leygardagur 17. oktober 1992síða 9

A NA ar Nr. 198. — 17. oktober 1992 tíðindablaðið s0si lurin Henning Holten, búskaparfróðin gur: Tit kunnu og mugu Spara nógv meira Vilja tey, sum eiga pengar og tey fast. løtnu ikki bera sín part av byrðunum, so verða øll hini noydd at bera so mikið meira. Vandi er tá fyri, at ungdómurin fer av landinum og kemur ongantíð heimaftur sigur Henning Holten, búskaparfróðingur og fyrrverandi limur í Ráð forsætismálaráðnum. -Tað er mín greiða sann- føring, at tað ber til at spara meira. Almenni sek- torurin tolir væl, at tað verður spart munandi meira. Tað tit higartil hava spart eru bert smá- ting. Veruleikin er, at tit Gerið iløgur Í nýggj arheiðs- pláss! -Alt ov lítið verður tos- að um at fáa fleiri fólk í arbeiði í Føroyum. Um tit íkki fara at umhugsa at býta byrð- arnar meira javnt og rímuliga og eisini gera okkurt fyri at skapa framtíðar møguleikar, so verður úrslitið, at nógv ungfólk fara at flyta av landinum. -Og varar kreppan leingi, so fara hesi ungu als ikki at koma heimaftur sigur Hen- ning Holten, búskapar- frødingur, sum ivast størliga i, um gongdin fyrr, tå føroyingar eitt skifti fluttu til islands men seinni komu heimaftur, fer at end- urtaka seg. Vil illa til, so venda tey als ikki heimaftur sigur hann. -Det gár over min forstand, at man ikke har respekt for, at man riskikerer at miste alle de unge, sigur danski biiskaparfrødingurin, sum heldur, at før- oyingar als ikki hava tikid henda spurningin nóg álvarsliga. jan hava ikki framt serliga víðgongdar sparingar enn heldur Henning Holten, biskaparfrødingur. Antin landsstýrið velur at hækka skattirnar ella fremja skerjingar, so verð- ur avleiðingin, at onkur fer at hava færri pengar um hendi. Og tað er greitt, at skulu tað finnast 400 mill. kr., so vilja avleiðingarnar úti í samfelagnum blíva nógv stórri sigur Henning Holten og hugsar her um ta vælkendu kavabólts- effektina. So leingi kavabólturin rullar omaneftir við stórri og stórri ferð koma avleið- ingarnar at merkjast so mikið harðari. Og henda stødan heldur hann fer at standa við í eina tíð enn. Tað er tí sera umráðandi, at býta byrðarnar javnt. -Vilja t.d. tey, sum eiga nakað, vera við til at býta við hini, vilja tey fastløntu góðtaka at bera ein part av byrðunum osfr. Men vilja hesir bólkar ikki vera við til at bera stórri part av kreppuni, so verður endin tann, at øll hini og her ikki minst ungdómurin verða trýst upp í ein krók og einki annað hava at velja í enn at fara av landinum. Henning Holten heldur tí, at verða ikki skerjingar framdar í almenna sektor- inum, so verður tað restin av fólkinum, sum kemur at bera relativt stórri byrð- ar. Presse citronen Hann heldur annars ikki, at almenna umsitingin í Føroyum er ovurstór sam- meta vit við onnur lond ella at vit hava ov nógv byrokrati. Men soleiðis sum stødan er í dag, so eru tit noydd til at minka um henda sektorin. Tit mugu "presse citronen" alla staðni, og onkustaðni mugu tit til at skera veru- liga djúpt. Henning Holten vísir annars á, at allar royndir aðrastaðni vísa, at almenni sektorurin er sera trekur at fremja sparingar. Hann ger tað íkki sjálvboðin. Bert um hann verður trýstur til tað, og tað er neyðugt beint nú. Tá restin av samfelagnum er í trupulleikum, so er tað einki løgid í ti at skerja almenna sektorin. Dupultfunktiónir Og fyri at visa, at før- oyingar hava ikki gjørt serliga nógv burtur úr sparingum vísir Henning Holten á eitt dómi. Tað snýr seg um tríggjar al- mennar stovnar, sum allir hava