leygardagur 19. september 1992síða 14

Síða 14 tiðindablaðið sosialurin Nr. 178 — 19. september 1992 Atblaðgreinir kunnu føra til rættsliga uppgerð, eru øll vitandi um, menat tær eisini kunnu hava meira álvarslig- ar avleiðingar, er nakað, sum hoyrir fortíðini til. Duellir vóru samb. lóg frá 1866 bannaðar í Danmark, og kundu revsast við bót og fongsli. Lógin varð tó ikki altíð yvirhildin, men í ár 1900 var seinasta duellin í Keypmannahavn, í februar á Ermulundsslættuni, eitt yndisligt útferðarpláss utt- anfyri Keypmannahavn. Ikki skuldi nógv til Kgl. Teatrið framførdi 4. febr. 1900 sjónleikin >Gert Westphalen< eftir Holberg, Tað kann vera At eitt blaðummæli av einhvørjari framsyning ella sjónleiki kann fáa eina heila skriðu at loypa, er ikki heilt ókent. Serliga um ummæli ikki er listafólkunum til vildar. Hetta hevur fingið Paul Sýrensen á Argjum at siga frá hendingini, tá hin ungi blaðmaðurin á danska blaðnum Politiken, Edward Brandes, ummælti leiklutin hjá Robert Schyberg, sjónleikara við kongliga sjónleikarhúsið í Keypmannahavn. Hetta endaði við duell teirra millum. At duellera var tá vorðið bannað, og mundi hendan duellin vera hin seinasta danir vita um at siga. Paul Sørensen å Argjum skrivar: mælunum hjå Brandes. Men har rakti ummælid beint i hjartad hjå einum ungum og sera fåfongdum og tann 27 ára gamli Rob. Schyberg leikti Leander. Edw. Brandes dr. phil. (Bróður hin gitna Georg Brandes), skuldi sum um- sjónleikara. mælari siga frá sjónleikin- Schyberg var fyrst í ødini um. og ætladi seinni at hevna seg egna og sjónleikar- Brandes skrivaði: stættsins vegna. Øll framførslan hevði ein Hann fór fyrst at hitta næmingakendan farra, við Brandes, men har var eingin Harra Schyberg sum ein inni. Síðani fór hann á blað- Leander, við ti løgnasta og = Mannastovuna (Politiken), varisligasta gongulagi, á vegnum keypti hann ein (sum leiddi tankan ánakað, Vúkkan stav, og vápnaður sum man enn ikki torir at: Við hesum stilladi hann seg hugsa um). uttanfyri blaðhúsið. Hann Taðslagiðav skemtingar- Stóð leingi, og endiliga kom somum og hálvavegna ónd- Brandes kring hornið. , skapsfullum vidmerking- Schyberg hevur sjálvur skrivað um tað: »Eg gekk skjótt ímóti honum og møtti honum mitt á koyribreytini. Mestsum fyri at kenna meg tryggan, spurdi eg: >Eru tygum dr. Brandes?< Eitt beinasamt smíl breiddi seg um andlit hansara, og hann játtaði. Eg harmaðist um at hava nýtt ein so vinarligan tóna, at hann smilust, men tað gjørdist ikki við, og eg gav honum nå citt slag á kjálkan um, var sera vanligt í um- Edvard Brandes í brummuni í mars mánað í 1900. Hann nytt meginpartin av tíðina at læra seg hálendski við flatari hond og segði: >Vita tygum, at tygum eru eitt esil?< — Hann fór eitt fet eftir hæli og nærmast rópti asmatiskt, stamandi: >Hettaer tó óforskammað<, í tí hann við regnskjólinum veipaði upp í loft. Tann høga hattin hevði hann mist á vegin, og fólk kom nú til úr øllum ættum. Just sum eg hevði hugsað mær at hend- ingin skuldi fara fram<. Tað var ikki fyrstu ferð, Brandes varð álopin. Men hesu ferð vildi hann lata við seg koma. Tá Schyberg var farin, fór hann beinleiðis á blaðmannastovuna og segði blaðstjóraum, Hørup, frá. Hørup vildi ikki at nakað skuldi spyrjast burturúr, og hann fór beinanvegin til stjóran fyri kg. teatrinum, Danneskjold-Samsøe, greiva, og kravdi syndaran revsadan Hann skuldi i stundini geva Brandes eina umber- ing og verða koyrdur úr starvinum. > Teatergreivin< ropti Schyberg til sin og gav hon- um eina »nøs«, umframt 14 daga karantenu frå fram- førslunum, men hann var ikki førur fyri at fåa Schy- berg at geva Brandes eina umbering. Tverturímóti fór Schy- berg beinleiðis til dagblaðið »VortLand« og skræddi seg inaferd To enn um vanvirding frøi fyri medarbeidarar og lesarar blaðsins. — Og nú var Just har rossavognurin koyrir uttan fyri Politiken stóð Schyberg og bíðaði vid stavinum spælid i gongd! Brandes vildi duellera, tad var skikkur millum yvir- stættina i Paris, tå hann var ungur, serliga vóru tað nasa- djarvir blaðmenn, sum bjóðaðu av. Brandes vildi hava upp- reisn og hann sendi boð eftir vinmanninum Erik Skram, Skram royndi tó at sissa. Men Brandes var stinnur, hann vildi hava duel í fronskum stíli, og tá hann ikki vildi víkja, var Skram heilt til reiðar at fyrireika duellina sum sekundantur. Sum annan sekundant varð Peter Nansen valdur (stjóri Gyldendals Bókaforlag). Saman fóru nú hesir snøggu harrarnir við upp- skrýddum yvirskeggi til Schyberg í Randersgade, at bera tí ræðslusligna sjón- leikaranum skrivligu av- bjóðingina. Sama dag gjørdu Skram og Nansen eina deyðans- álvarsama >protokoli< um samrøduna við Schyberg, og dagin eftir var fundur við teir útvaldu sekundantar Schybergs, tveir av arbeiðs- Í m hansara frá teatr- I Kurt Mantzius og Poul Nielsen. Sum tan pætur, ið var