mikudagur 4. juni 2003síða 3

4 Nr. 103 - 4. juni 2003 Nr. 103 - 4. juni 2003 5 – Vit fingu skomm og skitna løn frá alivinnuni afturfyri at vit hava verið so lagalig, sigur Ingeborg Vinther VERKFALL Áki Bertholdsen Mánadagin hevði Havbúnað- arfelagið fund við politikarar um støðuna í alivinnuni, nú verkfall er. Tað heldur Ingeborg Vinther lítið um. – Men hetta er kanska tøkkin fyri at vit hava verið so lagalig ímóti alivinnuni, hóast vit hava verið í verk- falli. Hon sigur, at hóast arbeið- arafeløgini hava verið í verið í verkfalli, hava tey givið ali- vinnuni so lagaligar sømdir, sum ongantíð fyrr í nøkrum verkfalli. Hon sigur, at alivinnan hevur fingið undantøk at taka sjúkan fisk og at fáa hann á frystigoymslu, so vit hava roynt tað, sum vit kunnu fyri at gera trupulleik- arnar hjá alivinnuni so avmarkaðar sum gjørligt. Og so góðar sømdir, sum ali- vinnan hevur fingið hesu- ferð, hevur hon ongantíð fingið fyrr og vit hava verið so lagalig, sum vit yvirhøvur kunnu vera undir einum verkfalli. – Men vit mugu so bara staðfesta, at takkarlønin er, at Havbúnaðarfelagið fer til politisku myndugleikarnar í eini roynd at fáa teir at leggja uppí okkara verkfall, sigur Ingeborg Vinther. Hon heldur eisini, at tað er hugvekjandi, at hvørja ferð, verkfall er, veksa trupul- leikar við sjúkum fiski og ILA. Fingu ein tíma at svara Hon heldur eisini, at tað er nógv fyri, at havbúnaðarfel- agið alment fýlist á, at tað ikki hevur fingið svar frá ar- beiðarafeløgunum í verkfalli upp á eina umsókn um at víðka undantaksloyvi til eisini at flyta alifisk av landinum. – Veruleikin er, at tað var omøguligt at svara. Ingeborg Vinther sigur, at tey fingu umsóknina frá H av b ú n a ð a r f e l a g n u m klokkan 13 mánadagin og felagið kravdi at fáa svar longu sama dag klokkan 14, ella ein tíma seinni. – Tað haldi eg er toppmált, tí Havbúnaðarfelagið veit, at tað er ómøguligt. Vit eru fimm feløg, sum eru í verkfalli og ein slík umsókn skal viðgerast av øllum feløgunum og sostatt tekur tað sína tíð at fáa tað viðgjørt. Tí høvdu vit ongan livandi kans at svara. – Men havbúnaðarfelagið hevur nú fingið tað at ljóða sum um at vit ikki hava vilj- að svarað og tí vendu tað sær til politikararnar fyri at fáa teir at leggja uppí. Ingeborg Vinther sigur annars, at nú blivu samráð- ingar við arbeiðsgevararnar í gjár og tí hava tey ikki við- gjørt umsóknina frá Havbún- aðarfelagnum fyrrenn tey vita úrslitið av teimum samráðingunum. Havnar Arbeiðs- mannafelag hevur brotið sínar egnu lógir, nú verkfall er, siga teir, sum hava skrivað undir eitt krav um at fáa lima- fund ella eyka- aðalfund VERKFALL Áki Bertholdsen Nú skal limafundur vera í Havnar Arbeiðsmannafelag um støðuna í verkfallinum Tað hava limir í felagnum sent nevndini í felagnum skrivligt krav um. Beint eftir døgeverða í gjár handaðu nakrir limir í Havnar Arbeiðsmannafelag nevndini skriv við kravi um antin limafund ella eyka- aðalfund av viðgerða verk- fallið. Tað hevur ikki eydnast at fáa at vita, hvussu nógvir limir hava skrivað undir, men tað eru í hvussu so er meiri enn 25, sum er tað ið krevst fyri at fáa eykaaðal- fund. Nakrir av teimum, sum hava skrivað undir, men sum ikki vilja leggja navn til fyri frið skyld, siga, at í veruleikanum hevur nevnd- in í Havnar Arbeiðsmanna- felag brotið sínar egnu lógir í hesum verkfallinum. Teir vísa til grein 31 í lógunum hjá Havnar arbeiðsmannafelag, har tað