mikudagur 30. september 1992síða 14

Síða 14 tíðindablaðið Nr. 185 — 30. september 1992 Bert onnur hava fingið arbeiði av blokkinum -Tað er hugstoytt at husa sær til, at so gott sum allur fiskur, sum veiddur er við Førovar, er útfluttur sum blokkvøra. Á hendan hátt hava vit útvegað óðrum arbeiði, sum eins væl kundi verið ejórt í Føroyum, segði Frank Davidsen m.a. umróðuna av fíggjarlógaruppskotinum L us Verður tað brúkt meira n tað kemur inn av pen ggjariig slagsíða Tad kunnu vera fleim or sekir ul at so er. Í millum annað sjúka ella inntøku- missur er kanska ein orsøk til at tað ikki er samsvar í- millum inntgkur og út- reiðslur Til fyri fáum árum síðani javnvigaði tann føroyska fíggjarlógin, uttan nakra lántøku, sum jú var heilt 6- vanligt, samanbera vit tær veldugu lántøkur tey flestu framkomnu londini í vest- urheiminum hava. Men mótvegis flestu tjóð- um, so hevur tað føroyska samfelagið, higarul í hvussuer, eingiråevni havt, uttan teir fiskastovnarnar, sum føroyski fiskimaðurin við miklum áræði hevur troytt. Tað velduga Atlantshav- ið, har føroyingar vóru sannir slóðbrótarar á fiski- vinnuøkinum og nærum Ó- tarnaðir kundu fiska á nær- um gøllum leiðum. Har broyttust fyritreytirnar munandi, tá 200 fjordinga leiki Samstundis hevði hetta ið sær, at ýsuið á Føroya grunnarnar alsamt vaks ár aftan á ár, hóast avaringar frá okkara fiskifrødingum Avaringar eins og spádóm- ar teirra eru nú við at ganga út og tað í ólukku mát. Okkara hýsu- og toska- stovnar, sum undir vanlig- um umstødum í dag kundu givið samfelagnum eitt út- flutningsvirði uppá eina hálva ul heila milliard, eru nú bert ein viðfáningur í mun ul tað hesir stovnar vóru áðrenn ovfiskingin tók dyk á seg. Tíverri sær tað eisini út ul, at okkara upsastovnur er væl á veg niður á eitt stødi, sum als ikki kann sammet- ast við tað hesin stovnur var á síðst í sjeytiårunum og fyrst í åttatiårunum. Tað skal ikki stórt rokni- kynstur ul at finna útav, at tann frammanundan stórri yvirkapasitetur bæði á sjógvi og landi ikki verður minni av hesum. Tó skulu vit hava í huga tey náttúru- viðurskifti, sum hava gjørt seg galdandi seinastu árini og sum hava gjørt støðuna upp aftur verri hjá okkara høvudsvinnu er Sjalvt um síggja burtur frá vit ikki skulu tørda y cOhaldspolitikk- er sjálv kjarnan ul ta vána búskaparligu stóðu vit eru í í dag, tað heilt kata- strofalt minkandi råvøruti!- feingi å okkara fiskigrunn- um. Tað er hugstoytt tá ein hugsar um, at so gott sum allur fiskurin, sum er veidd- ur vid Føroyar, er útfluttur sum blokkvøra. Hetta hevur verið við til at útvegað nógvum hondum arbeiði í keyparalondunum, arbeiði, sum sjálvsagt skuldi verið gjørt her heima hjá okkum. Tá tað beinleiðis verður fasthildið, at eingi prógv eru fyri, at eitt meirvirði hevur kunnað fingist burtur úr okkara flakaútflutningi, so er hetta ein nokk so løgin påstandur, sum ikki prógvar nakað sum helst. Ti tað eru prógv fyri attað ber ul at meirviðgera okk- ara fiskavørur, tað er Baca- lao tað besta dómið um. Men tað er klárt, at tað skal ein marknaður til og hann verður ikki uppar- beiddur eftir einum degi, ei iløgu og mum, so samband við heldur efur einum ári Ti var tað gleðiligt at fiskasølu- stjóran siga, tå hann tók við leiðsluni, at målsetingurin hoyra nyggja var at fáaeitt meirvirði burt- urúrokkararávorutilfeingi, soleiðis at útflutningsvirðið alsamt kom at vaksa kom- andi árini. Sjálvt um nøgdirnar hjá okkum ikki eru stórar sam- mett við aðrar tjóðir, so er hetta ikki nøkur løtt upp- gåva hjå Fiskasøluni. Men hinvegin mega vit á- sanna, atongantíð hevur tað verið meira neyðugt enn júst í hesum døgum við ti nógv