týsdagur 5. januar 1993síða 12

Síða 12 Nr 1-5 JANUAR 1993 Atli Dam, lógmaður í nýggjársróðuni: Málsetningur fyri 93: -Vit skulu góðska helvtina av fiskinum Tað er hóskandi málsetningur fyri 1993 at brúka 50% av land- aðum og keyptum 130.000 tonsum av fiski til víðari og virðis- miklari framleiðslur. Slíkur málsetningur treytar so stórri toll- fríar kvotur í EF-sáttmálunum og er eisini nýtandi jarnbrot í felagsneyndini, har vit skulu prógva, at tórvur er á hægri kvotum og tollloftum segði Atli Dam, løgmadur m.a. í nyårsrødu síni. Góðu landsmenn! Við ársskifuð 1991/1992 vóru vit triggir Edmund Joensen, Finnbogi Ísakson og Atli Dam av sjónvarpin- um settir at meta um árið 1992, ið tá stóð fyri. Sjálvur helt eg, at 1992 mátti roynast eitt sindur frægari enn 1991, ið ikki hevði roynst nakað serligt ár. Finnbogi Ísakson helt út- litið vera nakað tað sama í 1992 sum í 1992, meðan Edmund Joensen helt, at 1992 fór at verða eitt sindur vánaligari fyri vanliga før- oyingin. Hvussu slikt annars kann gerast upp — ti tað, sum hyldnast hjá einum, kann tykjast at koma øðrum sera meint við — mundu vit allir triggir liggja væl við síðuna av veruligu gongdini, so helst hevði ongin okkara rætt. Helit øårvisi 1992 gjørdist å mangan hått heilt ødrvisi, enn tey mongu årini frammanundan. Vit skulu aftur i fimtiårini og Wíatárini fyri at finna líknandi hendingar og eina líknandi gongd, sum sumt av tí, okkum var fyri í 1992. Árið byrjaði vánaliga við verkfalli, ringum veðri og lítum fiskiskapi á heima- leiðunum. Vénimar um batnandi fiskiskap, sum tað leið út á summarið, brustu, og mugu vit nú ásanna, at 1992 á heimaleiðunum er hit vánaligasta veiðuárið í mong mong harrans ár. Var tað eitt miðalár, fingu vit eini 110.000 tons av botnfiski av egum leiðum; men ársveiðan 1992 verður eimi 75.-80.000 tons Nýggj krev Stóra bakkastið í 1992 fingu vitseinasta ársfjórðingin, tá staðið undir okkara fíggjar og bankaskipan ruddi undan Hetta ger tað neyðugt at Sunga út í korud av nýggj um viðvíkjandi øllum term ultókum, ætlað eru ul fram- leiðslugking og virdisøking av okkara ulfeingi og ul nýggja marknadarføring av nýggjum borðklárum vør um At viðgera og selja so tú røkkur nærum út ul hin endaliga brúkaran, setir stór figgingarkrøv, og hetta setir aftur krøv ul álit á okkara peningaumfarsskipan já kredittvirði Føroya sum heild Aliuðákredittvirðið, sum bøtu handilsjavnin, gjalds javnin og ein figgjarløg í javnvág skuldi givið, verð ur nú at byggja upp aftur frá einum lægri stødi, og tekur tað nú longri tíð og darvar gongdin fram ul hesa nýggju skipan, har vit eru minni heft at veiðunggd og prísum á hålvlidnum ver um, tí nýggju vørurnar hava stødugart prísir Men hetta álit skal so end urreisast skjótast gjørligt í 1993 og verða vit øll at standa saman um neyðugu ultókini Útlandið Havi fleiri ferðir gamla årskvøld drigið fram munin ímillum búskapargongdina í Føroyum og hana ut í heimi. Í eini 10-12 ár gingu vit á rødini uttan at detta niður — teirrumegin, har kreppur, arbeiðsloysi og so sialur ótryggleiki valdaðu Sjálvt innan ríkið og í flein av allamærmastu grannalondunum gekk hesi ár støðugt niður á bakka; meðan vit so leingi fiski- veiðan gekst toluliga fram- vegis útbygdu og viðlíka- hildu samfelagið, veittu borgarunum rímiligt tal av úilboðum, øktu um materi- ellu vælferðina og høvdu arbeiði til flestar hendur. Hetta hendi uttan at vit fá- mentu kundu gera stórvegis fyri at halda avleiðingunum frá teim vaksandi heims- búskaparkreppu burtur. Kapltalríkidsmið Men nú hon gjørdist so fevnandi, at øll peninga- og valutaskipanin i heiminum varð tíkin av eini meldur- ódn, sum støðugt flytur seg og oyðileggur gjaldoyrað í einum landi fyri og ødrum eftir, sluppu vit ikki undan. At so kappingin um kapi- talrikidømid, ið var, sam- stundis gjørdist ovurhonds, tí eystanveldini í eini handavend ætlaðu at leggja um ul marknaðarbúskap — 10, sum fyrr nevnt, altid samstundis er kreppubú- skapur — er so orsøkin til, at Tíðindablaðið (EST), vit loksins komu í ta stóðu, at lånskeldurnar turkaðust upp Fyrr enn áliuð á okkara figgjarskipan er endurreist, verða hesar keldur bert at lagra ey yviruppskrúvaðu virðini verið hava á fastogn eru um allan heim horvin og hevði fyri hundraðlals banka- og tryggingarfeløg husagangin vid sær, og enn eru 95% av øllum pen ingaflutningum uttan sam band vid veruligar vørur ella ognir, men einans spekula uonsflyungar, og ti er ikki løgid, at avleiðingar røkka okkara peningaverð, har korni meginparturin av út láninum munandi fastognarvirdi aft hevur húsa- og antyr Hjá okkum er so etsint út ga nog stór peninganøgd ul tær avskrivingar bankaefurlitid krevur Koruni er hetta ikki mikið ul at peningastovnar viðegnari makt aleina skjótt endurskapa tað álu sum nog sum Orka teirra rættvisger Samvirkan Samvirkan ímillum hitt al menna igjøgnum lands banka og peningaverðina er neyðug, og harul efurlit og fráboðan, sum forða fyrr, at landskassin aftur kemur í slíka stóðu sum í oktober Stødan, sum var árini 1980-90, har peningastovn arnir fråsøgdu sær samstarv við onnur um kapitalstýr- ing, kemur ikki í aftur, og verða vit tí at hava álit á, at stovnarnir við øllum tí, eft- irlitið hevur lagt upp fyri, eru sterkari enn áðrenn end- urrelsnina. Ikki ber ul i stuttari réðu at viðgera allar samfelags- tættir og verður ú bert nortið við gongdina annars í 1992 Hóast ringasta rakår til gagnfisk á egnum leiðum, vóru samlaðu veidumøgu- leikar føroyinga i 1992 so rúmir, at heildarveiðan fer at liggja um 250.000 tons ella 20.000 tons flein enn i 1992. Økta veidan uttanfyri Før- oyagkið er mest lodna, svartkjaftur og annar ídn- aðarfiskur, meðan svart- kalvaveiðan við Labrador, sum var álitið hjá frysti- línubátunum, er minkað munandi. Marknaðarprísirnir fullu í 1992 nakað aftur, serliga á upsaúrdráttum, har ov stórur partur av framleidsl- uni framvegis fer í blokk, ið er ein prísviðkvom vera. Samanborið við árini frammanundan 1992 lógu útflutningsprísirnir kortini á hampuligum stødi. Kappingin um råvøruna, ið m.a. uppboðsskipanin eggjar til, hevur hækkað av - reiðingarprísirnar nakað, tá LÅ