leygardagur 3. mai 2003síða 10

18 Nr. 84 - 3. mai 2003 Nr. 84 - 3. mai 2003 19 - Eg haldi, at fyrireik- ararnir hava megnað hetta tiltakið ógvuliga væl, sigur løgreglan í Runavík, sum als ongar trupulleikar hevur havt av, at út við 10.000 fólk vitj- aðu á North Atlantic Fish Fair týsdagin, mikudagin og hós- dagin EFTIR FISH FAIR Vilmund Jacobsen Á seinasta stevudegnum, hittu við løgreglumannin, Schandorff Vang, sum í sínum arbeiði var fram við á North Atlantic Fish Fair. Schandorff visti at siga, at alt hevði gingið væl, og at løgreglan ongar trupul- leikar hevði havt av hesum stóra tiltaki, sum nú at enda dróg út við 10.000 fólk til Runavíkar kommunu. Hann segði, at hóast nógv fleiri bilar enn vanligt koyrdu og parkeraðu í økin- um, elvdi hetta als ikki til nakrar trupulleikar, tí park- eringsviðurskiftini á havnalagnum eru so góð, og her er so rúmligt. Spurdur, um løgreglan hevði havt trupulleikar av rúsaðum fólki, segði Schandorff, at tað høvdu tey ikki. - Vit eru ikki boðsendir til nakað sum helst, og eingin hevur sovið í det- entiónini. Løgreglumaðurin visti tó at siga, at onkur er tikin fyri at koyra við kenning, meðan stevnan hevur verið. Gekk stak væl Sosialurin hitti eisini løg- reglumannin, Kurt Ras- mussen, sum var á vakt fríggjanáttina, tá ið stevnan var liðug, og Norrøna skuldi loysa um 04-tíðina. Vit spurdu hann, hvussu henda seinasta náttin gekk, og hvussu tað mundi gang- ast at fáa alt fólkið, sum vitjaði umborð á Norrønu hesa seinastu náttina, í land aftur. - Eg vil siga, at løgreglan hevur ongar sum helst trup- ulleikar havt av hesum stóra tiltaki. Vit eru ongan- tíð boðsendir til nakað, og tað taka vit sum tekin um, at alt hevur gingið væl. Kurt Rasmussen heldur, at fyrireikararnir hava megnað hetta tiltakið ógvuliga væl. - Teir hava sjálvir skipað fyri, at bilar, sum vitjaðu økið, sluppu at parkera, og vit mugu siga, at hetta hevur eydnast teimum til fulnar, tí her hava als eingir trupulleikar verið. Øll í land aftur Spurdur, hvussu tað mundi gangast at fáa fólk í land aftur av Norrønu, tá ið hon skuldi loysa um 04-tíðina, sigur Kurt Rasmussen: - Vit hava einki hoyrt um, at alt ikki hevur gingið væl, og vit vórðu ikki boðsendir til nakrar sum helst upp- gávur. Løgreglumaðurin sigur at enda, at tveir bilførarar eru tiknir við kenning í økin- um, meðan North Atlantic Fish Fair hevur verið hildin. EFTIR FISH FAIR Vilmund Jacobsen Onkur helt, at fjølmiðlar- nir í ov stóran mun høvdu hug at fokusera ov nógv uppá turrleggingina av Norrønu, tá ið tað gjørdist greitt, at eingin skeinking fór at vera aftur við mat- inum umborð. Tað er møguligt, at heldur nógv bleiv gjørt burtur úr hesum. Hin- vegin argaði tað mong – fyri ikki at siga øll, tú møtti á North Atlantic Fish Fair, at føroyska rúsdrekkalógin er so ótíðarhóskandi, at tey, sum ótu umborð á Nørr- ønu, ikki skuldu kunna leska sær við eini øl ella víni afturvið tí annars so frálíka matinum umborð. Tað er ikki at taka munnin ov fullan, um sagt verður, at tað serliga vóru føroyingar, sum hildu hetta vera størstu skomm av verðini. 