leygardagur 6. mai 2000síða 5

8 9 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 87 - 6. mai 2000 Nr. 87 - 6. mai 2000 -Góðir brúktir frá REYNI SERVICE REYNI SERVICE OpiÝ: M‡n.-fr’. 8.00-17.00 TOYOTA CAMRY 2,2 GL Skrás.: 02-04-98 Km.: 24.000 Prísur: 218.600,- Garanti** TOYOTA COROLLA 1,3 G/B Skrás.: 09-09-91 Km.: 35.000 Prísur: 67.600,- TOYOTA COROLLA 1,6 GSI SEDAN Skrás.: 22-10-91 Km.: 171.000 Prísur: 58.600,- TOYOTA COROLLA 1,3 H/B Skrás.: 13-06-95 Km.: 82.000 Prísur: 87.600,- Garanti* TOYOTA STARLET 1,3 XLI, 3 HURÐAR Skrás.: 30-09-97 Km.: 29.000 Prísur: 86.600,- Garanti** FORD ESCORT 1,8 D STW Skrás.: 26-09-95 Km.: 64.000 Prísur: 97.000,- Garanti* FORD KA Skrás.: 23-05-97 Km.: 33.000 Prísur: 78.600,- Garanti* FIAT PUNTO 60 S Skrás.: 30-01-97 Km.: 42.000 Prísur: 68.600,- Garanti* MITSUBISHI GALANT Skrás.: 12-06-91 Km.: 205.000 Prísur: 62.600,- TOYOTA CARINA 2,0 GLI Skrás.: 05-02-98 Km.: 19.000 Prísur: 154.600,- Garanti** TOYOTA CARINA 1,8 GLI Skrás.: 05-09-96 Km.: 32.000 Prísur: 124.600,- Garanti* TOYOTA CARINA 2,0 GLI Skrás.: 10-04-97 Km.: 41.000 Prísur: 145.600,- Garanti* TOYOTA CARINA 1,8 GLI Skrás.: 10-11-95 Km.: 90.000 Prísur: 120.600,- Garanti* TOYOTA CARINA 1,8 GLI Skrás.: 28-06-95 Km.: 70.000 Prísur: 119.600,- Garanti* TOYOTA CARINA 1,6 Skrás.: 10-05-95 Km.: 89.000 Prísur: 98.600,- Garanti* Vegurin Langi -188 Hoyvík - Tel. 313040 VØRUVOGNAR AVHEINTINGARTILBOÐ Sosialurin - 311820 Sýnaður 04-98 Sýnaður 12-99 Sýnaður 01-99 Sýnaður 09-99 VOLVO 460 SEDAN Skrás.: 25-05-90 Km.: 88.000 Prísur: 65.600,- TOYOTA LANDCRUISER HJ61 Skrás.: 31-10-89 Km.: 137.000 Prísur: 120.600,- Garanti* TOYOTA PREVIA 2400 GLI Skrás.: 27-12-94 Km.: 58.000 Prísur: 98.600,- Garanti* TOYOTA CARINA 1,6 SEDAN Skrás.: 04-06-93 Km.: 112.000 Prísur: 83.600,- Garanti* TOYOTA COROLLA 1,6 LUNA L/B Skrás.: 25-01-99 Km.: 21.000 Prísur: 136.600,- Garanti** TOYOTA COROLLA 1,3 TERRA Skrás.: 16-03-98 Km.: 50.000 Prísur: 122.600,- Garanti** TOYOTA COROLLA 1,3 XLI H/B Skrás.: 23-08-95 Km.: 80.000 Prísur: 93.600,- Garanti* HONDA ACCORD Skrás.: 15-08-86 Km.: 214.000 Prísur: 7.600,- Sýnaður 06-99 Sýnaður 02-00 Sýnaður 02-00 Sýnaður 10-97 Sýnaður 01-97 HONDA CIVIC 1,5 Skrás.: 19-11-98 Km.: 17.000 Prísur: 127.600,- Garanti* Sýnaður 06-99 NISSAN MICRA Skrás.: 04-10-90 Km.: 39.000 Prísur: 19.600,- Sýnaður 02-00 Sýnaður 03-98 Sýnaður 07-98 TOYOTA HIACE 4x4 Skrás.: 19-10-87 Km.: 165.000 Prísur: 49.600,- * Brúktir bilar yvir 75.000 kr. verða seldir við BRÚKTBILAVÁTTAN ** TOYOTA bilar hava 3 ára garanti frá fyrstu skrás. dato EDVARD JOENSEN Tað ber ikki til at leggja nakra framleiðslu til rættis eftir ferðaætlanini hjá Strandferðsluni, tí hon verð- ur broytt alla tíðina, sigur Rói Egholm, virkisleiðari á flakavirkinum í Sørvági. Hann gevur tó ikki stovni- num skuldina fyri tað, men teimum, sum ikki játta neyðugu pengarnar til at røkja sambandið nøktandi. »Vit mugu bara læra okk- um at liva við, at við búgva í „Country og maybe“«, sig- ur Rói Egholm. Vit sita inni á skrivstovu- ni hjá virkisleiðaranum. Uttan fyri liggur Vesturvarði og landar. Teir hava mest kongafisk og upsa. Truck- arnir koyra aftur og fram. So hvørt sum slengið er sett á bryggjuna, tekur truckurin tað og fer inn á landingarmiðstøðina, har