leygardagur 10. mai 2003síða 7

Nr. 89 - 10. mai 2003 7 Tað kemur ikki upp á tal, at politiski mynd- ugleikin leggur upp í verkfalli. Í øllum førum ikki enn. Tað sigur Bjarni Djur- holm, landsstýris- maður, sum hevur bæði vinnumál og arbeiðsmarknaðar- mál undir sær. VERKFALL Ingi Rasmussen Verkfall er, og tað er so langt millum partarnar, at onki røkist fyri einari semju. Seinasta uppskotið frá semingsmonnunum var ein lønarhækking á 3,20 krónur um árið. Arbeiðarafeløgini siga 8,20 krónur um árið. Sostatt er vandin fyri einum langum verkfalli stórur. Tað merkir, at vinnan í Føroyum bløðir. Bjarni Djurholm er landsstýris- maður við vinnumálum og skal syrgja fyri, at vinnan í Føroyum hevur best møgu- lig kor. Hann er eisini lands- stýrismaður við arbeiðs- marknaðarmálum og skal síggja til, at arbeiðsmarkn- aðurin hevur tað gott. Hann sær onga orsøk til, at polit- iski myndugleikin sparir landinum pening við at leggja út í eitt verkfall. – Partarnir á arbeiðs- marknaðinum hava nøkur rættindi og nakrar skyldur til at gera sáttamála sín- ámillum. At vera ósamdir er ein partur av rættindun- um og eitt stig fram á leið- ini at vinna sær góðar sømdir. Politikarar eiga at halda seg langt burtur, so leingi sum til ber, sigur Bjarni Djurholm. Hinvegin er eitt mark fyri, hvat landið tolir, sigur hann. Hvar tað markið gongur, dugir hann ikki siga. Men greitt er, at eitt verkfall kostar pengar. Ser- liga hjá framleiðsluvinnuni, har tíð eru pengar, og av- talur verða forsømdar. – Vit hava ongar útrokn- ingar fyri, hvat eitt verkfall, ið er so umfatandi sum hetta, kostar. Men tað kostar, tað vita vit. Tað er sjálvandi spell, men tað er ivasamt, um vit kunnu gera nakað, sigur Bjarni Djurholm. Verkfall er vorðin ein afturvendandi táttur í Føroyum, og tað harmast landsstýrismaðurin um. – Samanborið við tey lond, sum vit vanliga sam- anbera okkum við, so hava vit rættiliga ofta verkfall í Føroyum. Hvørki fyri vinn- una ella fyri trivnaðin á arbeiðsmarknaðinum. Tað er ikki á øllum økjum, at verkfall er ofta, so tað kann valdast um, hvørjir persón- ar samráðast, sigur Bjarni Djurholm. Sjálvur harmast Bjarni Djurholm um, at tað ikki hjálpti fyri samráðingarnar, at samgongan hevur veitt ein munadyggan skatta- lætta. – Eg kann bara staðfesta, at arbeiðarafeløgini ikki halda, at skattalættin lættir stórvegis um hjá teimum. Eftir mínum tykki kundi hann eisini verið størri, tí tað hevði bæði ført til reallønarvøkstur og betri kappingarføri, sigur Bjarni Djurholm. Ongin uppílegging í bræði Nú skulu hernaðar- lógirnar, sum vóru settar í gildi fyri Føroyar, standa sína roynd á Fólkatingi. Eitt samt løgting vil burturbeina lógirnar, sum lýstar beint ímóti føroyskum vilja. Fleiri danskir andstøðuflokkar halda hánt um leik- lutin hjá stjórnini HERNAÐARLÓGIR Ingi Rasmussen Mikudagin 14. mai verður buldur og brak á Fólka- tingi. Út ímóti kvøldi kem- ur uppskotið fyri hjá Tór- birni Jacobsen um at avtaka hernaðarligu revsilógirnar fyri Føroyar. Uppskotið er eitt aftur- svar til, at danska stjórnin hevur sett eina røð av hernaðarlógum og fyriskip- anum í verk fyri Føroyar beint ímóti løgtingsins