týsdagur 22. desember 1992síða 22

Síða 22 Nr. 244 — 22. DESEMBER 1992 Tíðindablaðið ED Liningarråd Føroya: Langfarafiskimenn skulu fåa frådrått, um lógarheimild er fyri hesum Óli Jacobsen, formaður í Føroya Fiskimannafelag ger í bløðunum rættuliga nógv burtur úr málinum viðvíkjandi frádrátti fyri telefonútreiðslur frá lang- farafiskimonnum. Orsøkin er, atm ålid er nú lagt fyri rættin. Málið viðvíkjandi frå- drátti fyri telefonútreiðslur er nakað fløkt og skal ráðið tí koma við hesi stuttu frá- greiðing. Í februar 1991 vendi Før- oya Fiskimannafelag sær til Líkningarráðið við fyri- spurningi um galdandi skattalóg heimilar frádrátti í skattskyldugu inntgkuni fyri telefonútreiðslum hjá langfarafiskimonnum. Fiskimannafelagið gjørdi galdandi, at hesar útreiðslur eru at meta sum neyðugar hjá langfarafiskimonnum og eisini neyðugar fyri at tryggja inntøkuna hjá teim- um, t.v.s. at felagið metti, at hesar útreiðslur vóru at meta sum ein rakstrarút- reiðsla. Líkningarráðið kannaði spurningin og fekk m.a. nakað av taltilfari frá Fiski- mannafelagnum og fekk løgfrødislig ulmæli frá um- sitingini. Niðurstóðan hjá ráðnum var púra greið: Galdandi skattalóg heimil- ar ikki frádrátti fyri tele- fonútreiðslum hjá langfara- fiskimonnum. Ráðið metti, at hesar út- reiðslur vóru umfataðar av lønm6ttakarafrådråttinum. Fiskimannafelagið kærdi hesa avgerð til Lands- skattanevndina, sum eftir drúgva viðger kom til ta niðurstøðu, at telefonút- reiðslumar kundu dragast frå í skattskyldugu inntøk- uni vid heimild i paragr. 31 i skattalógini. Líkningarráðið fekk síð- ani málið aftur til viðgerðar og stóða skuldi m.a. takast til, um málið var av slíkum slagi, at hetta skuldi roynast við Føroya Rætt. Skatta- lógin gevur ráðnum hesa heimild. Nidurstødan varð, at ráð- ið metti seg bundið av av- gerðini hjá landsskatta- nevndini og tók sostatt av- gerðina til eftirtektar. Fyri yvirhøvur at kunna umsita frádráttin, varð alment rundskriv gjørt hesum við- víkjandi til allar deildir ráð- sins. Tað er eingin loyna, at nidurstødan hjá Lands- skattanevndini av umsit- ingini hjå Likningarråd- num var mett sum ivasom og sama gjørdi seg galdandi hjå Likningarnevndini i Tórshavn og umsiting hennara. Térshavnar Likningar- nevnd vendi sær eisini til Líkningarráðið og bað hetta um at viðgera málið av nýggjum og fundur varð hildin, har m.a. løgfrøding- urin hjå nevndini greiddi frå teirra sjónarmiðum. Líkningarráðið vidgjørdi málið enn einaferð og svar- aði Tórshavnar Líkningar- nevnd, at ráðið framvegis kendi seg bundið av avgerð- ini hjá Landsskattanevnd- ini og tók enn einaferð av- gerð um ikki at fara í rættin við málinum. Tórshavnar Likningar- nevnd boðaði eftir hetta frå, at nevndin so sjálv fór í rættin við málinum og bað Líkningarráðið tí enn eina- ferð umhugsa málið. Undir hesum umstødum metti ráðið, at tá málið so- statt undir øllum umstødum fór at verða lagt fyri rættin, So var rættast, at ráðið, sum hægsti líkningarmyndug- leiki, sjálvt tók sær av rætt- armálinum. Hetta er so orsøkin til, at Líkningarráðið stendur sum saksøkjari mótvegis einum einstøkum limi í Føroya Fiskimannafelag. Av hesi broyttu stóðu varð sam- stundis av gjørt, at taka aftur rundskriv hesum viðvíkj- andi. Stødan hjá ráðnum er nú tann, at spurningurin um galdandi skattalóg gevur heimild fyri hesum frádrátti ella ikki, nú má bíða til rætt- urin hevur talað. Føroya Fiskimannafelag hevur sjálvsagt nú høvi til at føra fram øll tey sjónarmið í Føroya Rætti, sum vóru løgd fyri Landsskatta- nevndina og tá endalig av- gerð fyriliggur, verður skattaálíkningin hjá limun- um í Føroya Fiskimanna- felag sjálvsagt eisini sam- svarandi hesum. Annars er at viðmerkja, at Líkningarráðið sjálvsagt er sett til