hósdagur 18. februar 1993síða 16

Síða 16 Nr. 33 — 18. FEBRUAR 19 Tidindabladid CLI — Á Á meini eg eisini, at danir hava eina skyldu ul at hjálpa okkum, ti vit eru ein partur av ríkinum Hetta verður tó ikki sagt fyri at geva dønum skyld ina fyri støðuna Ikki sama møgu- leika sum aðrir Men ein kann venda ti við og siga, at nettup ti, at Føroyar ikki eru ein suve- renur statur, so hava vit ikki sama møguleika sum aðrir. Eitt nú í sambandi við at devaluera krónuna ella at farið beinleiðis ul IMF og fingið eina skila- góða lániskipan uttan tó at sett nakað poliuskt upp á spæl afturfyri. Hetta var so helst eisini tað danir royndu í oktober í tí fyrru avtaluni, har stórri virð- ing varð vist ti politiska sjålvstyrinum hjå føroy- ingum Men nú teir skulu koma afturumaftur, so mugu teir út at rættvísagera hetta mótvegis sínum veljarum og fólkatingslimum og noyðast tí at seta harðari treytir við Jógvan Mørkøre heldur, at nettup ti, at føroyingar ikki hava so nógvar møgu- leikar at velja millum, hava danir skyldu til at taka lut í eini endurreis ingarætlan -Vit mugu um, hvussu vit koma burtur úr hesum og hvussu vit gjalda okkara skuld Men tað krevur so, at tey, sum hava pengarnar, verða við ul at bera byrð- arnar tosa Tiknir av ræði Jógvan Mørkøre er ikki so klakkur av, at danir vid fyrru bjargingini kravdu, at vit skuldu hava javnvåg á okkara tíggjarlóg Hetta er eitt krav, sum IMI eisini setir. Men hann heldur i æt fantastiskt at danir semna umfarinum dittaðu sær at tosa um valskip- anina og lóggávu, sum hevur verið sermál. Tá vildi heimastyrid verið sera nógv skert. Vit hava einki militer í Føroyum, men tað, sum danir hava gjørt í samband við hesa seinnu avtaluna, kann samanberast við tað, sum hendir aðrastaðni, har milliterið tekur ræðið. Okkara politiska skipan hevur í veruleikanum mist sin legitimitet móu umheiminum og kanska eisini móti hægri donskum myndugleikum Trupulleikin hjá øllum demokrauum er at legiti- mera avgeðirnar, men tað hevur so ikki eydnast okkara politikarum hvorki mótvegis dønum og neyv- an heldur ti fóroyska vel) aranum Ráverukreppa! Men nú avtalan við danir er samtykt , hvat so! Jógvan Mørkøre heldur, at tað týdningarmesta er nú, at landsstýrið ásannar, at tað má fara fram ein fullkomin umstrukturering av øllum samfelagum bæði búskaparliga og pol- itiskt. Og so mugu vit gevast við at tosa um, at veruligi trupulleikin er, at vit hava ema råvørukreppu. Vit mugu åsanna, at tad er ein strukturell kreppa buskap arliga og sum eisini hevur røtur í politisku skipanini Fyrr enn tann ásannanin er komin í lag kann ein ikki Sunga út í kortið Meinar tå tå, at tann ásannanin manglar? -Trupulleikin hjá okkum er tann, at danir framvegis meina, at hon er ikk komin enn. Tær hørðu treytir teir leggja við teimum 350 mill. kunnu skiljast soleiðis, sum at danir nú eru farnir at kveistra løgtingid til viks og istadin reka politik fyri løgtingid, soleiðis at tað sleppur ikki til at gera ta buskaparligu og politisku sanering, sum tað annars åtu at gjørt vegna Føroya fólk. Og hetta er ein sera álvarslig stóða at vera komin í haldi eg Tá tað politiska wúvirð ið fer fyri bakka, sum tað eisini er komið væl til sjóndar í weytunum í hesi seinni avtaluni, tå er stødan sera ålvarslig. Jógvan Mørkøre heldur, at vit við oktoberavtaluni við danir hóast alt høvdu møguleikan at fóta okkum og sjålvir stinga út í kor- ud, hvussu tann búskap- arliga og politiska saneri- ngin skuldi fara fram. Men tað, sum er hent við hesi seinnu avtaluni við danir, er, at aðrir nú skulu til at gera tað fyri okkum. -Og eg vil fegin end- urtaka: hetta er ein sera ål- varslig stóða hjá eini demokratiskari skipan. Vit spældu fallit búskap- arliga í oktober og polit- tskt i februar. Tað er fullkomið Breið samgonga Jógvan Mørkøre er ikki samdur við teimum, sum at landsstýrið og tingid eiga at leggja frå s1ga, sær nú ella áðrenr skerðið er úu Tað vildi verið áby arleyst sigur hann. Tað átti so heldur at verið ein breið semja, sum segði, at allir polit- ikararnir taka seg aftur til eitt komandi val og tá lata nýggjar sleppa framat. Samfelagsfrødingurin Jógvan Mørkøre heldur, at tað frægasta, sum kundi hent nú, var, at skipað