fiskurin verður skildur og vigaður. Síðani aftur ein túr yvir á flakavirkið, har eini 20-25 fólk skera hann til flak og pakka, so klárt er at avskipa. Sørvágur er útjaðaraøki, og tað merkist væl hjá tí, sum skal reka eina fyritøku í bygdini, sigur virkisleið- arin. Rói Egholm nevnir sum dømi, at dagin fyri, at Sosi- alurin vitjaði virkið, høvdu tey keypt kongafisk á upp- boðssølu aðrastaðni í landi- num. Strandferðslan flytir fiskin fyri flakavirkið, og Trupult at arbeiða fisk eftir ferðaætlan Tað ber ikki til at leggja arbeiðið á einum virki í útjaðaraøki til rættis á sama hátt, sum gjørt verður, har landfast er. Tú mást vera ógvuliga fleksibul, sigur virkisleiðarin á flakavirkinum í Sørvági. Og ferðaætlanina hjá Strandferðsluni ber ikki til at brúka, tí hon broytist alt ov ofta Eini 20-25 fólk arbeiða á flakavirkinum í Sørvági ( Mynd: Edvard Joensen) tað plagar at ganga væl, sig- ur hann. Men hendan dagin var eitthvørt, sum kiksaði, og fimm kør stóðu eftir. Tað tók fleiri tímar at fáa tey vestur, millum annað orsak- að av bíðirøð við ferjulegu- na í Vestmanna. Og slíkt dýrkar vøruna, sigur Rói Egholm. Eitt annað er so, at lidna vøran eisini skal avstað aft- ur, sigur Rói Egholm. Og eisini her er munur á hjá teimum, sum liggja inni á meginlandinum, og hjá út- jaðaravirkjunum. Farmaskipini sigla eftir síni ferðaætlan, og tey sigla úr Havn. Hetta ger, at tey virkini, sum ikki hava land- fast samband við Havnina, noyðast at gevast at arbeiða fleiri tímar, áðrenn tey, sum bara kunnu senda vøruna við einum bili, tá tíð er. So- leiðis fáa hesi virkini ein stóran fyrimun fram um tey, sum skulu um sund, sigur Rói Egholm. Samstarv Sølufelagið Farex í Havn og reiðaríið hjá Vesturvarða í Sørvági eiga partapeningin í nýggja flakavirkinum í Sørvági. Virkisleiðari er Rói Egholm, sum er ein av eig- arunum av Farex. At reiðariðið hjá Vestur- varða er partaeigari í flaka- virkinum merkir tó ikki, at Vesturvarði er bundin at virkinum í Sørvági. Hann skal í fyrsta lagi selja ein ávísan part av veiðuni um uppboðssøluna, og so er tað sjálvandi eisini natúrligt, at hann selur har, sum mest fæst afturfyri. Virkisbygningurin, vit sita í, verður leigaður frá Vesturvón, meðan partaeig- ararnir eiga maskinurnar, sum standa inni á virkinum, sigur Rói Egholm. Ein grund til, at júst hesir báðir partarnir hava tikið seg saman um flakavirkið er, at her er sakkunnleiki av hvør sínum slagi lagdur saman. Teir, sum veiða fisk- in, duga eisini at hagreiða hann, so tað verður góð vøra, sum arbeidd verður. Og teir, sum keypa hann frá veiðimanninum, hava sam- bandið úteftir, og duga at selja vøruna til brúkaran úti í heimi. Tey hava valt, sigur Rói Egholm at halda seg til tað, tey duga frammandunan. At arbeiða flak og saltfisk. Tað er soleiðis, at tey flestu arbeiðsfólkini á virki- num hava royndir úr flaka- vinnuni, sum fyrr hevur ver- ið í Sørvági. Tað seinasta var virkið hjá West Fish. Og Farex hevur góðar kontaktir á saltfiskamarknaðinum. Rói Egholm sigur, at møguleikarnir at selja fisk eru rættiliga nógv betri í dag, enn teir vóru fyrr. Ein stórur trupulleiki fyrr var, at fólk dugdu ikki nóg væl mál. Her eru stór framstig hend, sigur hann. Og so er tað Internetið. Nú er at kalla eingin avmarking