hósdagur 1. mai 2003síða 4

6 Nr. 82 - 1. mai 2003 Nr. 82 - 1. mai 2003 7 Tað er umráðandi at stimbra børn málsliga, heldur Niels Jákup Thomsen bókaútgevari, og mikudagin kom ein bók, ið kann geva børnum málsligar avbjóðingar. »Ein halastjørna er komin« er úrslit av norðurlendskum samstarvi. Bókin kom út samstundis í øllum Norðurlondum BÓKAÚTGÁVA Ingi Rasmussen Mikudagin kom ein ein halastjørna til øll Norður- londum í senn. Talan er um eina barna- bók, »Ein halastjørna er komin«, sum verður útgivin samstundis í Svøríki, Ís- landi, Danmark, Finnlandi, Noregi og Føroyum. Í bók- ini hava yrkjarar úr hesum londum yrkt yrkingar til børn á upprunamálinum. Yrkingarnar eru síðan um- settar til øll málini, og bók- in er myndprýdd av dygdar- góðum listafólkum. Í Føroyum eigur barna- yrkjarin Alexandur Kristi- ansen bókina fram um onn- ur. Hann hevur bæði yrkt føroysku yrkingarnar, og hann hevur eisini umsett útlendsku yrkingarnar til føroysku bókina. Edward Fuglø hevur myndprýtt før- oyska partin. Serlig bók Bókin varð løgd fram í Norðurlandahúsinum mikudagin, har børn úr Velbastaðar skúla settu dám á tiltakið og sungu sangir, sum Alexandur hev- ur yrkt. Eisini vóru yrking- ar lisnar upp á øllum mál- um. – Hetta er ein heilt serlig bók, sigur Niels Jákup Thomsen av Bókadeild Føroya Lærarafelags, sum hevur givið føroysku bók- ina út. Hetta er eitt úrslit av frálíkum norðulendskum samstarvi, og onki er spart í útgerð. Bestu yrkjarar úr øllum Norðurlondum hava verið upp í tiltakinum, og bókin kemur út á øllum norðurlendsku málunum sama dag, greiðir hann frá. Hvørt landið hevur sostatt valt út sínar bestu yrkjarar, og teir hava eisini fingið nógv burturúr. Eitt nú hava teir verið á ráðstevnum, har teir hava tosað um at yrkja. Og teir hava so eisini møtst aftur at viðgera, hvussu týðingarnar av yrkingunum hjá hvørjum eru hepnaðar og hava síðan lagað tær til. Málsligur stimbur Men stóru vinnararnir við bókini eru sjálvandi børn- ini, sum hava fingið eina sjáldsama gávu, tí dygdar- góðar norðurlendskar yrk- ingar eru ikki hvønndags- kost-ur. – Vit mugu ásanna, at tað er meira umráðandi enn nakrantíð at stimbra børn- ini málsliga. Í einum pass- ivum heimi gevur hendan bókin børnum høvi at spæla við orð. Yrkingar geva okkara børnum máls- ligar avbjóðingar, sum tey hava tørv á, sigur Niels Jákup Thomsen og sipar til, at stórur partur av barna- mentanini gongur fyri seg framman fyri telduskíggj- um og sjónvarpi. Bókin er eisini góð til skúlabrúks. Aftast í bókini er ein fløga, har yrkjararnir lesa upp á upprunamál- inum. Órímiligt! Við einum orði lýsir Bjarni Djurholm lands- stýrismaður støðuna, nú gestirnir á fiskivinnustevnuni í Runavík ikki kunnu fáa sær eitt glas afturvið matinum. Hann er maðurin á brúnni í ferðavinnu-, vinnu- og rúsdrekka- málum. Men hann kann bara staðfesta, at politiskar forð- ingar vórðu lagdar í vegin fyri at skeinkja til stór tiltøk RÚSDREKKALÓG Ingi Rasmussen Flaggskip ella ikki. Tað verður ikki sum hotell, at turrlagda Norrøna fer at hála sigrarnar í havn. Í gjár fingu