317 barrir Í staðin fyri at loyva matstovunum umborð á Norrønu at skeinkja øl og vín, gingu fólk í Rúsuna í Saltangará at keypa sær løgir, sum tey partvís bóru oman í kømrini um- borð á Norrønu. Í práti við Ólav Hovs- garð, skipara á Norrønu, segði hesin, at í staðin fyri at loyva skeinking á mat- stovuni, vóru nú 317 barr- ir umborð á Norrønu. Hann hevði tó ikki hug at tosa meira um hetta, tí rúsdrekkalógin er ein pol- itiskur spurningur. Freistandi er tó at spyrja, hvar moralurin hjá okkum føroyingum er. Fokuseraðu uppá turrleggingina Løgreglan ongar trupulleikar av Fish Fair Løgreglan í Runavík hevur ongar sum helst trupulleikar havt av altjóða fiskivinnu-og alistevnuni, North Atlantic Fish Fair. - Vit eru ongantíð boðsendir til nakað, og tað taka vit sum tekin um, at alt hevur gingið væl. Eg haldi, at fyrireikararnir hava megnað hetta tiltak ógvuliga væl, sigur Kurt Rasmussen, løgreglumaður. Schandorff Vang, sum eisini hevur verið á vakt, er samdur við starvsbróðurin -Við hesar samráð- ingar skal verkafólkið fáa ágóðan av tí bú- skaparvøkstri, sum farin er fram, við einari lønarhækking, ið munar. Vit koma at halda fast við kravið um eina munandi hækking av tímaløn- ini, tí tað er ikki lønin hjá verkafólkinum, ið koyrir nakað á heysin í samfelagnum og ei heldur skaðar hon nakað kappingarføri segði Ingeborg Vinth- er, forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag í 1. Mai røðu síni á Vagl- inum í Havn. Vit prenta røðuna 1. MAIRØÐA - Nú halda vit so aftur 1. mai – alheims arbeiðaradagin. Hvar vit hava møguleika at gera upp støðuna hjá verkafólkinum her á landi. Land okkara hevur seinasti árini verið fyri stórum búskaparvøkstri, reypað hevur verið av frá sam- gonguni, um allan tann pen- ing, ið landskassin kundi leggja til góðar og seta inn í landsbankan, ja, tað er so nógvur peningur, at vit føroyingar hava ráð at lata 1 mill. kr. um dagin av blokk- inum aftur til danska statin. Men halda tit, at nakar av hesum samgongulimum hevur hugsað um ella virkað fyri, at verkafólkið skuldi fáa sín part av hesum bú- skaparvøkstri ella tey veiku og eldri í okkara samfelag? Nei, hvørki verkafólk ella hesi síðst nevndu hava fing- ið ágóðan av tí búskapar- vøkstri, ið fram er farin hesi seinasti árini. Tí krevja vit verkafólk, at við hesar samráðingar skal verkafólkið fáa ágóðan av tí búskaparvøkstri, sum farin er fram við einari lønar- hækking, ið munar. Í løtuni eru vit í tí støðu, at øll arbeiðarafeløgini stríðast fyri at fáa betur sømdir fyri okkara verka- fólk, men sum altíð gongur hetta ógvuliga strilti. Tað vísir seg, at verða mest sum ómøguligt at fáa nakran munandi bata fyri okkara verkafólk. Og tá fakfeløgini hjá okkara verkafólki krevja nakrar krónur í hækking uppá tímalønina verða allar forðingar gjørdar fyri, at tað ikki verður ráð til nakað sum helst. Nú verður sagt, at real- lønin hjá løntakaranum skal verða vaksin við heili 8% og skattalættin, ið verð- ur givin, skal gera keypi- orkuna hjá tímaløntum uppaftur betur. Men lat tað verða gjørt greitt, at tey tímaløntu hava ikki fingið størri keypiorku seinasti árini og skattalættin er bert eitt eiti fyri lágu inntøkurnar - skattatrýstið er hægri nú enn í 1997. So Arbeiðsgevarafelagið skal gera sær heilt greitt, at vit koma at halda fast við kravið um eina munandi hækking av tímalønini, tí tað er ikki lønin hjá verka- fólkinum, ið koyrir nakað á heysin í samfelagnum og ei heldur skaðar hon nakað