týsdagur 6. mai 2003síða 6

10 Nr. 85 - 6. mai 2003 Nr. 85 - 6. mai 2003 11 Í oddagrein leygardagin skrivaðu vit um glantrileik samgongurnar, ið vit hildu vera av í hesum umfari. Men síðsti tingdagur avdúkaði enn ein leik ella kanska heldur eitt eftirspæl. Ein av samgongulimunum, Finnur Helmsdal, vildi tá tað kom til 3. viðgerð av broyting- unum í lóggávuni hjá partamanni sínum, Pálli á Reyna- túgvu, ikki atkvøða fyri. Finnur Helmsdal kom eisini við sera hvøssum, men samstundis sera vælgrundaðum atfinningum at lógar- uppskotunum. Hann vísti á, at komu broytingarnar gjøgnum tingið, fóru tær at merkja eitt afturstig fyri veikar samfelagsbólkar. Henda støða tingmannsins út- loysti eitt satt ódnarveður frá partanni hansara, al- mannaráðharranum. Uttan at fara í smálutir, ber tó til at sláa fast, at kjarn- an í álopi landsstýrismannsins vóru ikki hans-ara sera sakligu atfinningar. Nei tingmaðurin var sagdur at hava reint privat motiv sum grund fytri sínum atfiningum. Atfinningarnar vóru hevnd fyri, at Finnur Helmsdal ikki varð vorðin landsstýrismaður í almannamálum. Eisini varð brigslað Finni, at hann bert var eykamaður. Tað er so nakað heilt nýtt, at eykamenn ikki hava líka nógv virði sum „vanligir" tingmenn. Burtursæð frá, at Finnur Helmsdal ivaleyst hevði verið ein sera góður og fakliga væl funderaður landsstýris- maður, við tí innliti, áhuga og royndum hann hevur á tí sosiala økinum, so er hetta langt út. Tað er bæði ósak- ligt og ódámligt, tá ein landsstýris-maður soleiðis loypir á ein tingmann og brigslar honum heiður og æru frá, tí viðkomandi tingmaður er ósamdur. Tingmenn (eisini eykmenn) eru yvir landsstýrismonnum! Teir eru bert og eiga bert at vera bundnir av síni samvitsku. Atburður landsstýrismansins avdúkar ein ódámligan hugsunarhátt. Tað er so tað, tað er. Verri er, at hesin atburður samstundis avdúkar, at tað so týdningarmikla orðaskiftið og demokratiskur hugsunarháttur hava trong kor í Tjóðveldisflokkinum. Tað er eisini vert at merkja sær, at Finnur Helmsdal tey árini hann hevur sitið á tingi hevur roynt at fáa sínar egnu at reka ein virðiligan sosialpolitikk og ansa eftir ikki at lata flokkin draga ov langt til høgru av eitt nú fólkaflokk- inum. Tað, sum er enn verri, er, at flokkurin hetta seinasta árið hevur latið seg stýra í alt ov stóran mun av Miðflokkinum. Nakað, sum Finnur ikki hevur kunnað forðað, nú hann ikki hevur havt sæti á tingi. Nú hann kom inn sum eykamaður hevur hann so kortini gjørt vart við síni sjónarmið og kunnu vit so bert gita, hvørjar avleiðingar hetta fer at fáa fyri hansara framtíðar virksemi í flokkinum. Hvussu og ikki, so hava allir flokkar brúk fyri tingmonnum við innliti og royndum í mál sum eitt nú sosialmál og sum tora at standa við sítt. Hetta er eitt øki, sum flokkar við virðing fyri sær sjálvum, ikki eiga at ganga uppá kompromiir við bara fyri at varðveita vald. DAGSINS MEINING Sosialurin Eftirspæl VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Schandorff Vang Oyrarbakki Brynhild Thomsen, jour- nalistur, hevði áhugaverda skriving í Fregnir nr. 14 um korruptión. "Tað eru bert 10 ár síðani, at Føroyar sum eindømi í demokratiska heiminum fóru á húsagang. Høvuðsor- søkirnar vóru