leygardagur 3. mai 2003síða 3

Næmingarnir á HF skeiðnum í Klaksvík málaðu náttina und- an síðsta skúladegi fasaduna á bygningi í grannalagnum SKÚLI Solby A. Eliasen Klaksvík: Smálombini fjølgast, og tað er tekin um, at tað ber móti sumrinum. Eitt annað tekin um, at nú er summarið ikki so langt burtur, er skúla- árið. Fríggjadagin var sein- asti skúladagur hjá HF næmingunum. Næmingar- nir plaga at vera í skúlanum náttina undan seinasta skúladegi. Okkurt øðrvísis plagar at vera á skránni. Tað ræður um at nýta hugflogið. Viðhvørt hevur tað, sum er komið burturúr, ikki verið so heppið, men í øðrum førum verður seym- urin raktur á høvdið. Tá í klaksvíkingar fóru eftir Klaksvíksvegnum í góðveðrinum fríggjamorg- unin sóu tey, at bygning- urin, har HF skeiðið heldur til, var prýddur við ballón- um, skeltum og bannarum. Soleiðis plagar tað at vera seinasta skúladagin. Tað, sum var øðrvísi, var hinu- megin vegin. Í góðveðr- inum fríggjanáttina høvdu næmingarnir mála fasad- una á bygninginum, sum er við síðuna av Roykstovuni. Har hevur longi verið tørvur á máling, og nú syrgdu HF næmingarnir fyri, at næmingarnir, sum koma aftaná, fara at síggja eina vakrari sjón, enn hesir næmingarnir hava sæð. Fasadan er málað blá og heilt ljóst gul. Íblásturin til litsamansetingina siga næmingarnir seg hava fing- ið úr Tunis, har teir vitjaðu seinasta heyst. Tá vit komu framvið, løgdu næmingarnir sein- astu hondina á verkið. So bjóðaði fyrsti HF flokkur kaffi og morgunbreyð. Næstu tveir mánaðirnar verður lítið annað enn skúli, próvtøkulesnaður og próvtøkur á skránni hjá HF næmingum kring landið. Tey skulu longu í komandi viku til fyrstu skrivligu próvtøkurnar, og seinni skulu tey til munnliga próv- tøku í øllum lærugreinun- um, tey hava havt í ár. Húsið yvir av HF bygningin- um hevur í longri tíð skríggj- að eftir máling. Fríggjanátt- ina málaðu HF næmingarnir fasaduna, so nú er tað ein vøkur sjón Øðrvísi síðsti skúladagur 4 Nr. 84 - 3. mai 2003 Nr. 84 - 3. mai 2003 5 Landsstýrismaðurin í fíggjarmálum vil ikki góðtaka, at SEV hevur givið maskinmeistar- unum 8,8% í lønar- hækkan umframt hækkan av eftirløn BÙSKAPUR Heri á Rógvi Maskinmeistarafelagið og Elfelagið SEV undirskriv- aðu síðst í mars mánaði ein nýggjan tvey ára lønarsátt- mála. Hesin er galdandi frá 1. mars og tvey ár fram. Sátt- málin gevur teimum umleið 45 maskinmeistarunum hjá SEV 4,3% lønarhækkan 1. mars 2003 og tað sama árið eftir. Somu dagar hækka eftirlønargjøldini við einum prosenti. Hesin sáttmálin hevur verið eitt av grundarløgun- um undir verandi lønarsam- ráðingum á privata arbeiðs- marknaðinum. Við øðrum broytingum gevur sáttmálin maskin- meistarunum eina samlaða hækkan áljóðandi millum tíggju og ellivu prosent. Men hetta heldur Karsten Hansen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, vera alt ov mikið. Sáttmálin skal góð- kennast av Fíggjarmála- ráðnum, men hetta ætlar Karsten ikki at gera soleiðis uttan víðari. Landsstýris- maðurin kann ikki góðtaka eina tílíka hækkan, og hann kolldømir sáttmálan. – Enn havi eg ikki fingið sáttmálan á borðið hjá