kappingarføri. So Arbeiðsgevarafelagið kann nísta og tvína sum tað vil, vit fara at halda fast um krøv okkara – tí tey eru rættvís. Almenni arbeiðs- marknaðar- politikkurin Hyggja vit uppá Arbeiðs- marknaðarpolitikkin hjá sitandi samgongu má ásannast, at førdi politikk- urin ikki er til nakran frama fyri okkara verkafólk. Karensdagarnir blivu avtiknir í juni 2001, so verkafólkið fekk sjúkrapen- ing frá fyrsta degi og vóru tey tá líkastillað við aðrar lønmóttakarar, eitt nú tey alment løntu. Men tíverri toldi sitandi samgonga ikki, at landskass- in skuldi gjalda karensdagar fyri verkafólkið. So broyttu teir lógina aftur, so nú eitur tað, at arbeiðsgevarnir skulu gjalda karensdagarnar. Hetta kemur so at ganga út yvir tey, ið eru veik. Eru tey ov ofta sjúk fáa tey sekkin, tað er tað fakfeløgini ávaraðu um, og tað hevur FAG boðað frá, at arbeiðsgevarnir koma at gera. Hetta rakar bara verkafel- øgini og limir teirra, um- framt at tað órógvar sam- ráðingarnar, tí arbeiðsgev- ararnir brúka tað sum eina økta lønarútreiðslu, men hesin trupulleiki rakar ikki tey alment løntu fakfeløgini og limir teirra. Soleiðis ger politiski myndugleikin missmun á løntakarunum. Næsta kupp samgongan gjørdi móti teimum tíma- løntu var at broyta barns- burðarlógina og skerja rætt- in hjá teimum tímaløntu og øðrum lágløntum, so hesi mistu eina einar 3.000- 4.000 kr. um mánaðin. Politiska rákið her á landi fer alt meira tann vegin, at løntakarar missa inntøkur og aðrar tænastur. Tí tær al- mennu tænastunar skulu privatiserast við brúkara- gjøldum, hetta verður gjørt í smáum, so brúkarin ikki skal merkja tað. Sjónvarpsgjaldið er hækkað við 500 kr. um árið, ikki tí at tað hevur giv- ið okkum betur sjónvarp. Sjúkrakassin er hækkaður, ansingargjøld av børnum eru hækkað. Og soleiðis kann ein halda áfram, um hvussu tann politiski mynd- ugleikin leggur byrðu oman á byrðu á løntakaran. Í 5 ár er tann almenni sektorurin vaksin við 1,1 milliard kr., uttan at tað er komið teimum sjúku og veiku til góða – tey, sum veruliga hava brúk fyri umsorgan og hjálp. Prísansing er ongin og ongin brúkarapolitikkur, so handilsfólk hava frítt at gera sum teimum listir við vøruprísinum, ið støðugt hækkar og ger tað alt dýrari at liva fyri tað vanliga verkafólkið. Ágangur móti fakfelagsrørsluni Sjálvt um umboð fyri allar samgonguflokkarnar hava úttalað, at teir ikki vildu brúka fútarættin mótvegis fakfeløgunum, so hevur samgongan 2 ferðir hesi seinastu árini brúkt fúta- rættin í stríði sínum móti fakfeløgunum. Fyrsta málið var tá Fíggjarmálaráðið og Fiski- málaráðið fingu fútarættin at seta fútabann móti tí aftur- svari, sum Føroya Skipara- og Navigatørfelag hevði givið Fiskimálaráðnum, tá ráðið noktaði at brúka limir í Navigatørfelagnum, sum vóru í føstum starvi hjá Fiskiveiðieftirlitinum. Aðru ferð var, tá Heilsu- málaráðið brúkti fútarættin móti Havnar Arbeiðs- mannafelag. Hóast vøkru orðini um, at samgongu- flokkarnir ikki vildu brúka fútarættin móti fakfeløgun- um, so koyra málini fram- vegis í rættinum, og eingin av samgonguflokkunum hevur tikið stig til at taka aftur hesi mál. Hetta eru dømi um, at samgongu- flokkarnir als onga virðing hava fyri føroysku fakfel- agsrørsluni. Vanlukkutryggingar- lógin Landsstýrismaðurin í al- mannamálum