skitnar polit- iskar skipanir og manna- gongdir…" og víðari: "…føroyska samfelagið framvegis er sjúkt og plág- að av sóttini." Er hetta tað, sum hendir í sameiningarnevndini fyri kommunurnar í Sundalag- num? Er tað so, at vitan er mis- nýtt "…til egnan fyrimuns ella fyrimuns fyri onkur ávís, meðan atlitið til borg- ararnar sum heild verður gloymt"? Er talan um "rossahandl- ar og lógarsvans"? "Er politiska skipanin ikki gjøgnumskygd allan vegin, so er lítil ivi um, at korruptión fer fram." So- leiðis stendur eisini í greinini! Er talan um lótir? Er talan um nepotismu og framíhjárættindi? „Tað er eisini eitt slag av korrup- tión, og avleiðingarnar fyri samfelagið eru teir somu oyðileggjandi." "Um politikararnir halda, at teir eru valdir bert fyri at røkja áhuga- málini hjá sínum floks- feløgum, so er talan púra greitt um korruptión." Tveir av høvuðspersónu- num í sameiningarmálinum eru garvaðir fólkafloks- menn og sýnast vilja gera alt, sum stendur í teirra makt, fyri at tekkjast ætlan- unum hjá fólkaflokslands- stýrinum, og á tann hátt slóða fyri skjótari komm- unusameining. Er tað korruptión? Er talan um kleptokratar? „...tí slíkir stjala frá sín- um egna fólki og lata til tey fáu útvaldu." „Samanumtikið hava før- oyingar alt at vinna við eirindaleyst at krevja góðan stjórnarsið." Kunnu vit ikki krevja tað sama av okkara bygdaráð- um? Hví sýnist tað, sum sameiningarnevndin ar- beiðir við duldari dags- skrá? Er korruptión ein trupul- leiki teimum 6 sameining- arkommununum? - Livst so spyrst! Sameiningarkorruptión? Sólgerð Andreassen Norðskáli Tveir kunnandi fundir hava verið í Eydnuni í samband við kommunusamanlegg- ing. Bæði panel og orðstýr- ari vóru so hjartaliga samd um, at bygdirnar nú skuldi ganga saman í katólskt hjúnalag, sum sagt varð. Tað ber nevniliga ikki til at skiljast. Fólkið kom á fund fyri at hoyra um fyrimunir og vansar. Men frá panelinum varð sagt, at leggja vit ikki saman nú, so verður tað ongantíð. Eg haldi, at tað er óprofessionelt ikki at velja eitt umboð, sum er ímóti samanlegging, so fólkið fekk eitt breiðari grundar- lag at taka støðu út frá. Tað sær út til, at málið hevur alstóran skund, hví? Skulu fólk ikki hava tíð at umráða seg ella hvussu? Ein av áhoyrarunum bað um, at fólkið varð kunnað við einum faldara. Hetta var ikki hildið at vera neyðugt. Onkur helt, at tað broytti einki, og at fólk bara kundu møtt til fundirnar. Álvaratos, nú verður so nógv tosað um eldrapoli- tikk. Men tað er bæði synd og skomm ikki at fáa ein faldara í húsini, so tey, sum vóru ov slitin ella sjúk at koma á fund, og tey, sum vóru burturstødd ella til arbeiðis, eisini vórðu kunn- að. Hesi fólk eru líka nógv verd, sum tey, sum møttu á fundinum. Tað er ov vánaligt at skrumbla eitt so stórt mál ígjøgnum. Við inngongdina á einari konsentratiónslegu stendur at lesa: "At gloyma er at endurtaka." Hetta rann mær í huga, tá ið eg hoyrdi um alt, sum møguleikar vóru fyri at gera, bara vit leggja saman. Tað var sum at loypa aftur í 80ini. Har vóru nevndir tunlar, havnir, ítróttarhallir o.a. Sagt varð, at tað var ov lítið av fólki, sum búsettist her. Neyðugt var at skapa meira virk- semi, so fólki kundi støð- ast. Løgið, her eru