minkandi råvørutil- feingi, at fáa sum mest burt- ur úr okkara fiski. Her eru vit í tí sera hepnu stóðu, at vit kunnu markn- aðarfóra vøru okkara fyri at vera framleidd úr fiski, sum svimur í kanska heimsins reinasta sjógvi. Tað mest avgerandi er so, at vit fáa vøruna, um hon so er meirvidgjørd ella ikki, beinleiðis ul brúkaran, so- leiðis at tað vera vit og ikki sum tað hevur verið, keyp- aralondini, sum fara avstað við gllum ágóðanum. Eisini mega vit ásanna, at ongantíð hava vithavt meira Frank Davidsen, tingmaður brúk fyri fólki við hugsjón- um, til at finna uppá og bróta upp úr nýggjum ul at finna alternativar loysnir, sum kunnu útvega okkum nýggj arbeiðspláss. Tað verður í hesum døg- um nógv tosað og skrivað um fantasiprojekt, hetta í negativum týdningi. Tað er altíð lætt at koma aftan á og vera eftirklókur, tá ein vælmeint ætlan er miseydnað. Hinvegin kunnu vit ásanna, at fleiri av teimum royndunum, sum av flest øllum vórðu mettar vit- leysar, vístu seg tá ið av- tornaði at vera sera skila- góðar. Ja, uttan nógvar av royndunum at finna nýggjar leiðir og nýggj fiskasløg, høvdu vit ikki havt eitt so gott samfelag at búleikast í, sum vit veruliga hava, hóast teir veldugu búskaparligu trupulleikarnar í hesum døgum. Hóast fåmentir og fíggj- arliga veikir, so høvdu okk- ara undangongumenn eitt 6- trúligt áræði. Teir ognaðu sær skip og vóru slóðbrót- arar til at finna nýggjar leið- ir, líka frá Labrador langt eystur í Barentshavið. Teir ognadu sær farmaskip, ferðamannaskip at røkja millumlandasiglingina. Tað vóru eisini hugsjónar- menn, sum ettu á stovn millumlandaflúgving, sum vit sjálvir í dag rgkja. Við føroyskum flogskiparum og flogternum, eins og gll tann tekniska umsitingin er føroysk. Eg skal f hesum sambandi taka fram eitt dømi um hvussu nógv tað hevur at siga, at álit er ímillum teir, sum sita við politisku leiðsl- uni og stigtakararnar til at Frank Davidsen, Jógvan Adolf Johannesen og Heine Johansen, ting- menn úr javnadarflokki- num lýða á orðaskiftið um fíggjarlógina. Mynd Kalmar .. finna nýggjar inntgku- møguleikar ti okkara sam- felag. Fyri kanska 25 árum síð- ani vóru rækjur her á landi nærum ókendar. Tað var fyri teimum, sum kendu til tað, eitt smákykt í tí veld- uga Atlantshavinum, og sum als eingin møguleiki var fyri at veiða í so stórum nøgdum, at lønandi veiða kundi spyrjast burturúr. Bara tað at fáa upp í eina skipslast av rækjum varð mett sum Ogjørligt. Tíbetur var tað tó maður, sum trúði uppá at henda veiða kundi gerast ein løn- andi vinna, eins og eitt í- skoyti til okkara búskap. Og tíbetur var álitið mill- um stigtakaran og tað polit- iska valdið eisini í lagi. Hetta var so byrjanin til eina vinnu, sum upp gjøgnum árini hevur havt alstóran týdning fyri búskapin. Grein 13 í fíggjarlógini hevur mangan elvt til hart orðastríð her á tingi. Og tað erkanska ikki so løgið, tá vit hava í huga, at alt samskifti oyggjanna ímillum, eins og allar iløgur innan sam- ferðslu, havnir og lendingar hava sín uppruna í teimum játtanum, sum eru settar á grein 13 á hvgrjum ári. Hyggja vit í fylgiskjølini fyri fíggjarlógina, so síggja vit, at fíggjarætlanin, sum Strandfaraskip = Landsins hevur sent landsstýrinum, fer at geva eitt hall uppá 51 mill. kr. í 1993. Hinvegin, so metir lands- stýrið, at hallið bert verður 37 mill. kr. og er uppskot landsstýrisins samsvarandi hesum. Í skrivinum sigur SL. m.a., at inntøkurnar er minkandi — orsakað av figgjarvånunum í samfelag- num, eisini gera teir vart við, at upp í fíggjarætlanina er roknad við eini brutto inntøku fyri Smyril uppá uml. 10 mill. kr. Við tað at metingarnar hjá I fl:2 GR a eee,