leygardagur 30. januar 1993síða 14

Síða 14 Nr. 20 — 30. JANUAR 1993 Tíðindablaðið EI Gerið Førovar til eitt valdømi Alsamt oftari verður prógvað hvussu stirvin og ótíðarhóskandi okkara politiska skipan er. Eitt dómi var, tá løgtingsmenn millum jólanna - játtaðu sær sjålvum 2.245.000 krónur í skattafríari eykaløn, samstundis sum øll onnur verða skerd munandi í løn og missa onnur vunnin rætt- indi. Annað dómi er viðferðin, sum uppskotið hjá Bjarna Djurholm, um Føroyar sum eitt valdømi, hevur fingið. - ; Eirikur Lindenskov skrivar Tad vísir seg, at poltukarar leggja størn tydning í at tyggja sin egna løgtungs sess, heldur enn at hugsa um, hvat gagnar landinum best. Tí tykist kjakið á tingi um at gera Føroyar ul eitt valdømi at vera á sera lágum stødi. Menn kjakast ikki um hví summi halda, at betur hevði verið, um landið var eitt valdømi, men teir velja heldur at ill- og misteinkja suðurstreym- oyingar fyri at vilja taka alt ræði í Føroyum. Tað er í veruleikanum ikki tað, sum málið snýr seg um. Skipanin fremur lokalpolitikk Vidurskifuni í Feroyum eru ómetaliga nógv broytt, síðan løgtingid varð end- urreist í 1852 (fyri 141 ár- um síðani). Hetta í sjálvum sær átti um ikki annað at fingið menn at tikið málið í stórri álvara. Eg eri samdur við Bjarna Djurholm í, at ver- andi skipan ikki gagnar samfelagnum, men heldur fremur ein (lokal)politikk, har hver roynir at draga sum mest ul sín. Men eg haldi tó ikki at uppskotið er nóg væl fyrireikað. Tað var ikki beint av Bjarna at leggja uppskotið fram ein- samallur. Politiskur sjálv- dráttur eydnast sjáldan - ú verða slík >kollveltandi< uppskot altíð feld, tá ein- stakur ungmaður leggur tey fram á ting. Persónar og valdømi sett móti hver sørum Ynskja tingmenn veruliga at fåa eitt slikt mål igjøgn- um, so eiga teir at fáa fleiri tingmenn úr fleiri flokkum at leggja tað fram saman við sær. Eisini átti málið at komið fram í fjølmiðiunum og fingið verduga umrødu har, so veljarin eisini fekk høvi at siga sína hugsan. Fjølmidlarnir hava stóra åvirkan - hugsa vit um ætlaðu skerjingarnar í fólkapensjónini, so var ein »&imman« í utvarpinum nóg mikið ul at sannføra | landsstýrismannin hvussu = órímilig krgvini vóru Tá ungmál ikki eru nóg væl iynreikad, so út nytta ungmenn støduna til egnan fyrimun. Teir taka ikki málið í tí álvara, sum tað hevur uppiborið, men velja heldur at seta per um, nýggju sónar og valdómi upp ímóu hverjum øðrum Solidarískir við sær sjálvum Mikudagin í síðstu viku var fyrsta viðgerð í ung- inum av uppskotinum um Føroyar sum eitt valdømi. Hann, ið lesur umrødu av fundinum í bløðunum, gerst als ikki klókari. Málið hevur verið frammi fyrr - men tingmenn vilja framvegis ikki nerta henda spurning. Orsøkin er týðu- lig: Tingmenn, ið halda seg vera í vanda fyri at fella, um skipanin verður broytt, berjast við hond og fót ímóu. Men har er eingin vandi, ú tá um ræður at >verja vunnin rættindi« hjá tingmonnum (m. a. løn við betri treytum enn vanlig fólk fáa og aðrar snøklar, sum tann >flógvi< tingsessurin gevur) eru tingmenn ófgra >solidariskir<. Teir bakka ikki ein tumma! Ærligari >kvalifikasjónir- Einki veruliga haldgott ar- gument er enn ført fram eyga á. aftur. Heini O. Heinesen úr Tjóð- veldisflokkinum heldur, at verður alt landið eitt valdømi, so verður ringt hjá nýggum