlan neista, sum ber á hesa leið, sum eg her havi nevnt. Harra formadur! Ordini hjå andstøduni hava verid mong — atfinn- ingarnar hava verið ógvus- ligar og illgitingarnar hava ikki skortað. Men nakra loysn á hesum atfinningum hava teir ikki verið førir fyri at vísa á! Og tí hevði eg, satt at siga, heldur ikki roknað við. Eg fari ti at endurtaka tað, sum eg segði í mínum fyrsta innleggi, at vit endurreisa ongan búskap, og vit gera tað ikki liviligari í Føroyum um vit seta okkum hendur í favn og einans spretta kinn- klovarnar aftur atoyrum. Tí, háfloygdur = ordavavstur vinnur ikki ånøkrum trupul- leikum! Taðerein tingmaður, sum her í tinginum so opið og beinraki hevur sagt, at tað er eingin einstakur flokkur, sum einsamallur hevur skuldina fyri teimum trup- ulleikum, sum landið nú hevur at dragast við. Tí, hann segði nevniliga, at allir flokkar høvdu sina skuld í hesm, og hetta er satt. Men nå royna nærum allir — og serliga teir úr andstød- uni at billa fólki inn, at tað er einans javnaðarflokkurin, sum hevur skuldina í hesum — og alla ábyrgdina. Jú, vaskið teir so sínar hendur, sum teir av gllum alvi royna. Men heilt reinar verða tær kortini ikki! Tað var onkur her í ting- inum, sum segði, at javn- aðarflokkurin lítið legði í ar- beiðsloysið — og at ongar á- bendingar vóru í løgmans- røduni um at ætlanin var at gera nakað við hetta. Hetta er als ikki beint, og tað stendur eisini í løgmans- røduni hvussu landsstýrið hugsar sær, at hetta skuldi verið gjørt! Men, tað er til fánýtis at tala meira um hetta nú — tí, tað er sagt! Egskal í hesum sambandi einans viðmerkja, at sjálv- andi harmast javnaðar- flokkurin um øll tey, sum eru vorðin arbeiðsleys! Men javnaðarflokkurin ger hinvegin ikki mun á teimum, sum missa arbeiði , tí fyri okkum er tað eins harmiligt og syndarligt av Jógvan Adolf Johannesen, tingmaður: -Uttan føroyska mentan og tjóðskap eingin tjóð hvørjum stovni hesi koma! Hinir flokkarnir skulu vera vælkomnir at koma við skilagóðum uppskotum, sum kunnu vísa eina hald- góða loysn burtur úr ar- beiðsloysinum. Andstødan skal vera hjartaliga væl- komin at loysa ta uppgáv- una saman við okkum; tí javnaðarflokkurin vil basa arbeiðsloysinum — og ar- beiðsloysið má og skal loys- ast! Tap er eingin ivi í mínari sál um, at Landssjúkrahúsið er hgvuðssjúkrahúsið í Før- oyum. Og tað er heldur eingin ivi um, at hini sjúkra- húsini aldri verða nøkur landssjúkrahús á sama stødi sum tað! Tað eru fáir serfrødingar innan læknavísind her í tinginum og eg eri einki undantak; men tað, sum egh avi hoyrt higartil um Lands- sjúkrahúsið er ógvuliga ym- iskt! Pástandur stendur móti pástandi og orð stendur móti orði um hvert sjålvt stødid ella sjálv trygdin á sjúkra- húsinum er lækkað ella ikki. Javnaðarflokkurin ætlar als ikki, at trygdin á Lands- sjúkrahúsinum skal lækka. Ynskiligt hevði verið um prógv kundi fingist um tal- an veruliga er um eina lækking í sjálvari trygdini á sjálvum Landssjúkrahús- inum. Men áeinum øki er trygd- in lækkað, og tað er við- víkjandi stand-by-skipan- ini hjá strandferðsluni, tá ið talan er um sjúkraflutning úr Sandoynni, Nólsoy. Her haldi eg, at talan er um eitt álvarsligt mistak hjá landsstýrinum, tí tað sum ætlanin er at seta ístaðin er als ikki bilgari enn tað, ið mist verður! Fáið hatta rættað sum skjótast! Men javnaðarflokkurin gongur ikki við til at hvorki Suðuroyar ella Klaksvíkar sjúkrahús verda nidurløgd — og hann vil framhaldandi verda vid at virka fyri at stødid á teimum er forsvar- ligt! Og, so ymiskir hesir flokkar, sum nå mynda landsstyrid, annars eru, so ivist eg ikki i, at vit vinna å trupulleikunum — um teir annars ikki — ella rættari, um ikki summir av sam- gongumonnunum bogna å leidini. Eg kundi kanska eisini sagt —um ikki summir av samgongumonnunum spenna bogan so fast, at hann brestur! Hesti og