fleiri virki og nógv handilsvirksemi, ein skúli við øllum hent- leikum og eitt virkið út- róðarlív. Nógv nýggj hús verða bygd, hóast kreppan bara hevur fá ár á baki. Møguleiki var fyri at útbyggja havnina á Oyri. Eg havi einki ímóti fram- gongd, men skulu vit hava meira tunga ferðslu til Oyrar, hví verður vegurin so ikki lagdur oman fyri bygdina? Minnist til børn- ini, tey skulu framvegis eftir sama veg í skúla. Eisini havnin í Hvalvík kann verða útbygd. Har vóru allir møguleikar opnir, og ein møguleiki var at taka ímóti ferðamannaskipum, so vit kundu fáa fleiri ferðafólk í "Sunda komm- unu". Eitt, sum eg saknaði, og havi saknað, er ein sjón- ligur umhvørvispolitikkur. Tað varð bara tosað um at hyggja frameftir og at byggja meira. Men enn standa skrímsl og minna okkum á 80ini. Aliringar rekast um alt Sundalagið. Kommunu samanlegging í Sundalagnum Framhald á næstu síðu Eingin hevur ábyrgd av at beina teir burtur, tí eingin eigur teir. Er tað nakað, sum ferðafólk leggja til merkis, so er tað dálking. Eitt tað ríkasta økið í Føroyum, tá ið talan er um smádýr, er í fjøruni við Streymin, sum eftir øllum at døma verður savningar- miðdepil. Hetta er streym- inum fyri at takka, tí nógv útskifting er í sjónum. Men tað er kanska ein spurn- ingur um tíð, tá kanningar vísa, at Sundalagið er illa dálkað. Verður hildið á, uttan ein skilagóðan um- hvørvispolitikk, kann henda, at vit verða fátækari heldur enn ríkari. Tað er sjálvsagt neyðugt at nakað av náttúruni hvørvir, tá ið bygt verður. Men aðrastaðni í fram- komnum londum, verða krøv sett til kanningar, fyri at vita hvørji árin virksemi hevur á náttúruna. Dentur eigur at verða lagdur á, hvar byggingin ger minst skaða, og at virksemi dálkar sum minst. Eru fólk góð við náttúruna, bíða tey ikki eftir at onnur seta krøv. Nei, tá seta tey sær sjálvum krøv, um tey vilja eftir- komarunum væl. Tað finn- ast virði, sum ikki kunnu gerast upp í pengum. Latið okkum verja tey, so vit kunnu vísa ferðafólki land- ið uttan at skammast. Tað er gott at liva í Sundalagnum, og her er vakurt. Nógvur fuglur er bæði summar og vetur. Ternubøli, tjøldur og æðu- reiður eru allan vegin suður eftir steymoynni frá brúnni til Streymnesar. Útróðrar- bátar koma og fara, og fólk seta nógv tiltøk í verk, sum høvi er at savnast til. Sum rákið er, verða kommunurnar ivaleyst lagdar saman fyrr ella seinni. Men lat okkum fyrirreika til okkum til ta tíð, og geva fólkinum eina ítøkiliga ætlan. Tað er óheppið, um fólk kenna seg noydd at flyta burtur. Tí kanska valdu tey at búseta seg á einum friðarligum miðstaðarøki. Eg havi einki ímóti fram- gongd ella samanlegging, men ikki fyri ein og hvønn prís. Sárini og sviðin frá 80unum plágar framvegis, og eftir fundirnar haldi eg ikki, at vit eru vorðin stórt meira búgvin. P/S Ein lítil viðmerking til Hans Jørgen Jensen. Sum øllum kunnugt, sum lesa tíni brøv, ert tú rættiliga ironiskur, tá ið tú skrivar. Tað er ikki vist at øll skilja teg. Tú kundi eisini sagt, at Hvalvíkingar o.o. ikki eru bangin fyri at bróta upp um armar og tískil eiga at verða javnsett. Men onkur er, sum ikki hevur nóg nógv sjálvsálit, tí ynski um at eingin saman- legging verður uttan Sunda kommunu, kom ikki frá