og ókendum fólki at koma framat. Útskiftingin á tingi verður litil, tí tey, ið sita har, eru vorðin so kend gjøgnum útvarp og sjónvarp, at veljarin heldur velur tey Sverri Midjord úr Javnaðar- flokkinum heldur, at tað fer at ganga út yvir tey smærru valdømini, um skipanin verður broytt. Tey verða kanska ikki umboðað á tingi. Annars fyri at varðveita verandi skipan Tad, at bert poliuk arar ur Sudurstreymi fara at taka avgerðir, eru pástandi, ið valla eru sann líkir. Ti var landið eitt valdømi, so kundu ett nu Havnarfólk valt Heina O Heinesen, kuningar kundu valt Sverra Midjord og suðringar kundu valt onkr an úr Vágum 0. s. fr. Hetta hevði í øllum fórum loyst tingmenn úr einum haft, leysir sum ikki er ul gangs fyri samfelagið. Tað er í sjálvum sær ikki er nøkur »kvalifi- kasjón< at vera úr einum á- vísum valdømi eingin verður góður politikari bara av teirri orsøk. Tá vit velja ein politikara, so skal tað vera tí, at viðkomandi er ein góður politikari og ikki tí hann er úr einum á- vísum valdømi. Og var tað nú so ótrúðligt, at allir teir góðu politikararnir vóru úr einum valdømi, ja so høvdu vit all møguleikan at velja ein góðan politika- ra. Tað skal — ikki snúgva seg um at kradda sum mest til sitt valdømi, helt hann, at allar útbyggingar uttan = broytast og visti í hesum sambandi á fyri Havnina tykjast at vera ein marra = ensku valskipanina. Skuldu vit nýtt hjá tingmonnum úr Suðurstreymi. hana í Føroyum nú, hevði tað stutt sagt Mikkjal Sørensen úr Javnað- = merkt, at landið hevði 32 valdømi. arflokkinum heldur, at vandi er fyri at Hvert valdømi fekk ein tingmann - allar avgerðir verða tiknar av pol- tann, ið fekk flestar atkvødur. Allar itikarum úr miðstaðargkinum, um hinar atkvødurnar í valdøminum landið verður eitt valdómi. Hann filt- høvdu so farið fyri skeyti. ist eisini á, at miðstaðarpolitikarar Við valið 1990 hevði tað helst halda, at teirra politikur er landspol- = merkt, at Javnaðarflokkurin hevdi itikkur, og at politikarar uttan fyri einar 18 - 20 tingmenn. Hinar hevði miðstaðargkið reka lokalpolitikk. Um Fólkaflokkurin og Sambandið onkran. Í og tað veruliga var so, spyr Mikkjal - hví helt at skipanin grundieggjandi skuldi men um hvat ið best er fyri | samfelagið | Stóru flokkarnir hava fyrimun Onnur lond eru, eins og vil, býtt sundur í flein valdómi Men vit mugu bara síggja í eyguni, at vit eru eitt líuð | land, gott 30.000 veljarar vit hava avbera góð samferðsluviíðurskifu. Ti er so liul mening i at byta landið sundur í smærmi eindir. Verandi valskipan er heldur ikki so rættvís, sum onkur vil vera við. Summir flokkar hava betri møg- uleikar at verða valdir í einstøku valdømunum, enn aðrir. Eitt nú er Javnað- arflokkurin einasti flokkur, sum megnar at fáa umboð valt úr øllum valdømunum samstundis. Hetta gevur teimum >etableraðu< flokkinum fyrimun. Tann føroyski flokkurin, sum er best >eta- bleradur« er Javnaðar- flokkurin. Hann er upp- bygdur soleidis, at øll val- dømini eru umboðað í floksleiðsluni, alt eftir hvussu nógvar atkvødur hvert einstakt valdømi hev- Ti vilja teir ikki broyta valskipanina Leitar tå í blødunum eftir góðum grundgevingum fyri ikki at broyta valskipanina, so eru tær ringar at fáa hava miðstaðarpolitikarar so ikki skiftivis Javnaðar- Fólka- og steðgað hesum? Sambandsflokkurin myndað