stendur, at varar eitt verk- fall longri enn 24 tímar, skal málið leggjast fyri limafund at taka støðu til. Grein 31 er soljóðandi: Nevndin kann seta í verk arbeiðssteðg (strike), ið tó ikki kann standa við meira enn eitt samdøgur, uttan at verða góðkendur á felags- fundi, ið tessvegna verður samankallaður, og har av- gerðin verður tikin við van- ligari meirilutaatkvøðu. Men teir leggja eisini dent á, at tað er ikki hetta, sum hetta kravið um lima- fund snýr seg um. – Tað einasta vit vilja, er, at skatta dýpið fyri at vita, hvat limirnir í felagnum siga til verkfallið og um teir taka undir við teirri støðu, sum nevndin hevur tikið, siga teir. Teir leggja afturat, at tær ætla undir øllum umstøðum at vera fult loyalir í teirri støðu, sum limirnir taka. – Hetta er ikki fyri at reisa misálit á nevndina, leggja teir stóran dent á. Hetta er bara fyri at fáa eina kunning og fyri at skatta dýpið. Hans Joensen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafel- ag, váttar, at hann hevur fingið undirskriftirnar. Men hann sigur, at tá hevði nevndin longu tikið avgerð um at halda lima- fund í felagnum. Trupulleikin er bara tann, at samráðiungar skuldu vera í gjár og tí verður í fyrsta tað í fyrsta lagi í dag at tað ber til at halda fundin. Heldur ikki Hans Joen- sen hevur uppfatað hetta sum eitt misálit á nevndina. Hann ásannar eisini, at tað stendur í lógini hjá Havnar Arbeiðsmannafel- ag, at spurningurin um verkfall skal leggjast fyri nevndirnar. – Vit løgdu ikki semings- uppskotið fyri limirnar í 199, tá ið vit samráddust saman við Klaksvíkingum og tað hoyrdu vit onki fyri. Vit brúktu somu manna- gongd í 2001 og heldur ikki tá, hoyrdu vit nakað frá limunum. Hann sigur, at nevndirnar í hinum feløgunum hava heimild at taka støðu og at tað hevði skapt óneyðugan ruðuleika, skuldi nevndin í Havnar Arbeiðsmannafelag lagt málið fyri limirnar og teir høvdu vrakað tað. – Tað er nógv fyri at hoyra Løgmann kasta fakfeløgunum fyri at tey ikki vísa samfelagssinni og ábyrgd. hann skuldi heldur tikið í egnan barm, sigur Ingeborg Vinther VERKFALL Áki Bertholdsen – Løgmaður skuldi heldur tikið í egnan barm Tað rørir ikki Ingeborg Vinther, at Anfinn Kalls- berg í Sosialinum leygar- dagin heitti á partarnar á arbeiðsmarknaðinum um at vísa ábyrgd og samfelags- sinni og at loysa trætuna ímillum arbeiðarafeløgini og arbeiðsgevararnar, so at samfelagið fæst ígongd aftur. Tvørturímóti heldur for- kvinnan í Føroya Arbeið- arafelag, at tað er nógv fyri at hoyra Løgmann tosa um ábyrgd. – Hann skuldi heldur sópa fyri sínari egnu hurð, áðrenn hann kastar øðrum fyri, at tey ikki vísa ábyrgd. Løgmaður hevur sjálvur í fimm ár sitið á odda fyri eini samgongu, har klandur og stríð hevur verið høv- uðseyðkenni so at siga alla tíðina. – At tey, sum mynda landsins stjórn klandrast so illa, sum tey gera í hesi samgonguni, haldi eg ikki er at vísa ábyrgd og sam- felagssinni og hesum hevur Løgmaður ábyrgdina av. Tí er tað nógv fyri at júst hann skal loyva sær at heita á fakfeløgini um at vísa ábyrgd, sigur Ingeborg Vinther. Hon sigur, at verkafólkið má fáa eina sámuliga løn og tað ber ikki til, tað, sum er farið fram hesi seinastu árini, at arbeiðaralønin dragnar meiri og meiri afturímóti øðrum lønar- bólkum. Løgmaður heldur eisini, at tað er neyðugt at viður- skiftini á arbeiðsmarknað- inum verða betrið skipað? – Eg veit ikki, hvat hann hugsar um. Eg veit ikki