hevur fyri stuttum lagt uppskot um nýggja vanlukkutrygging- arlóg fyri Tingið. Hóast fakfeløgini áður hava gjørt vart við, at neyðugt er at slík lóggáva tryggjar teimum, sum koma til skaða eitt endurgjald, sum dekkar veruliga inn- tøkutap teirra, so tykjast fakfeløgini at tosa fyri deyvum oyrum, tí lands- stýrismaðurin leggur upp til, at vanlukkutryggingin bert skal dekka 80 % av einari vanligari arbeiðs- mannaløn, og hetta fer at gera, at tey, sum koma til skaða, ikki kunnu klára fíggjarligu skyldur sínar. Hendan lóggáva fer fyrst og fremst at raka tey lægst- løntu, tí tað eru tey, sum ikki hava møguleika fyri at spara upp at standa ímóti við, um slíkur vanlukkutil- burður hendir, og tí er vandi fyri at tann, sum fær ar- beiðsskaða má fara frá hús og heimi. Er tað veruliga tað sum okkara politikarar ynskja? Fólkapensiónin Verandi samgonguflokkar hava klárt meldað út, at tað almenna ikki í framtíðini kemur at hava ráð at gjalda pensiónina ella eftirlønina hjá føroyska løntakaranum, men at fakfeløgini sjálvi mugu skipa eftirløn fyri egnu limir sínar. Hetta er vælkendur Fólkaflokspolitikkur, sum hinir samgonguflokkarnir fult út tykjast at hava tikið undir við. Borgarin skal sigla sín egna sjógv, og einki sam- haldsfesti ella solidaritetur skal vera í samfelag okkara - tað er politikkurin hjá verandi samgongu. Hetta merkir, at sam- gongan við vilja roynir at halda fast við tann stættar- mun, sum er í samfelag okkara, eisini tá fólk røkka pensiónsaldur - t.v.s. at tey, sum í vinnuførum árum hava forvunnið sær mest av peningi skulu ikki hjálpa til at gjalda til aldurdómin hjá teimum sum ikki hava havt somu møguleikar, men munurin í lønarinntøkunum skal halda áfram tá fólk fara um pensiónsaldur og skulu liva av eftirlønini har ein fær kr. 5.000,00 um mánaðin og ein annar fær kr. 25.000,00 um mánaðin. Eitt tílíkt samfelag ynskja verandi samgonguflokkar. Samstundis tykjast okk- ara politikarar at royna at tryggja sær og sínum bæði høga løn og høga eftirløn, og hvør skal gjalda ? - jú tað er vanligi skattagjaldar- in, t.v.s. tú og eg sum skulu gjalda, og nú tykjast polit- ikararnir ikki at halda at landskassin ikki hevur ráð, tí tá tað er teirra egna løn og eftirløn, so ber alt til. Nú heldur onkur kanska, at eg eri í so politisk, men sum umboð fyri løntakaran hava vit bæði rætt og skyldu at tala at einum politiskum stýri, sum hetta í stýrir Føroya landi í dag, ein kann gott siga, at ongin stýring er í landinum, tað hevur verið klandur og stríð av hesi samgongu, síðan hon fekk valdið. Fólkaflokkurin fær allan sín borgarliga politikk ígjøgnum uttan at Tjóðveld- isflokkurin maktar at støðga teimum. Landsstýrisfólk verða skift út aðru hvørja løtu, so ein gøla avloysir ta næstu á politiska vígvøllin- um - hetta er so tað politiska stýrið í Føroyum í løtuni. Til seinast skal mín áheit- an verða til øll verkafólk kring land okkara, latið okkum standa saman, sam- an eru vit sterk og tá skulu vit nokk vinna stríðið sjálvt um tað kann blíva hart í endaspurtinum av hesum samráðingunum. Verkafólkið skal hava ágóða av búskaparvøkstrinum Borgarin skal sigla sín egna sjógv, og einki samhaldsfesti ella solidaritetur skal vera í samfelag okkara - tað er politikkurin hjá verandi samgongu C M Y K 19 18