lands- Anfinn Kalsberg úr Fólka- stýri. Hinir flokkarnir høvdu ikki verið flokkinum hevði aðrar tankar. Hann = umboðaðir nevnivert. Høvdu vit slíka skipan, høvdu ur. Floksleiðslan er hægsti myndugleiki floksins mill- um landsfundimar og skal tí taka stæðu í øllum týð- andi spurningum. Seinasta dømid var løgmansvalid. Hesin bygnadur - og sjálvsagt tann fólkaliga hugsjónin, ið flokkunn byggir á, hevur skapt flokk- inum eitt grundarlag, sum ger at hann hevur møgu- leika at verða umboðaður í øllum valdómum stundis A og floksleiðslan sam Tá vit nú tosa um bygnaðin og organisasjónina í Javn aðarflokkinum, so fall mær tað fyri brósuð, sum Jóann- es Ejdesgaard, landsstýris- maður, bar fram í sjónvarp- inum eftir løgmansvalid. | Tá hann var spurdur, um hann var skuffaður av, at floksleiðslan ikki ulmælu hann ul løgmann, segði hann, at floksleiðslan ikki var »representativ« - um- boðandi. Tað er sera harm- iligt, at okkara nyggjasti politikari skal siga slíkt um demokratiið í Javnaðar- flokkinum, sum vit hava so Stórt álit á. Floksleiðslan er hægsti myndugleiki í flokk- inum millum landsfund- imar - hon er hægri enn starvsstjórnin. Hvussu Jó- annes kann koma fram til, at floksleidslan ikki er »re- presentativ«, skilji eg ikki. Vónandi var hetta bert 6- heppin málburður. Smærru flokkarnir hava ongan kjans Tað at javnaðarflokkurin er so væl struktureraður, er kortini einki argument fyri ikki at broyta vaiskipanina. Hugsa vit eitt nú um Vága valdømi, so eru tað við 99% vissu, bert javnaðar-, fólka- og sambandsflokkur- in sum kunnu fáa ungmenn valdar. Tjóðveldisflokkurin og hinir smáu hava ongan kjans og av teim orsøk eru órvað fleiri veljarar, ið ikki velja efur síni poliusku sannføring Afturat øllum hes um kemur meiningsleysa stríðið millum bygdir um at fáa mann valdan. Tað stríð ið gagnar als ikki nakrari demokratiskari skipan, tí tá verður bert hugsað um lok al viðurskifu. Broytið skipanina! Vit høvdu fingið fleiri fyrimunir, um landið varð eitt valdømi. Utskiftingin á tingi hevði verið størri, ti politikarar høvdu ikki á sama hátt megnað at hildið so fast um, og nærmast misnytt, tingsessin til egn- an ella lokalan fyrimun. Veljarin hevði betur møgu- leika at velja millum polit- iskar hugsjónir, tí lokalu á hugamálini hevdu fingið minni tydning. Øll høvdu kunnað valt júst tann politikaran, sum tey vildu stuðla. Kvinnur høvdu verði betur umboðaðar, ti tær tá høvdu kunna »brot- ið< seg fgjøgnum. Vit kunnu i øllum førum stadfesta, at verandi skipan ikki hevur verið nóg góð. Abyrgdarkenslan fyri samfelagsviðrunum hevur ikki verið nóg stór - ikki bara tí, at landsstýrismenn ikki hava havt ábyrgd av sínum málsgki, men eisini tí at lokal áhugamál hava verið tikin fram um veru- ligu trupulleikarnar. Okkum tørvar flein ærligar politikarar, sum vilja arbeida vid opnum kortum og sum vilja steðgað = spekulantunum, sum eru slopnir at eyðræna samfelagsviðrini. Tað eru slík aspekt vit mugu hava inn í før- oyskan politikk. Vit skulu hava politikarar, sum vilja liva undir somu treytum, sum vanliga fólkið - líða undir somu skerjingum og sum veruliga vilja arbeiða, landi og tjóð at frama. Vónandi = viðgera ungmenn málið í álvara - og vælsignaðir gloymið tåpuliga og barnsliga stríð- ið millum Suðurstreym og restina av landinum!!! Eirikur Lindenskov