mær, men eg havi frætt um sátt- málan. Og fyribils havi eg ikki fingið nóg góð argum- entir til at góðkenna sátt- málan, sigur Karsten Hansen. Orsøkin er einføld: Løn- arhækkingin er ov stór. Tað er kortini eitt sindur ógreitt, hvørjar fylgjur hetta fær. Hvørki Karsten Hansen ella Maskinmeist- arafelagið kundu fríggja- dagin geva okkum nakað svar, men greitt er, at Karsten Hansen hevur góð- kenningar myndugleika á økinum. Av skrivstovuni hjá Maskinmeistarafelagnum siga tey, at tað vanliga ikki hevur verið nakar trupul- leiki at fáa sáttmálarnar góðkendar, og tað verður roknað við, at SEV kann samráða seg til ein sáttmála. 30 sáttmálar Stutt eftir, at partarnir á privata arbeiðsmarknaðin- um eru lidnir at samráðast, fer Karsten Hansen og Fíggjarmálaráðið at sam- ráðast við ymsu fakfeløgini innan almenna sektorin. Samanlagt skal Fíggjar- málaráðið við samráðing- um fáa einar tretivu sátt- málar upp á pláss. Karsten Hansen sigur, at við seinastu samráðingar fingu fakfeløgini innan al- menna sektorin 12,5% í samlaðari lønarhækkan yvir tvey ár og sjey mánað- ir. – Hetta er tann hægsta hækkanin nakrantíð, og so nógv verður tað ikki hesa- ferð, sigur Karsten Hansen. Hann sigur, at eftir kreppuárini vóru lønirnar komnar langt niður, og landið kundi tískil ganga við til eina so stóra hækk- an. Men nú er aðrar tíðir. –Vit hava havt eina ekstremt høga lønarhækk- an, sum er hægri enn í flest øðrum londum. Men nú er vend komin í búskapin. Tann methøgi búskapar- vøksturin heldur ikki fram, og tískil er ikki rúm fyri stórum lønarhækkanum, sigur Karsten Hansen. Skattalætti Filosofiin hjá Karsten Hansen og landsstýrinum er heldur at geva skatta- lættar enn stórar lønar- hækkingar. – Tað er mín fatan, at skattatrýstið - serliga á teimum við miðal- og láinntøkum – er ov høgt, og tískil er eisini neyðugt við skattalættum, sigur Karsten Hansen. Og stendur tað til Karst- en Hansen, so skal skatta- lættin telja nógv í komandi samráðingum. Men hetta vilja fakfeløgini ikki hoyra talan um, og tey afturvísa blankt, at skattalættin fær nakra sum helst ávirkan á lønarkørv. Á 1. mai haldinum í Havn staðfesti Ingeborg Vinther, forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag, hesa støðu. – Eru skattalættarnir bara til fortreð, sum Ingeborg Vinther sigur, so dugi eg ikki at síggja nakra meining við teimum, sigur Karsten Hansen. – Nær hevur nakar sátt- máli givið so nógva hækk- ing í reallønini sum skatta- lættin?, sigur Karsten Han- sen. Skattalættin, sum Løg- tingið hevur samtykt, fer at kosta landskassanum 270 mió. kr. í mistum inntøk- um. Og Karsten Hansen er ikki í iva um, at hvørki vinnulív ella tað almenna ikki hava ráð til eina stóra lønarhækkan. –Vit mugu í síðsta enda gera ein sáttmála. So mugu vit taka fylgjurnar av hon- um. Vit binda okkum til at gjalda ávísar lønir, men vit binda okkum ikki til at hava øll í arbeiði, sigur Karsten Hansen. Karsten góðtekur ikki sáttmála hjá SEV Karsten Hansen setir hart móti hørðum. Hann kann als ikki góðtaka ein sáttmála, sum gevur næstan 11% samlaða lønarhækkan, sum SEV hevur gjørt við