Sundakommunu, men frá hinum kommununum. Tit kundu kravt, at verður atkvøða, og allar hinar kommunurnar eru fyri, so má Sunda kommuna fylgja við. Hetta er ikki meira enn rímiligt í einum demokrat- iskum samfelag. Niels A. Mortensen stýrisformaður KFS Nú royndin at fremja størstu kommunusamein- ing í Føroya søgu er við at koma undir land, er spurn- ingurin um hví Eiðis kommuna ikki er við rættu- liga komin í brennidepilin. Hendan fokuseringin er rættuliga óheppin, tí spurn- inguin hevur ikki verið aktuellur fyri partarnar. Kommunurnar í Sunda- lagnum hava samstarvað síðan 1985. Í 2001bleiv lagt upp til at víðka samstarvið til at fevna um fleir máls- øki. Ein víðkan av sam- starvinum til fleiri málsøki kom at merkja, at sjálv- ræðið hjá kommununum fór at blíva skert munandi og tí komu kommunurnar til ta niðurstøðu at tær eins væl kundu royna samein- ing. Tá Eiðis kommuna ikki hevur verið við í hesi gongdini, er tað heilt natúrligt at hon ikki er við í samráðingunum um sam- eining. Eiðis kommuna hevur fyrr verið boðin við í sam- starvið, men teir hava ikki tikið av, tí hildu vit ikki at tað var realistiskt at royna at taka Eiðis kommunu við. Eitt samstarv við Eiðis kommunu er Felagsskúlin á Oyrarbakka og hevur hetta stóran týdning fyri øki. Aðrar kommunur hava vent sær til okkara fyri at fáa innlit í samráðingar- leistin og tað hava tær fing- ið, men Eiðis kommuna hevur als ikki víst málinum ans. Tá aðrar kommunur hava vitað um og víst áhuga fyri kommunusam- einingini, er tað løgið at Eiðis kommuna skal vera púra óvitandi. Eiðis kommuna hevur í løtuni eftir øllum at døma nóg mikið í sær sjálvum og tað respektera vit. Vit hava havt samband við Eiðis kommunu um samstarv og niðanfyri er eitt yvirlit yvir hvussu tað hevur gingist: Royndir hava verið gjørdar at fáa Eiðis kommunu við í samstarv- ið millum kommunurnar í Sundalagnum síðan 1988, tó uttan úrslit. Í november 1994 tekur Eiðis kommuna støðu, har hon ger greitt at teir vilja ikki koma upp í samstarvið, grundgev- ingin er at teir vilja bíða eftir hvat landsstýrið ger við kommunubygnaðin sum heild. Landsstýrið hevur onki gjørt við kommunubygn- aðin og vit mugu tí ganga út frá at Eiðis kommuna hevur somu støðu enn. Í hvussu so er hevur hon ikki givið til kennar at nakað er broytt. Eiðis kommuna var boðin at koma við í sam- starvið um Røktarheimið í Streymnesi, svarið kom í juni 2000 og var nokt- andi. Í 2002 var ein roynd gjørd at fáa ein felags sáttmála um læknahølini á Eiði og við Streymin. Eiðis kommunua kundi ikki góðtaka sáttmálan uttan at hinar kommun- urnar gingu við til at læknin altíð skal vera 3 dagar um vikuna á Eiði. Tá tað ikki eru kommun- urnar sum seta læknan er ein slík treyt óviðkom- andi, grundað á at tað læknin sum av sínum eintingum avger hvussu viðtalan skal lagast eftir tørvinum. Hugburðurin yvirhøvur millum politikar í komm- unufelagsskapinum er at Eiðis kommuna er altíð vælkomin við, tó undir somu treytum sum hinar kommunurnar. Trygvi F. Guttesen Við gleði hoyrdu vit teg alment boða frá, at bygg- ingin av Tekniska Skúl- anum í Tórshavn skal byrja í ár. Sigast má, at hesin skúlin hevur víst eitt kinesist tol. Eg minn- ist tá ið flutt var í leigaðu barakkinar hjá