vilja. Síðan tá hevur løg- tingið eisini einmælt sam- tykt eitt ríkislógartilmæli um at taka lógirnar av aftur. Sostatt er tað eitt einmælt løgting, ið reisir seg ímóti donsku stjórnini, og fyri einaferð skyld hevur før- oyski fólkatingsmaðurin í Norðuratlantsbólkinum all- ar Føroyar aftan fyri seg. Uppskotið er stutt og ljóðar soleiðis: »Idet Folke- tinget anerkender og re- spekterer, at Færøerne er en selvstændig juridisk en- hed, pålægger Folketinget regeringen at tilbagetrække den militære straffelov fra 1973 med senere ændring- er, som regeringen uden landsstyrets viden og imod et enigt Lagtings beslutn- ing har bekendtgjort på Færøerne.« Í grundgevingunum til uppskotið førir Tórbjørn Jacobsen fram, at framferðin hjá donsku stjórnini í hesum máli er ódemokratisk. Víst verður til, at málið tók seg upp, tí føroyingar sjálvir reistu tað. Landsstýr- ismaðurin við lógarmálum bað upprunaliga um, at gamla hernaðarliga revsilóg- in, sum loyvdi deyðarevsing í krígstíð, varð tikin av. Samstundis varð áherðsla løgd á, at føroyingar onga lóg nýttust á økinum. Hetta var eisini í samsvari við eina landsstýrissamtykt frá 1991, har føroyingar frábóðu sær at fáa nýggju hernaðarligu revsilógin frá 1973 setta í gildi. Men danska stjórnin gekk í móti hesum. Ríkis- umboðið lýsti eina røð av hernaðarligum lógum fyri Føroyar. Grundgevingin var, at Føroyar sum tann einasti parturin í danska ríkinum ikki kundi liggja í hernaðarligum lógloysi. Tórbjørn Jacobsen stað- festir í viðmerking til upp- skotið, at verða lógirnar ikki tiknar aftur, so hava orðini um tríggir javnbjóðis partar í ríkisfelagsskapin- um fingið eitt álvarsligt skot fyri bógvin. Spennandi verður at fylgja orðaskiftinum í Fólkatinginum, tí fleiri danskir andstøðuflokkar hava funnist harðliga at donsku stjórnini fyri at seta lógina í gildi uttan at spyrja føroyingar eftir. Hetta er annars ein siðvenja, sum hevur verið galdandi líka síðan heimastýrislógin kom í gildi í 1948. Føroyskt brak á Fólkatingi Í næstu viku kemur danski uttanríkisráð- harrin, Per Stig Møll- er, á almenna vitjan í Føroyum. Anfinn Kallsberg løgmaður er vertur. VITJAN Ingi Rasmussen Per Stig Møller kemur í Vágar mánamorgunin 12. mai klokkan 9.50 og fer avstað aftur týsdagin 13. mai klokkan 17. Á stuttu føroyaferðini verða bæði fundir og útferðir. Mánadagin verður fundur millum løgmann og uttanríkisráðharran í Tinga- nesi. Síðan verður fundur við landsstýrið og uttan- landsnevndina hjá løgting- inum. Tíðindafundur við løgmanni og uttanríkisráð- harranum verður á Løg- mansskrivsstovuni eftir fundirnar. Týsdagurin er settur av til útferðir. Farið verður av Vestmanna til Tjørnuvíkar. Vitjað verður eisini í Hald- órsvíkar kirkju, har høvið verður at hoyra Kingo- sálmar. Uttanríkisráðharr- in vitjar løgmann Arbeiðarafeløgini eru misnøgd við semings- menninar og møgu- leikin at klagað, hev- ur eisini verið nevndur VERKFALL Áki Bertholdsen Semingsmaðurin er bæði partískur og kanska er hann eisini ógegnigur. Tað halda arbeiðarafel- øgini. Tey eru avbera misnøgd við leiklutin hjá semingsmonn- unum, Misnøgdin er so stór, at at tað ljóðar, at tey enntá