fyri, hvar til ber at hitta fólk. Væl at merkja meðan tú situr í egn- ari stovu. Eitt annað, sum fyrr var sera umráðandi, tá ein skuldi selja fisk, var at ein átti pengar. Í dag eru fíggingarmøguleikarnir so góðir, sigur Rói Egholm, at tað er eingin trupulleiki at koma í gongd, um tú bara hevur ætlanir, sum eru so mikið skilagóðar, at fíggjarstovnarnir trúgva upp á tær. Áhugaverd ætlan Telefonin ringir, og vit steðga samrøðuni. Okkurt handilssamband. Eitt før- oyskt flakavirki, sum vil samstarva, skilst. Kaffi og rundstykkir verða sett á borðið, og vit fáa okkum, áðrenn vit byrja aftur at práta. Tey arbeiða við eini ætlan um at flyta framleiðsluna loftvegis av landinum, sigur Rói Egholm. Tann ætlanin er komin nakað áleiðis, og verður hon veruleiki, liggja møguleikar í hesum, er hann ivaleysur í. Tað fer at bera til at av- skipa eini trý tons dagliga við tí flogkapasiteti, sum er í dag, so hann metir tað ikki neyðugt at fáa sær egið farmaflogfar, sigur Rói Eg- holm. Men hann metir tó, at eitt sindur av almennum stuðli verður neyðugur fyri at koma í gongd. Rói Egholm sigur seg hava varhugan av, at tað er politiskur vilji at stuðla slík- um tiltøkum, um tey tykjast skilagóð. Og tað heldur hann sjálvur hesa ætlanina vera, tí hon er rættiliga av- markað, sigur hann. Tað, sum teir vóna at fáa av stuðli, skal bara brúkast til hjálp til at fáa støðiðundir verkætlanina í lagi. Aftur ringir telefonin, so til ber at skonkja upp í aftur kaffikoppin, meðan virkis- leiðarin tosar um prísir og fyrireikar keyp á telefon- søluni seinni hendan fyrra- partin. Prátið fellur aftur á teir trupulleikarnar, sum stand- ast av at arbeiða á einum útjaðaraøki. Rói Egholm sigur, at tað ber illa til á einum útjaðara- plássi í Føroyum at brúka tann kunnleika, ein hevur verið uttanlands og nomið. Eitt av høvuðsmálinum í øllum virkisrakstri er til- rættalegging. Men tað ber altso ikki til, tá ein skal laga seg eftir eini sera skiftandi ferðaætlan, sigur hann. Her verður ein noyddur at brúka gamla, føroyska tillaging. Gongur tað ikki í dag, so koma vit í morgin. Ella so- leiðis næstan har á leið. Hetta er bæði ein veik- leiki, men sanniliga eisini ein styrki, sum føroyingurin hevur, sigur Rói Egholm. Men sum flestu vágafólk uggar hann seg við, at nú verður tað ikki so leingi, til undirsjóvartunnilin kemur. Tá verður alt betri. Rói Egholm, virkisleiðari á flakavirkinum í Sørvági, sigur, at tað er sera trupult at leggja nakra vinnu til rættis, tá flutningsmøguleikarnir ikki eru 100% nøktandi. Og tað eru teir ikki í Vágum, sum er ÓLAVUR Í BEITI Heðin Mortensen spurdi al- manna- og heilsumálaráð- harran um bústaðarviður- skifti hjá sosialt veikum borgarum, og vildi Heðin Mortensen hava at vita, um landsstýrismaðurin hevur nakrar ætlanir um at bøta um bústaðarmøguleikarnar hjá teimum sosialt veikastu borgarunum? Heimarøktin Í svarinum til spurningin, sigur Helena Dam á Neyst- abø, at sum støðan er í dag, er tað Almannastovan, sum eftir førimuni finnur loysnir fyri teir borgarar, sum ong- an bústað hava. Men Al- mannastovna hevur hvørki neyðugar heimildir ella møguleikar at skipa fyri var- andi loysnum ella at seta skipanir í verk, sum bøta um trupulleikan í síni heild. – Almanna- og Heilsu- málastýrið