politikarar í Føroyum eina skortfleingju frá millum annað ferða- vinnuni og bryggjaríi. Or- søkin er, at tað ikki ber til at skeinkja umborð á Nor- rønu, sum er hotellskip á North Atlantic Fish Fair, har 1000-tals gestir úr Før- oyum og uttanlands vitja. Bjarni Djurholm er landsstýrismaður við ferða- vinnu, vinnu- og rús- drekkamálum. – Tað er órímiligt at tað ikki skal bera til at skeinkja til eitt slíkt høvi umborð á Norrønu. Serliga tí, at gest- irnir eitt hanagleiv haðani kunnu fara inn á eitt annað stað og keypa sær tað, teim- um lystir. Tað er ikki serliga góð reklama fyri Norrønu. Men eg má bara staðfesta, at tað politiskt ikki bar til at fáa heimildina til at skeinkja til ávís tiltøk ígjøgnum, sigur Bjarni Djurholm. Politiskt hykl Ein av stjórunum í Res- torff’s bryggjarí legði ikki fingrarnar ímillum í Sosial- inum í gjár. Hann kallaði politikarar fyri hyklarar. Teir hugsa meira um sínar egnu atkvøður enn at geva vinnuni rímilig kor, segði Johan »Hot« Mortensen. Tá tað kom til skarpsker- ingar var tað ein spurningur um at varðveita lívið í sam- gonguni, viðgongur Bjarni Djurholm landsstýrismað- ur. Í tveimum førum hevur hann roynt at broytt rús- drekkalógina. Tað skuldi gerast soleiðis, at verandi loyvishavarar av skeinki- loyvum skuldu kunna skeinkja til ávís tiltøk undir skipaðum viðurskiftum. Í fyrru atløgu fall upp- skotið burtur í tinginum, tí tað varð súltað í eini nevnd. Tá Bjarni Djurholm royndi aftur, noyddist hann at steðga uppskotinum í landsstýrinum, tí Miðflokk- urin og ein tingmaður úr Tjóðveldisflokkinum settu seg ímóti uppskotinum og lovaðu bál og brand, um tað varð lagt fyri tingið. – Eg mátti bara staðfesta, at uppskotið ikki vann frama í samgonguni. Løg- maður segði mær, at tað kundi fáa fylgjur fyri fram- tíðina hjá samgonguni, um eg legði tað fram. Mín upp- gáva er ikki at skapa sam- gonguórógv, og tí tók eg handan partin burturúr dag- føringini av rúsdrekkalóg- ini, sigur Bjarni Djurholm. Onki eindømi Sjálvur er hann sannførdur um, at broytingin ikki hevði gjørt, at meira varð drukkið í Føroyum. – Felagsskapirnir, ið hava fyribyrging í sínum skjøldri, tóku undir við uppskotinum, og tað hevði givið meiri skipað viður- skifti, meiri gjøgnum- skygni og betri tamarhald á almennum tiltøkum, har skonkt verður. Men so skuldi ikki vera, sigur Bjarni Djurholm. Ein halastjørna til føroysk børn Tveir úrmælingar umboða Føroyar í norðurlendsku bókini »Ein halastjørna er komin«: Alexandur Kristiansen og Edward Fuglø Mynd: Ingi Rasmussen Rúsdrekkalógin er órímilig Harmonika Góðan dag, eg eiti Harmonika. Eg livi í hesari bókini Eg liggi niðri á pappírinum og fari at vera her líka leingi sum tú hevur bókina opna Tað, sum hjá tær er ein bók, er veruleiki hjá mær Lív mítt eru teir bókstavir, sum høvundurin hevur skrivað Skrivar hon onnur orð, er alt øðrvísi Skrivar hon, at eg eri á mánanum, er tað rætt Og setur hon punktum, er liðugt. Kirstin Hamman, Danmark¸ Nýggi Smyril er ikki liðugt bygdur enn, men hesa vikuna standa teir báðir Smyrlaskipararnir á brúnni og venja seg