Magismeistarafelagið Yvirkskotið á landsroknskapinum er minkað við einari hálvari milliard í 2002 í mun til 2001. Neyðugt verður nú at stramma í við almennu útreiðsl- unum í ár, sigur fíggjarmálaráðharrin ROKNSKAPUR Heri á Rógvi Hósmorgunin legði Leif Abrahamsen, stjóri fyri Gjaldstovuna, og Karsten Hansen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, fram lands- roknskapin fyri 2002. Sum vit skrivaðu í gjár, so vísti roknskapurin eitt yvirskot áljóðandi 191 milliónir krónur. Hetta er rakstrar, løgu- og útlánsúrslitið (RLÙ). Avdráttirnir í 2002 vóru 144 milliónir, og landið hevði tá avtornaði 124 milliónir afturat í tøkum peningi. Hesir peningur er fyri ein stóran part av finna á bók í peningastovnum. Gjaldførið í Landsbankan- um vaks ikki við hesari upphædd, men Leif Abra- hamsen sigur, at peningur liggur á øðrum kontoum. Sambært landsroknskap- inum eigur føroyski lands- kassin 2,7 mia. í tøkum peningi. Inntøkurnar hjá lands- kassanum vóru í 2002 3,973 milliardir, og út- reiðslurnar vóru 3,542 milliardir. Íløgurnar vóru 240 milliónir. Yvirskotið er 504 milli- ónir minni enn í 2001. Karsten Hansen sigur, at hetta serliga skyldast, at blokkurin er skerdur 366 milliónir og framdar eru fleiri yvirtøkur. Sostatt sæst skerjingin í blokkinum týðuliga aftur. Sjálvur er Karsten Han- sen ikki í iva um, at var blokkurin ikki skerdur, so vildi fíggjarlógin bara verið tað hægri, og yvirskotið als ikki verið hægri. Karsten Hansen er fegin um úrslitið, sum er góðar hundrað milliónir hægri enn roknað varð við. Roknað verður við, at 2003 fer at geva nakað tað sama úrslitið sum 2002, sigur Karsten Hansen. Skuld Sambært landsroknskap-in- um eigur landskassin eina samlaða ogn upp á 5,38 mia. Av hesum eru 2,7 mia. í tøkum peningi í Lands- bankanum og á ymsum øðrum kontoum. Í miðal hevði Landsbank- in 2,4 milliardir innistand- andi í desember 2002. Minstainnlánið, t.e. eitt kravd ogn hjá landinum roknað útfrá % av BTÙ, er 1.385 milliónir. Samlaða skuldin var við árslok 2002 fimm milliard- ir. Tað almenna ov dýrt Á tíðindafundinum hós- morgunin nýtti Karsten Hansen eisini høvi til at nevna, at útfrá øllum bú- skaparligum spádómum, so nærkast føroyski búskapur- in verri dagar enn seinastu gull árini hava bjóðað. Hetta ger, at neyðugt verður at tátta í. Landsstýr- ismaðurin hevur sett tvey fólk at hyggja eftir almenna sektorinum við atliti at retionaliseringum, og sam- gongan er samd um at spara eitt prosent av fíggjarætl- anini fyri 2004. Og Karsten Hansen segði eisini, at eftir hansara tykki so vóru ráðini í umsitingini alt ov nógv. Níggju ráð er ov mikið, og hetta merkir í síðsta enda størri útreiðslur, segði Karsten Hansen. Slakari úrslit Leif Abrahamsen, stjóri á Gjaldstovuni, leggur landsroknskapin fram hósmorgunin Hesin grafurin vísir, hvussu inntøkurnar og útreiðslurnar nærkast hvørjum øðrum. Ovara linjan eru inntøkurnar og tann niðara útreiðslurnar.Hesin grafurin vísir, hvussu inntøkurnar og útreiðslurnar nærkast hvørjum øðrum. Ovara linjan eru inntøkurnar og tann niðara útreiðslurnar. Grafur: Gjaldstovan C M Y K 5 4