hevur tikið spurningin í álvara, og er m. a. í samstarvi við heima- røktina farið undir at kanna, á hvønn hátt vit fremja tær bestu loysnirnar. Neyðugt verður eisini at fáa staðfest, møguliga við lóggávu, um tað er landið ella komm- unurnar, sum hava ábyrgd- ina av at útvega neyðugar búmøguleikar til hesar borgarar. Ætlanin er at ar- beiða fram ímóti at fáa svar- að hesum spurningi á bestan hátt til komandi ár. Hjá kommununum Viðvíkjandi spurninginum, um landsstýrismaðurin kann vísandi til lóggávu siga, hvør hevur skyldu til og ábyrgd av, at eisini hes- um borgarum verður tryggj- að mannsømilig kor, sigur Helena Dam á Nesytabø, at í Føroyum er eingin lóg- gáva, sum áleggur nøkrum myndugleika ábyrgdina av fólki, ið ikki hevur møgu- leikar at fáa sær bústað til- vega. Í Danmark er henda skylda áløgd kommunu- num. – At eingin lóggáva er í Føroyum kemst av, at hetta er ein lutfalsliga nýggjur trupulleiki. Áðrenn ein lóg- gáva staðfestir, hvør hevur ábyrgdina av teimum heim- leysu, mugu vit í felag, land og kommuna, koma ásamt um, hvør tað er, sum hevur ábyrgdina. Í hesum sam- bandi eru stig tikin til at bjóða kommununum, m.a. Tórshavnar Kommunu til fundar um hetta mál. – Sjálv meti eg, at hetta er ein uppgáva, sum hóskar væl at liggja hjá kommun- unum, sum jú hava ábyrgd- ina fyri øllum kringumstøð- um í sambandi við bústað- arviðurskifti í kommununi, sigur Helena Dam á Neyst- abø. Frelsunarherurin Og um almanna- og heilsu- málaráðharrin heldur tað vera rímiligt, at ein privatur felagsskapur sum t.d. Frels- unarherurin átekur sær hesa samfelagsligu uppgávu, utt- an at fíggjarliga grundar- lagið er tryggjað við lóg- gávu, svarar Helena Dam á Neystabø, at hon heldur tað arbeiðið, sum Frelsunarher- urin í Havn ger, vera eitt sera týdningarmikið sosialt arbeiði. Tað er eisini tí, at landsstýrismaðurin á hvørj- um ári roynir á fíggjarlógini at fáa tilvega nóg mikið av peningi til at stuðla Frels- unarherinum í hesum ar- beiði. – Landsstýrismaðurin er tó ikki av teirri fatan, at ar- beiðið hjá Frelsunarheri- num skal tryggjast við lóg. Fæst undirtøka fyri, at tað arbeiðið, sum Freslunarher- urin ger, skal víðkast sum ein partur av heildarloysnini viðvíkjandi teimum heim- leysu, so ætlar landsstýris- maðurin at arbeiða fram ímóti, at Frelsunarherurin fær meira pening til enda- málið tey komandi árini, sigur almanna- og heilsu- málaráðharrin at end á svar- inum. Lutfalsliga nýggjur trupulleiki í Føroyum Í Føroyum er eingin lóggáva, sum áleggur nøkrum myndugleika ábyrgdina av fólki, ið ikki hevur møguleikar at fáa sær bústað tilvega. Í Danmark er henda skylda áløgd kommununum ÓLAVUR Í BEITI Í tilmælinum til framtíðar landbúnaðin undir heitinum »Vinnuliga nýtslan«, sigur Finnbogi Arge, at tjak hevur verið um, hvørt tað er rætt, at landið er so stórur jarð- areigari, ella um landsjørðin átti at verið á privatum hondum. Eisini hevur verið ført fram, at um jørðin varð privatiserað, hevði hon verðið umsitin betri. – Summi halda, at rætt- urin í galdandi lóggávu til at »arva« landsjørð í ávísum førum forðar fyri, at jørðin fer til teirra, sum høvdu fingið mest burtur úr henni. Landsjørðin er stórt sæð aft- urlatin fyri øllum uttan teimum gott og væl fýra- hundrað fólkunum, sum nú