varð ein slík breið sam gonga við øllum flokkum um so royndi at fóta sæt at allir hava spælt fallit. Og sum sam stundis royndi at gera tað livligt hjá ti næsta ætt arliðnum av poliukarum sum koma ul um tvey ár Tað inniber m.a. at broyta stýrisskipanarlóg og valskipanir. Sum stødan er í dag hevði ein breið samgonga avgjørt verið tann besta loysnin. -Eg haldi heldur ikki, leggur Jógvan Mørkøre aftrat, at tað er so óvanligt at skipa breiðar samgongur, tá eitt land er farið í plukkfisk. Tað ásannandi kenna vit frá tíðini eftir kríggið, har tað nógvastaðni vórðu skip- aðar breiðar samgongur nettup við tí fyri eygað at fáa bøtt um syndarligu støduna. Eingin flokkur við kreppupolitikki Hann ásannar annars , at tað í dag tíanverri ikki ir flokkur í Før im strukturtrupulleikar nar. -Eingin tiokkur er farin til val uppá, at vit skulu loysa trupulleikarnar frá botni av. Tað frægasta ein slík breið samgonga kann gera er at umsita avtaluna vid danir so smidliga sum gjørligt Samstundis má ein royna at skapa nakra regl- ur fyri nøkrum politiskum strukturellum broyungum, sum krevja meira enn 17 mans aftanfyri seg Jógvan Mørkøre heldur tó, at tað hevur ómetaliga stóran tydning, at allir poliukarar, sum hava stað ið aftanfyri tær mongu seinastu samgongurnar, taka seg til næsta val. Tað er cin fortreyt fyri at kunna byggja flokkarnar og álitið á teir uppaftur, fáa eitt nýtt ættarlið til og fáa fólk at hugsa politiskt um framtíðina og ikki blíva verandi í sjabbinum um, hver hevði skyldina av hesum og hasum. -Eg stiri hvussu veljararnir fara at annars fyrr reagera framyvir, nú tá alt trúvirði er fokið. Tað apa tid og tað stygnið fólk fáa fyri politikarum og polit- ikarum í okkara stóðu er ótrúliga vandamikið fyri eina politiska og demo kratiska skipan So talan er líka nógv at kenna eina ábyrgd mót- vegis tí politisku skipanin: poliliska ÍlOkki leggu samfelagsfrødingurin aft rat Tad skal eitt skotbrå til umrøddu broyting, og ti er skeivt at taka eitt val nú. Skal tað latast upp fyri einum nýggjum politikki, so mugu vit fyrst fáa eitt veruligt orðaskifti í teim- um politisk flokkunum. Blokkurin! Jógvan Mørkøre nemur síðani við ein spurning, sum krevur stóra ábyrgd av komandi: poltukarum í hesum landi. Og tað er umsitingin av blokkinum Sjálvur heldur hann, at tað hevur sera stóran tydning, at vit sjålvi koma at um sita allan blokkstudulin. Hetta fer at fáa stóran týdning fyri at fáa nakað av tí, íð líkist eini suvere nari búskaparligari skipan -Tað er nevniliga ikk: rætt at gera íløgur í einum landi uttan eisini at verða noyddur at hugsa um, at endarnar skulu røkka saman so ella so. Tað er ú ikki rætt at gera umrøddu iløgur út frá ti sannroynd, at vit fáa so og so nógvar pengar úr einum øðrum landi. Aðrir ruddaupp! -Mong siga, at tað er í tókum tíma, at vit nú lata aðrar taka landspolitiskar avgerðir, tí vit eru ikki menn fyri tí sjálvir orsakað av lokalpolitikkinum! Tad er tad, sum eg haldi er so hugstoytt Hetta at onnur nå skulu koma og rudda upp fyri okkum Tað kann ongantíð verða rætt, at aðrir skulu loysa okkara viðurskifu. Just tí er tað so umráðandi at fáa eitt nýtt ættarlið av politikarum, sum ásanna hetta Men eg haldi ikki, at vit kunnu siga danir ringar fyri tað. Vit kunnu so kanska bara fegnast um, at tað loksins varð gjørt Men tað hevur so afturfyri lauð okkara politisku skipan fullkomna nakna Høgra og vinstra Jógvan Mørkøre heldur, at ein av orsøkunum ul stød una í Føroyum vera tað skeiva og manglandi pol iuska orðaskifuð Vit hava í mong ár havt eitt orðaskiftuu millum høgra og vinstra Høgrasidan legði stóran dent á at hava herstødir í Føroyum, at vit máttu vera við í Nato fyri at verja okkum móu russum. Vit máttu verja okkara fría samfelag við marknaðar- reftum og privatum ogn- um. Vandin fyri at tað skuldi fara fyri bakka varð í Koma eystanitrá tit tor fyri bakka, I tå kom tað vestanifrå t Eg haldi hetta vísir okk- um, hvat tað er fyri eitt politiskt orðaskifti vit hava havt. Vit hava tosað í nøkrum heimsmyndum. Fyrimyndin hjá teimum á vinstravonginum hevur verið demokratiski flokk- urin í USA og sostaldemo- kratiska rørslan og Labour í Norðurlondum og Europa annars. Høgravongurin hevur