at umsita ta til eina og hvørja tíð galdandi skatta- lóg og ráðið eigur at vera borgarans garantur fyri eini rættari álíkning. At landsstýrið nú hevur lagt ymisk lógaruppskot fyri tingið, sum m.a. avtaka løntakarafrådråttin og møguliga broyta rættar- støduna å hesm øki, er ein politiskur spurningur, sum ráðið sjálvsagt onga åvirkan hevur á. Annars skal viðgangast, at málið fekk eina heldur óvanliga gongd, en hetta broytir so einki vid høvuds- spurningin, nevniliga, um galdandi skattalóg heimilar frádrátti fyri telefonút- reiðslum hjá langfarafiski- monnum ella ikki. Hesin spurningur er nú lagdur fyri rættin og málið má tí bíða til endalig stóða fyriliggur í rættarmálinum . Fær Fiskimannafelagið viðhald í rættarmálinum, fáa langfarafiskimenn sjálvsagt eisini loyvi til at draga telefonútreiðslurnar frá. So einfalt er tað. Tórshavn, tann 17. des. 1992 v/ Líkningarráð Føroya Christian Andreasen, form. Á veg Morgunin liggur i bøla- niðu. Eg havi trilvað meg fram til busssteðgistaðið og standi einsamøll í váta- kavanum. Eg havi ballað meg inn í tvey turriklæði, líkist mest einari musl- imskari kvinnu, einari av teimum, ið bert eyguni síggjast á. Meðan flykrurnar bráðna niður í turriklødini, er hugaligt at hugsa um, at hetta er síðstu ferð. Tá eg nú fari, síggi eg eisini fyri síðstu ferð vátakava. Task- an er full av stuttum buksum og løttum troyggj- um. Og sólkremi og mala- riatablettum. Jú, tað fer at verða strævið at venja seg við sólina og hitan, men eg óttist ikki. Eg eri ikki enn Ov gomul at venja meg við at liva og arbeiða í sólskini og steikjandi hita. Og skuldi tað onkuntíð farið at kennast tungt, havi eg hesa løtuna í våtakava og bølanidu at minnast á. Bíðitíðin kennist long. Kanska er bussurin seink- aður. Tankarnir fara á flog, aftur til gjårkvøldid, tá eg var inni á gólvinum hjá Hildigunn. Vinkonan og javnaldurin, sum eg havi hildið saman við, síðan vit byrjaðu í fyrsta flokki saman. Hon stóð so smíl- andi í durunum og veittr- aði farvæl í gjár, meðan eg, vitandi, at hetta var síðsta ferðin, eg sá hana, gekk frá húsunum. Aftan fyri hennara svarta skapilsi í durakarm- inum hómaðist ein annar skuggi. Bárður, drongurin hjá henni, sum var so ófgra fittur, hevði eisini sagt mær farvæl og ynskt mær alt gott í míni framtíð í tí Okenda. Mundi eitt vet av lætta liggja aftan fyri tað hjartaliga brosið? Fór eg nú avstað, hevði Hildigunn ikki nakra vinkonu eftir, ið enn gekk inn á gólvið og royndi at fáa hana út í býin við. Tað fór at verða lætt- ari at „stýra henni“, at fáa eina góða konu burtur úr henni, nú tey skuldu seta búgv. Og eina mammu. Hildigunn hevði fegin sagt mær frá, at hon var við barn, uttan at greiða mær frá, hví hon var so fegin og trygg í sínari gleði. Eg segði tillukku, meðan eg, ivandi og ótrygg, mintist á barnastyrk, heilsuverk og barnsburðarfarloyvi, ið eg hevði hoyrt og lisið um, at tey skuldu skerja. Og á javnstóðulógina, ið fyri stuttum varð feld her á landi. Nei, Hildigunn hevði jú einki arbeiði at missa, har var einki at stúra fyri, hugsaði eg so. Tað fer at verða gott hjá henni at fáa eitt barn at fáast við, so hevur hon okkurt at stytta sær dagar- nar við. Ja, tað fer heldur ikki at verða so einsligt hjá henni, tá Bárður er burt- uri. Hann er sjómaður, siglir við rokskipara, lénin er góð, og tað hevði ikki gjørt mun, um hon hevði havt arbeiði, einki konufólka- arbeiði á flakavirki ella í krambúð er so væl lønt. Jú, tey fara at klára seg. Bárð- ur er væl dámdur umborð. Skiparin fer ikki at koyra hann av, hann fer ikki at gerast arbeiðsleysur. Og hann er heldur ikki ein av teimum, ið leggjast á brennivínið, hann dugir at standa ímóti freistingum. Eg havi góðar vónir um framtíð Hildigunnar, barn- dómsvinkonu mínar. Eg havi, av onkrari orsøk, gloymt at lata Hildigunn fáa nýggju adr- essu mína. Hon fer ikki at kunna skriva og siga mær frá barninum, tá tað kem- ur, og brúdleypinum og húsinum, sum tey óivað skulu hava. Eg átti kanska at ringt av flogvøllinum og sagt henni adressuna? Nei, tvætl, tey hava nóg mikið um at vera, hon fer ikki at hava tíð at lata meg frætta frá sær aftur. Tey fara at klára seg. „Nú, bussurin er seinur í morgun, ha?