fríggjadagur 9. mai 2003síða 8

Nr. 88 - 9. mai 2003 15 - Formula.fo er okk- ara umboð í Føroy- um, og felagið er ein ógvuliga dugnaligur samstarvsfelagi, sum leggur stóran dent á tøkni, sølu og tæn- astu. Varastjórin í kendu íslendsku fyritøkuni, Marell, sigur, at formula.fo hevur eitt sera gott forstáilsi fyri nýggjari tøkni og stuðlar uppundir tær loysnir, sum Marell byggir upp í Føroyum TØKNI OG SAMSTARV Vilmund Jacobsen Á altjóða fiskivinnu-og ali- stevnuni, North Atlantic Fish Fair, sum hildin varð í síðstu viku, høvdu formula.fo og Marell í Ís- landi, stóran felags bás. Marell er ein kend ís- lendsk fyritøka, sum fram- leiðir ymiskan útbúnað til fiski- og alivinnuna, bæði á sjógvi og landi. Fyritøkan arbeiðir alla tíðina við at menna framleiðslutólini, soleiðis at tey gerast effek- tivari og betur. Marell átek- ur sær eisini at fremja loysnir eftir ynskjum hjá teimum, sum starvast í vinnuni. Eitt kent navn Tey, sum hava vitjað á al- tjóða fiskivinnustevnum uttanlands, hava uttan iva lagt til merkis, at navnið, Marell, hevur verið aftur- vendandi í mong ár – á ym- iskum økjum innan fram- leiðslutól. Men Marell er eisini ein kend fyritøka í Føroyum. Eingin virkisleiðari ella skipaeigari kann siga, at hann ella hon ikki kenna hetta navnið. Íslendska fyritøkan hevur bygt upp stórar fram- leiðslu- og pakkilinjur í Føroyum, og tvey av teim- um seinastu stóru projekt- unum eru sett upp á Fiska- marknaði Føroyum á Toft- um og í Klaksvík og hjá laksavirkinum, P/F Kryvj- ing í Klaksvík. Tað eru fá virkir og ali- støðir í Føroyum, har Ma- rell ikki hevur havt ein fingur við í spælinum – antin so ella so. Men Marell er ikki einsa- malt í Føroyum um hesar uppgávur. Fyritøkan hevur neyvt samstarv við formula.fo og eisini við NomaTek, sum hava verið við til at bygt upp fleiri av teimum skipanin, sum settar eru upp í Føroyum. Uppgávan hjá formula.fo er í hesum sambandi at útbyggja nútímans tøknina omanyvir tær skipanir og stýringar, sum Marell ger. Marell er sera fegið um samstarvið við formula. fo, og íslendingar siga, at før- oyska fyritøkan er ógvuliga frammarliga á sínum øki. Rós til formula.fo Á felags básinum hjá formula.fo og Marell, hittu vit varastjóran í íslendsku fyritøkuni, Guðjón Stefans- son, sum var fryntligur bæði í orð og tal. Hann sigur, at samstarvið við formula. fo og felagið, sum formula. fo er sprottið úr, røkkur nógv ár aftur í tíðina. - Formula.fo er okkara umboð í Føroyum, og fe- lagið er ein ógvuliga dugnaligur samstarvsfelag- i, sum leggur stóran dent á tøkni, sølu og tænastu. Guðjón leggur dent á, at føroyska fyritøkan hevur eitt sera gott forstáilsi fyri nýggjari tøkni og stuðlar á fleiri økjum uppundir tær loysnir, sum Marell byggir upp í Føroyum. - Formula.fo byggir sína vitan og sína tøkni oman yvir okkara, sigur hann. Varastjórin sigur, at formula.fo er tann sam- starvsfelagin, sum hevur eina ta størstu vitanina innan tøkni á fleiri økjum. Spurdur, um Marell ikki finnur somu teknisku eks- pertisu í Íslandi, sum formula.fo hevur í Føroyum, sigur Guðjón Stefansson, at tilsvarandi feløg í Íslandi arbeiða ikki á sama hátt sum formula.fo. - Tað verður ógvuliga trupult at finna ein meira dugnaligan samstarvsfe- laga enn formula.fo, sigur varastjórin hjá Marell í Íslandi. Marell hevur eini 30 dóttirfeløg runt um í heim- inum. Marell í Íslandi rósar formula.fo til skýggja Umboð fyri Marell í Íslandi og formula.fo í Føroyum á felags básinum hjá fyritøkunum á North Atlantic Fish Fair. Mynd: Vilmund Jacobsen Felags básurin hjá formula.fo og Marell. Mynd: Jens Chr. Vang 15 14 Nr. 88 - 9. mai 2003 Fyri tveimum árum síðan fekk íslendska fyritøkan, Marell, til uppgávu at byggja eina flakalinju, har beinini verða "napp- að" úr flakinum, samstundis sum kílin situr eftir. Síðan verða fløkini lýst ígjøgnum við røntgen. - Hetta er ein verkætlan, sum kostar 34 milj. norsk- ar krónur og er sam- stundis okkara størsta einstaka upp- gáva, sigur vara- stjórin í Marell, Guðjón Stefansson NÝGGJ TØKNI Vilmund Jacobsen Ein av uppgávunum, sum fyritøkan Marell í Íslandi arbeiðir við, er umbiðin úr Lofoten í Noregi. Hetta er ein