við at leggja skipið at í Havn. ATLØGUVENJING Rúnar Reistrup Onkuntíð stoytir Smyril saman við Norrønu. Onk- untíð fer hann á land á Tinganesi ella rakar Molan ov hart. Men tað ger einki, tí so fær man bara ein nýggjan Smyril og kann byrja umaftur. Soleiðis sær arbeiðsdag- urin út hesa vikuna hjá teimum báðum skiparunum á Smyrli Paula Larsen og Hanusi Lassen, nú teir eru farnir niður á Dansk Mar- ine Institut í Lyngby at royna nýggja Smyril í ein- um framkomnum simulat- ori. Havnin skal dýpast - Um einki verður tikið av dýbdini við Tinganes, fáa vit bara lagt at í góðveðri, og so verður tað ofta, at Smyril ikki kemur á Havn- ina, sigur Hanus Lassen. Men í simulatorinum kann man alt. Eisini spreingja eitt sindur av Tinganesi undir vatnskorp- uni, so tað hava teir gjørt. - Um dýpt verður við Tinganes ger tað góðan mun. So skal tað nokk fara at ganga at leggja at. Í sim- ulatorinum klára vit tá at leggja at uttan stórvegis trupulleikar, men um vind- urin fer upp á 20 metur um sekundið ber illa til at leggja at, sigur Hanus Las- sen, men minnir á, at 20 metur um sekundi í einum simulatori ikki er tað sama sum 20 metur um sekundi í veruleikanum, tí í simulat- orinum lívir ongastaðni. Smyril klárar tað Í blaðnum í gjár segði Ólavur Hovsgarð, skipari á Norrønu, at uttan mun til hvat verður gjørt, verður havnalagið í Havn rætt og slætt ov lítið til eitt skip á stødd við Norrønu. Sam- bært Hanusi Lassen, skip- ara á Smyrli, er havnalagið ov lítið sum er, men verður tikið av Tinganesi undir vatnkorpuni, verður tað nóg stórt. Í hvussu er til Smyril. - Nú er Norrøna eitt nógv størri skip, so har er ikki nógv pláss. Tí skilji eg væl, at skiparin er varin, tá hann leggur at. Men tá ið av- tornar vænti eg, at tað fer at ganga at fáa bæði skipini inn í havnalagið, sigur Han- us Lassen. Teir báðir skipararnir halda fram við at sigla við Smyrli í Lyngby alla vik- una. Har eru tó mørk fyri hvat kann gerast í einum simulatori. Millum annað ber ikki til at flyta ferða- fólk, og tí røkir gamli Smyril enn ferðafólkaflutn- ingin millum Suðuroynna og Streymoynna við yvir- stýrimonnunum á brúnni. Nýggi Smyril leggur at í Havn Tað er neyðugt við eini politiskari skipan, ið veruliga hevur fatað tað ríkidømið, ið ligg- ur í undirvísing og listarligari menning og veruliga skilir, at listin er fólksins sál, segði tónaskaldið Sunleif Rasmussen millum annað í flagg- dagsrøðu síni av røð- arapallinum á Vaglin- um í Havn. FLAGGDAGSRØÐA Rúnar Reistrup Altjóða virda føroyska tóna- skaldið Sunleif Rasmussen slerdi eitt slag fyri dygdargóðu listini í flagg- dagsrøðu síni á Vaglinum í Havn. Sambært tónaskaldin- um er tann lættasta loysnin er ikki altíð tann besta, og tað er kanska serliga gald- andi, tá tað kemur til list. Skjóttvunnar heiðurslønir uttanlands eru at gleðast um, men tær eru stokkutur rómi, um ikki sálin verður løgd í tað áhaldandi, dagliga arbeiði, var boðskapurin hjá Sunleifi Rasmussen. - Eyðkenni í tíð okkara eru helst, at alt skal ganga skjótt, og tað at fara í dýpd- ina, verður bæði torført og fremmant. Lættar