“ Eg hvøkki við. Havi ikki sansað, at eg ikki eri ein- samøll. Ein eldri maður, ið eg kenni av navni, er eisini komin at bíða. „Jú,“ svari eg, „eg havi bíða eina góða løtu nú.“ „Keðiligt, at tað skal vera so myrkt, teir áttu at latið gøtuljésini loga hesa tíðina um morgunin, um teir so skulu spara,“ haldi eg fram. „He, ja,“ sigur gamli maðurin innhugsin. , Tå eg var ungur, søgdu tey, at trøllini flyddu nidan i fjøllini, tá gøtuljésini komu. Hvør veit, kann vera, tey fara at koma om- an aftur, he, he.“ Hesum standa vit og flenna at, tá bussurin hoyr- ist nærkast. Tá hann steðg- ar, stíga vit upp, og hin gamli trilvar í einum slitn- um pengapungi og handar bussføraranum reidan pening. Ein føroyskur seð- il verður býttur um við ein ferðaseðil og nakrar danskar myntir. Eg hugsi um, hvussu uttanlands- skuldin verður goldin: í seðlum ella myntum. Seðl- arnir eru lættari, sjálvandi, men hvussu man virðið aftanfyri teir vera? Nei, sjálvandi verður goldið í markum, dollarum — ella ECU, kanska? Tá eg opni mína mappu, síggjast tríggjar myndir við smílandi andlitum á. Tvær vinkonur, ein týsk og ein donsk, og ein føroyingur á asfaltinum, sum eg skal vitja á míni ferð suðureftir. Tað frættist, at tey hava hoyrt og lisið nógv um Føroyar hesa seinastu tíðina, og oftast hevur tað verið ring tíðindi. Grind- adráp, oyðslusemi og ein politisk korruptión av slík- um slagi, ið hevði verið óhugsandi alla aðrastaðni. Hetta er í dag, ið vit føroy- ingar verða umrøddir fyri. Ég sessist og hyggi út í niðuna. Órógv er alla tíð- ina á mær. Nú eri eg endi- liga á veg hiðani. Havi hoyrt meg móða av ringum tíðindum um landið, sum eg vaks upp í. Og eg havi gjórt av at fara burtur, meðan tíð er. Eg haldi meg ikki hava gjørt nakað skeivt, eri alt ov ung til at hava nakra skyld í verandi stóðu, og tískil hevði tað verið órættvíst, um eg skuldi verið ein av teim- um, ið fara at líða undir fylgjunum. Tí tað er greitt: Tey, ið eftir vera, ganga svárum tíðum og tungum byrðum á meti. Hvat ið liggur fyri framman í tí ókenda, veit eg ikki. Kanska okkurt strævnari enn tað, eg fari frá nú. Men í øllum fórum veit eg, at hetta var mín egna avgerð. At eg ikki bara eri ein, ið skal rudda upp í sugguni eftir eitt annað ættarlið, onnur fólk, ið samvitskuleys hava oyðslað felags rikidømi, væl vitandi, at onnur fóru at svíða fyri tað. Eg kenni meg trygga nú. Á veg inn í eina óvissa framtíð, vitandi, hverjar fylgjurnar høvdu verið, um eg ikki fór. Ilt er at vita, hvussu ein verður móttikin í tí fremmanda. Eg havi gjørt nógv við at vinna mær vin- ir uttanlands, havi lært meg fremmand mál, og sjálvandi havi eg lisið nógv um komandi heimlandið. Men nú skulu so míni evni at laga meg til standa sína roynd. Um stutta tíð fái eg at vita, um tað ber til, heilt ella partvíst, at koma upp í eina nýggja heild at gerast ein av teimum, mínum nýggju landsmonnum. Eg fari ikki at krevja, at eg framvegis skal sleppa at hava mini serligu, før- oysku fråmerki, ella at undantøk skulu gerast bara fyri mínar sakir. Møguleikarnir eru nógvir, útfallið er ógvuliga óvist, men vónirnar eru góðar ... Soleiðis hugsi eg, meðan bussurin spakuliga fer í gongd og flytur meg út um bygdarmark, út móti sjón- arringinum, ið verður al- samt gyltari av rísandi sól- as Sigrun Kjærbo