sera áhugaverd uppgáva og ein stór avbjóðing hjá ís- lendska framleiðaranum av útbúnaði til fiski-og ali- vinnuna. Trupulleikin hjá norð- monnum er, at nógvur fisk- ur, sum norsk skip fiska, endar í Kina, har hann verður framleiddur í kapp- ing við eitt nú norsk virki. Arbeiðslønin í Kina er lág í mun til arbeiðslønina í Nor- egi, og tí er umráðandi hjá norðmonnum, at ikki ov nógvir arbeiðstímar verða brúktir uppá framleiðsluna. Talan er í hesum førinum um beinfría flakafram- leiðslu, har umráðandi eis- ini er, at úrtøkan er so stór sum tilber. Framleiðarar í Lofoten vilja hava Marell at byggja eina flakalinju, har beinini í flakinum verða burturbeind – ikki av reinskerarum við eitt reinskeriborð, sum vit vanliga kenna tað, men við eini maskinu, sum "nappar" beinini úr flakinum. Á henda hátt sparir virkið nógvar tímalønir og við tað, at kílin ikki verður skorin burtur, verður úrtøkan eisini størri. Stór verkætlan Guðjón Stefansson, vara- stjóri hjá Marell í Íslandi, sum hevði felags bás við formula.fo á North Atlantic Fish Fair, sigur, at felagið fekk áheitanina úr Lofoten um at byggja hesa flaka- linju fyri tveimum árum síðan. Marell avgjørdi at fara undir hetta arbeiði í samstarvi við donsku fyri- tøkuna, Carnetec. - Vit fingu tvey ár um at gera hetta arbeiði, sum er ein stór verkætlan uppá einar 34 milj. norskar krón- ur. Hetta er samstundis størsta einstaka uppgáva, sum vit hava fingið litið upp í hendur, sigur Guðjón. Norska vinnulívið stuðlar verkætlanini við helming- inum av kostnaðinum. Nýggja maskinan er eis- ini útgjørd við røntgen, so- leiðis at staðfestast kann, um bein sita eftir í flakin- um, tá ið tey eru farin ígjøgnum "napparan". Guðjón sigur, at tvær maskinur í løtuni verða royndarkoyrdar. Tann eina hevur verið virkin í 8 mán- aðir, hin í hálvan annan mánaða. - Maskinurnar koyra ógvuliga væl, og hetta sær ógvuliga áhugavert og spennandi út. Hann sigur, at enn skulu nakrar ábøtur gerast á skip- anina, har beinini verða nappað úr flakinum, men røntgen-skipanin virkar fult og heilt sum ætlað. Størri úrtøka Eitt av málunum við nýggju maskinuni, sigur Guðjón Stefansson er, at útrøkan verður so stór, sum tilber. - Í vanligari flakaframs- leiðslu fara eini 8% av flak- inum til fars, men málið hjá okkum er, at einans 2-3% skulu fara til fars, tá ið maskinan roynist so væl, sum vit vilja hava, at hon skal gera. Nýggja maskinan er serliga ætlað til flakafram- leiðslu av toski og hýsu. Guðjón vísir til eina nýggja kanning, sum kenda handilsketan, Mark & Spenser, hevur gjørt. Fyritøkan hevur spurt síni viðskiftafólk um fyri- munir og vansar við at eta fisk. Svarini býta seg í fimm bólkar, harav nr. 1 er, at fiskur er heilsugóður. Í øðrum triðja og fjórða føri tosa fólk um bein – og í fimta og seinasta føri um prísin. - Tískil halda fólk sum heild, at fiskur er heilsu- góður, men trupulleikin er beinini. Eftir øllum at døma er prísurin ikki tað, sum fólk hanga seg mest í. Guðjón vísir á, at fólk hanga seg nógv í beinini. - Í fyrsta lagi, at bein er í fiskinum, í øðrum lagi, at torført er at skilja beinini burtur úr og í triðja lagi, at fólk bera ótta fyri at seta beinini í hálsin. Varastjórin í Marell sig- ur, at hesi úrslit vísa, hvussu stóran týdning tað hevur, at fiskurin, sum fer út á marknaðin, veruliga er beinfríur. - Tí hava vit eina stóra uppgávu við hesi nýggju linjuni, sum nú er við at verða undir landi. Guðjón Stefansson væntar, at nýggja og framkomna flakalinjan verður endaliga liðug til heystar. - Jú, betri tøknin er, tess meira lønandi verður framleiðslan, sigur hann at enda. Neyðugt verður ikki longur at kílaskera Ein nýggj flakalinja, sum "nappar" beinini úr fiskinum og letur kílan sita eftir, verð- ur nú royndarkoyrd. Á North Atlantic Fish Fair hevði Sosi- alurin samrøðu við vara- stjóran hjá íslendsku fyritøk- uni, Marell, sum í Føroyum hevur neyvt samstarv við formula.fo Mynd: Jens Chr. Vang Við nýggju flakalinjuni, sum "nappar" beinini úr flakin- um, verður ikki neyðugt at standa og kílaskera longur. - Jú, betri tøknin er, tess meira lønandi verður framleiðslan, sigur Guðjón Stefanson C M Y K 14