loysnir verða møguliga tiknar, hetta bæði tá ið tosað verð- ur um politikk, siðsøguliga og listarliga menning, og vit hava helst hug at fjepp- ast uppi í lættvunnum loysnum og giklandi løtu- vinningi og gloyma, at skal nakað dygdargott og hald- gott spyrjast burtúr, er eing- in vegur uttanum góðan skúla og fordjúpilsi. - Tað er sera týdningar- mikið at vit ikki missa fóta- festi og bert definerað okk- ara dygd og samleika í mun til tað, ið er uttanum okk- um, men eisini verja og virðismeta tað, ið kemur innanífrá, segði Sunleif Rasmussen í røðu síni. Brúka tað sunna forvitnið Flaggdagsrøðarin heitti á føroyingar um ikki at isol- era seg frá umheiminum, men heldur ikki svølgja øll- um, sum kemur uttanifrá. - Skulu vit standa okkum ímóti tí ráki, ið kemur inn á okkum uttanífrá, eitt nú ígjøgnum sjónvarpsglugg- an, er alneyðugt við dygd- argóðum skúla á øllum økjum. Eitt væl útbúgvið fólk hevur røttu amboðini, til at skilja tann fløkta veruleika, ið vit ferðast í. Ikki so at skilja, at vit skulu isolera okkum frá umheiminum, meira at vit gerast før fyri at taka tað besta til okkum ígjøgnum eitt sunt forvitni, ið altíð hevur eyðkent okk- um føroyingar, segði Sun- leif, sum eisini nýtti høvi til at geva landsins politik- arum eitt lítið herðaklapp fyri politikkin á listarliga økinum hesa síðstu tíðina. - Vit hava sæð, at góður vilji og eldsálir kunnu flyta fjøll, men "av mánalýsið kemur eingin gróður". Tí er neyðugt við politiskari skipan, ið veruliga hevur fatað tað ríkidømi, ið liggur í undirvísing og listarligari menning og veruliga skilir, at listin er fólksins sál. Skal listini verða lív lagað, er neyðugt við øðrum og meira, enn føgrum orðum. Tað er tí frøðast um, at tá ið batar verða gjørdir á listar- liga økinum, er tað, so at siga, eitt samt Løgting, ið stendur aftanfyri. - Við at geva listafólki okkara góð kor at virka undir, ber hetta, í fyrsta lag- ið, við sær, at okkara heim- liga umhvørvi gerst ríkari, og í øðrum lagið, fer hetta at bera okkum á listarligum veingjum langt út um land- oddarnar. Vit hava nú í eina tíð verið í sonnum sigursrúsið yvir vunnar heiðurslønir og kappingar uttanlanda, og tað er bert at gleðast yvir. Merkið hevur verið vundið húnarhátt- og av røttum. Tó skulu vit leggja okkum í geyma, at hetta er stokkutur rómi, um ikki sálin verður løgd í tað áhaldandi, dagliga arbeiði. Gloymast má ikki, at tað er her, lunnar verða lagdir undir framtíðar avrik, fólki og flaggi at gagni, minti Sunleif Rasmussen av røðarapallinum á Vaglinum flaggdagin, ið varð hildin í góðum veðri í sama hátíðardámi sum Havnar Hornorkestur altíð leggur lunnar undir flaggdagin. Sunfleif Rasmussen, flaggdagsrøðari í Havn: Ríkidømi í útbúgving og list Skal listini verða lív lagað, er neyðugt við øðrum og meira, enn føgrum orðum. Tað er tí frøðast um, at tá ið batar verða gjørdir á listarliga økinum, er tað, so at siga, eitt samt Løgting, ið stendur aftanfyri, segði Sunleif Rasmussen í einum lítlum herðaklappi til landsins leiðandi politikarar. Myndir: Finnur Justinussen C M Y K 7 6