ssama arbeidsøki, nevniliga ídnaðarmenning. | Talan er um Idnadar- grunnin, Menningargrunn- in og Menningarstovuna, sum allir arbeiða við vinnulívsstuðuli, hóast teir lítið og einki hava at gera longur. Her átti at borið til at lagt saman og spart nakað av almennum út- reiðslum. Henning Holten heldur ikki, at nakar vandi er fyri, at Føroyar enda í botni- num á fjórðu división, fyri tað um samfelagið alt sparir. Føroyar eru sum so eitt av ríkastu londunum í heiminum, tá hugsað verð- ur um, hvussu væl landið er útbygt. Ognarskattur Men tað skulu takast tók og her heldur Henning Holten, at tað privata kann bera stórri part av byrð- unum eisini. Hann heldur nevniliga, at skattaskipan- anin í Føroyum kundi ver- 10 broytt, soleidis at ognarskattur kom i gildi. Tað vildi verið nátúrligt at havt slíkan skatt í Føroyum eisini, tá øll onnur lond hava tað. -Nú er tað so upp til føroysku politikararnar at avgera, hvat skal henda. Og taka teir ikki nøkur vidgongd stig nú, so fer hetta at koma øllum sam- gevandi Nevndini hjå danska felagnum tvifalt aftur um brekku um stutta tíð. Henning Holten vísir á, at í avtaluni millum lands- stýrið og donsku stjórnina í sambandi við Sjóvinnu- bankan stendur einki um, hvat skal skerjast ella sparast í Føroyum. Abyrgdin liggur hjá politikarunum Tað er ti i prinsippinum nå upp til føroyingar sjålvar at taka åbyrgd av, hvat skal sparast. Men finna vit ikki út av hesum, so verða tað útlendingar, sum koma at gera tað fyri okkum. -Og ti er avbjóðingin her og ni at finna fram til, hvar skal sparast, soleidis at ein ikki kemur at verda nógv verri fyri enn onnur lond. Henning Holten heldur tað annars vera sera løgið, at føroyingar als ikki tosa um, hvussu ein kann fáa fleiri fólk í arbeiði í fram- tíðini. -Tað rætta var møgu- liga, at tit skóru almenna sektorin so mikið nógv, at pengar eisini vórðu eftir til at gera iløgur í nýggj ar-beiðspláss í framleiðandi vinnuni. Henning Holten heldur annars ikki, at føroyingar eru farnir undir fremm- anda umsiting enn. Tað veldst alt um vit megna at finna skerjingar á fíggj- arlógini. jan Ikki ráðiligt at fara uppí EF: Síða 9 Men feroyingar spælt síni kort Sera vånaliga Henning Holten heldur ikki, at føroyingar eiga at fara uppi EF soleidis sum fiskivinnupolitikk- urin hjå EF er i dag. Hann verdur nevniliga zins og landbúnaðarpol- wkkurin allur styrdur úr Bruxelles. -Tað er ein alt ov stór risiko hjá einum landi sum Føroyum nú at gerast limur í EF - út frá júst hesi sannroynd, og so leingi eingin veit, hvussu framtíðar fiski- vinnupolitikkurin hjá EF fer at síggja út eftir ár 2003, tá núverandi skipanin gongur út. Tí er tað ikki rådiligt at fara upp í. Illa samráðst Men Henning Holten heldur ikki, at føroyingar hava borið seg rætt at i samráðingunum við EF. -Tit hava taktiskt borið tykkum skeivt at ikki at hava verið saman við EFTA-londunum, tá tey hava samráðst við EF. Tey hava nevniliga fingið eina sáttmála, sum ikki fevnir um fiski- veiðuumráðið, og eg haldi ein slíkur sáttmáli sum EOS-såttmålin hevði gagnað tykkum meira. Annars heldur hann, at føroyingar høvdu kunnad fingid meira burtur úr, um teir fóru meira hóvliga fram í samráðingunum. -Høvdu føroyskir pol- itikarar verið klókir, so høvdu teir sagt EF, at Føroyar ynskja hava EF-limaskap, men ikki soleingi sum verandi fiskivinnupolitikkur stendur vid. -Tad er ikki serliga smart fyrst at fara nidur til Bruxelles og siga, at tit hava ongan áhuga í at gerast limir, men bara | krevja at fáa hetta og hatta. jan