einaferð sita við jørðini. – Uttan mun til hvørja støðu tey ymisku hava til landsjørðina, ella um mett verður, at tað at umsita landsjørð er ein framíhjá- rættur ella ikki, so er torført hjá festara at sammeta seg við onnur vinnurekandi, tí teir eiga ikki framleiðslutól- ini og eru soleiðis eisini í eini aðrari støðu viðvíkjandi skattligum avskrivingum o. ø., enn vanlig vinnurekandi eru, vísur Finnbogi Arge á. Sámiliga inntøku Og víðari sigur landbúnað- armálaráðharrin, at í vinnu- ligum høpi er tað greitt, at gagnnýtsla og røkt av jørð- ini í Føroyum ikki kann hugsast, uttan so, at avkastið av jarðarbrúkinum er so mikið stórt, at tey fólk, ið velja sær hesa vinnu, fáa eina sámiliga inntøku burt- urúr. Landbúnaðarfram- leiðsla í Føroyum byggir á tað, sum kann vaksa í Før- oyum. Framleiðslugrundar- lagið er við øðrum orðum føroyska lendið og veður- lagið. – Givið er, at umstøðurnar fyri størst møguligari virð- isøking verða skaptar, tá jørðin verður umsitin, so hon búskaparliga kastar sum mest av sær. Hetta merkir ikki, at festarar, hvør í sínum lagi, miðvíst og fyri ein og hvønn prís skulu økja framleiðsluna. Áseyðatalið og reguleringar í hagalógini seta sínar natúrligu avmark- ingar fyri ovurframleiðslu. Alt eftir stødd, høgleika og alternativum vinnumøgu- leikum, sum t.d. vist- frøðiligari framleiðslu o.a., verður tað upp til tann ein- staka (í samráð við Jarðar- ráðið) at leggja langtíðar- ætlanir fyri festið, sigur Finnbogi Arge. Avleiðingar – Íløgur í fjós, neyt o.a. verða ikki størri, enn fram- leiðslan og marknaðurin kunnu bera. Íløgur skulu ikki gerast við rakstrar- studningi sum grundarlag, tí úrslitið verður størri fram- leiðsla, enn marknaðurin vil keypa. Serligur dentur verð- ur lagdur á at fylgja áset- ingunum í galdandi lóg- gávu. – Har tað verður staðfest, at festari ikki heldur skyldur sínar viðvíkjandi gagn- nýtslu og røkt av jørðini, kríatúrum, bygningum, lán- unum úr Jarðargrunninum, skal Jarðarráðið taka støðu festarans til viðgerðar og áleggja festaranum at fáa viðurskiftini í rættlag. Verð- ur áheitanin ikki fylgd, fær tað avleiðingar fyri viðkom- andi festara. – Samanumtikið merkir hetta, at festari, sum røkir sínar skyldur og í verki vísir dugnaskap, fær møguleika til - í størri mun enn higartil - at økja um vinnuligu nýtsl- una av festinum. Hinvegin fær tað avleiðingar fyri framíhjárætt festarans, tá misrøkt og skyldur mót- vegis Jarðargrunninum ikki verða hildnar. Og at enda sigur Finnbogi Arge í tilmælinum, at vinn- uligu karmarnir eiga at verða støðugt raðfestir, so- leiðis at vinnan fær rúm, ræsur og frið at virka eftir greiðum og nærri ásettum treytum. Við støði í galdandi lóggávu fer Vinnumálastýr- ið at miða ímóti at byggja eina fyrisiting upp, sum er væl samskipað og gera greiðar og vællýstar mann- agongdir, so fyrisitingin kann virka á høgum tæn- astu- og vitanarstigi. Landbúnaðurin skal hava rúm, ræsur og frið at virka Festari, sum røkir sínar skyldur og í verki vísir dugnaskap, fær møguleika til - í størri mun enn higartil - at økja um vinnuligu nýtsluna av festinum. Hinvegin fær tað avleiðingar fyri framíhjárætt festarans, tá misrøkt og skyldur mótvegis Jarðargrunninum ikki verða hildnar, sigur landbúnaðarmálaráðharrin í tilmælinum