hava umhugsað at klaga hann fyri vinnumála- ráðnum, hevur eisini verið nevndur. Men tað hevði Ingeborg Vinther onga viðmerking á gjáramorgunin. Hon váttar tó, at tey eru stak ónøgd við leiklutin hjá semingsstovninum. – Semingsmaðurin oyði- legði stemningin við sam- ráðingarborðið beinan- vegin. – Tað fyrsta hann ætlaði var at útseta samráðingar- nar, tí hann skuldi til Dan- markar. – Tá ið vit noktaðu, ætl- aði hann at stongja okkum inni til samráðingar sjálvan fyrsta mai, sum er altjóða arbeiðaradagur. Ingeborg Vinther sigur, at fakfeløgini søgu bums nei.Vit sótu ikki inni 1. mai og samráddust, sama hvørjar avleiðingar tað fór at fáa. – Dagin eftir endaði tað við, at semingsmaðurin bað um umbering. Men tá varð tann góði stemningurin longu farin. – Tað næsta var, at semingsmaðurin var í øðini um, at formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafelagi í sjón- varpinum hevði víst á, at Karsten Hansen hevði lagt seg út í samráðingarnar og at endamálið var var minka munin ímillum lág- og há- inntøkur. Inbgeborg Vinther sigur, at avtalan við semings- stovnin var at ongin skuldi siga nakað alment um sjálvar semingsroyndirnar. Men vit far altíð at krevja okkara rætt at siga okkara hugsan um viðurskifti, sum ikki hava við semingina at gera. Ingeborg Vinther sigur, at tað var ógvuliga trupult at koma til eina semju við hasum semingsmonnunum, tí teir løgdu frá fyrsta degi upp til stríð við arbeiðara- feløgini. Hans Joensen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafel- ag, er púra samdur við Ingeborg Vinther. – Tað er týðiligt, at sem- ingsmaðurin hellur arbeiðs- gevaravegin og tað hava vit verið sera misnøgd við, sigur hann. Ógegnigur Arbeiðarafeløgini kanna nú eisini eftir um semings- maðurin, Suni Schwartz Jacobsen er beinleiðis ógegigur. Hann er grannskoðari hjá KPMG, sum eisini er grannskoðari hjá Arbeiðs- gevarafelagnum. – Er hann ógegnigur, verður tað als ikki góðtikið, sigur Ingeborg Vinther. Hon sigur, at arbeiðarafel- øgini ætla at kanan málið. Jan Mortensen á arbeiðs- gevarafelagnum váttar, at KPMG er grannkoðari hjá arbeiðsgevarafelagnum, men tað er ikki Suni Schwarts Jacobsen, sum grannskoðar roknskapin, tað er ein annar grannskoðari. Annars heldur hann, at tað er lætt at vera eftirklók- ur, tí eisini arbeiðara- feløgini hava verið við til at útnevna Suna Schwartz Jacobsen til semingsmann og hava góðtikið hann. – Semingsmenninir hava eina ógvuliga trupla upp- gávu og tað er ongin orsøk til at finnast at teimum, sigur Jan Mortensen. Vita til eina aðru ferð Hans Joensen, formaður í Havnar Arbeiðsmananfel- ag, váttar, at tey hava góð- kent semingsmenninar. – Men tá vistu vit ikki av hesum her, sigur hann. Men so vita vit tað til eina aðru ferð, leggur hann afturat. Síðani hava tey eisini fingið at vita, at KPMG, har Suni Swartz Jacobsen arbeiðir, er grannskoðari hjá bæði Føroya Arbeiðs- gevarafelag og fleiri øðrum stórum virkjum, eitt nú stórum fiskavirkjum og tí meta tey, at hann er ógegn- igur. Tað eydnaðist ikki at fáa eina viðmerking frá Suna Schwartz Jacobsen, áðrenn blaðið fór til prentingar. Ónøgd við semingsmenninar C M Y K 7