kommun- uni, og eg minnist eisini troystartalurnar um, at hetta bert var ein fyribils loysn, sum nú kortini hevur vart í næstan 30 ár. Mong eru tey, sum fara at fylgja væl við um títt lyfti fer at halda. Hví skal vinnan gjalda? Eftir sum tú nú hevur víst positivan áhuga fyri Tekniska Skúlanum í Tórshavn, havi eg ein spurning, sum eisini hevur nakað við um- rødda skúla at gera: Hin 12. november 2002 legði Annlis Bjark- hamar uppskot fyri løg- tingið um at broyta lóg- ina um yrkisútbúgvingar, soleiðis at vinnan – lærumeistarin - nú aftur skal gjalda skúlapengar, ella rættari sagt, tað almenna skal hava stuðul frá tí privata, meðan lær- lingurin ikki er til ar- beiðis, av tí at hon/hann eru í skúla. Grundgevingin fyri hesum uppskoti er sera løgin, og ljóðar soleiðis : "Nú nógv virksemi er í handverksvinnuni metir landstýrið, at henda vinna ikki hevur tørv á stuðli í tann mun, sum talan var um í kreppuárun- um". Óskiljandi grundgeving Hetta er ein óskiljandi grundgeving. Her er als ikki talan um nakran stuðul, men um pengar til skúlanæmingar, sum ikki fáa SU. Málið snýr seg um skúlapengar til næm- ingar, sum landsstýrið hevur álagt vinnuni at rinda. Landstýrið hevur við hesi lóg býtt allar skúla- næmingar í tveir bólkar nevnliga: Næmingar í handverksskúlunum og næmingar í øllum øðrum skúlum. Vinnan skal rinda skúlapengar til tann fyrst nevnda bólkin, meðan tað almenna rind- ar fyri allar hinar skúl- arnar. Mín spurningur til Fólkaflokkin, Føroya Vinnuflokk og til tín Òla Breckmann er : 1.) Hví tóku tit undir við uppskotinum hjá Annlis Bjarkhamar ? 2.) Hví leggja eyka byrð- ar á vinnuna ( u.l. kr. 3,875 mió um árið ) sum tú áður hevur verið við til at taka burtur ? 3.) Hví taka tit undir við at allir skúlanamingar skulu ikki vera líka, men heldur býtast í tveir bólkar ? 4.) Var tað ikki júst tín partamaður – løg- maður, sum í Ùtvarp Føroya greiddi frá, at vit eiga at hjálpa og stuðla teim skúla- næmingum, sum al oftast vera verandi í Føroyum ? 5.) Hevur tú ætlanir um at gera nakað við hetta mál í samband við komandi fíggjar- ætlan ? VIÐMERKINGAR Framhald av síðu 10 Fyrispurningur til Óla Breckmann, fíggjarnevndar- formann Hví er Eiðis kommuna ikki við? Ársins Songrødd í Fuglafirði: Nomi Háberg Hansen nummar eitt TÍÐINDASKRIV. Mentanarhúsið í Fuglafirði varð enn eina ferð karmur um eitt av okkara stóru tónleikatiltøkum um viku- skifti. 4. innleiðandi umfar av Ársins Songrødd 2003 vísti av sonnum, hvussu nógv ókend talent vit hava í Føroyum, og tað varð longu frá byrjan lagt upp til eina harða kapping. Tað sera góða ljóðum- hvørvi og dugnaligi ljóð- teknikarin Jóhannes Stein- grund gjørdi, at tiltakið sum heild eydnaðist til UG. Aftaná at allir luttakararnir høvdu verið uppi á pall- inum og sungið, fóru dóm- ararnir handan hurð, at leggja stigini saman. Langt um leingi komu boðini, at nú varð funnið fram til hvør skuldu víðari í stóru final- uni sum eisini verður í Mentanarhúsinum og er tað tann tann 24. mai. Nomi Háberg Hansen bleiv tann sum fór av stað við flestu stigunum og bleiv sostatt nr. 1. Nr. 2 gjørdist Eydna av Fløtum. Næstseinasta umfar verður tann 10. mai. (tvs. leygarkvøldið) í Bad- mintonhøllini í Havn. C M Y K 11 10