um ætlanin er at taka samráð- ingarrættin frá okkum ella, hvat hann hugsar um. Ingeborg Vinther sigur, at royndir eru gjørdar at broyta semingslógina, sum er eitt týðandi amboð á arbeiðsmarknaðinum. – Tað endaði við, at landsstýrismaðurin í vinnu- málum legði eitt uppskot fyri fakfeløgini, men tað var so vánaligt at tað var ikki eitt tað einasta fakfel- ag, sum tók undir við tí. – Men kanska er ætlanin bara at skerja rættindini hjá fakfeløgunum? Er tað bara hetta, Løgmaður hugsar um, tá ið hann tosar um at viðurskiftini skulu skipast betri, sigur tað seg sjálvt, at vit fara ikki at góðtaka tað, sigur Ingeborg Vinther. Annars dugir hon ikki at síggja, at tað er neyðugt við fleiri broytingum. –Vit halda, at viðurskift- ini eru nóg væl skipað. Tá ið sáttmálaloysi er, hava vit rætt at fara í verkfall, so einfalt er tað og hetta er ein rættur, sum fakfeløg hava um allan tann frælsa heim- in. Hetta er ikki eindømi fyri føroyska arbeiðs- marknaðin. Eitt, sum nógv hevur ver- ið tosað um, eru reglarnar fyri frumatkvøðugreiðslu. Arbeiðarafeløgin i hava sagt, at frumatkvøðu- greiðslan er ódemokratisk, tí tey, sum ikki taka lut í atkvøðugreiðsluni, verða roknað at hava atkvøtt fyri og tí er tað ógvuliga trupult at fella eitt semingsupp- skot. – Men verkafeløgini hava ikki tosað um, antin tað er nøktandi at broyta tær regl- arnar. Men hon vísir á, at aðrastaðni er tað vanligur meiriluti sum ræður. Annars hevði Føroya Arbeiðarafelag fund fyri limunum kring landið um vikuskiftið og Ingeborg Vinther sigur, at tey fingu fulla undirtøku fyri verk- fallinum. – Vit eru øll hørm um verkfallið, men sum støðan er, varð onki annað at gera, sigur Ingeborg Vinther. Fingu freist upp á ein tíma Hans Joensen fekk undirskriftir á borðið Verkfallið: Løgmaður skal sópa fyri sínari egnu hurð Tá ið sáttmálaloysi er, hava feløgini rætt at fara í verkfall, so einfalt er tað, sigur Ingeborg Vinther, sum ikki vil hoyra Løgmann tosa um ábyrgd, tí sjálvur hevur hann skyldina av størsta ábyrgdarloysinum í samfelagnum Ingeborg og Hans Joensen hava staðið saman í verkfallinum, men endar verkfallið ikki eftir samráðingarnar í gjár, sleppa limirnir í Havnar Arbeiðsmannafelag at siga sína hugsan, Trygdartiltøkini verða munandi strangari enn vanligt, tá Týskland vitjar á Tórsvølli FÓTBÓLTUR Heri á Rógvi Mikudagurin 11. juni verður eftir øllum at døma ein serligur dagur. Tá fer føroyska A-landsliðið hjá monnum á Tórsvøll at spæla móti Týsklandi. Og hetta fer at merkjast. Trygdartiltøkini vera mun- andi strangari enn vanligt er til landsdystir á Tórsvølli. Orsøkin er tann, at hesin dysturin verður mettur sum ein “High-risk” dystur. Og orsøkin til hetta heitið er Týskland. Allir dystir hjá týska fótbóltslandsliðnum verða mettir sum high-risk orsakað av áskoðarunum. Og hóast øll vóna og kanska rokna við, at alt fer at spæla væl av, so hevur føroyska løgreglan fingið at vitja, at um fimmti sokallaðir hoolig- ans kunnu vera á veg til Før- oya í sambandi við dystin. Einki við Trygdartiltøkini til dystin fara millum annað at merkja, at hvør einstakur áskoðari verður visiteraður av vaktunum við vøllin. Gongur tú sum áskoðari ikki við til hetta, hevur tú spilt tær pengarnar fyri at- gongumerki. Og tað einasta fólk hava loyvi at taka við eru “bleytir” lutir, eitt nú fløgg. Ongar fløskur, rús- drekka, trummur ella lutir, sum kanska verða nýttir til at stuðla liðnum við, eru loyvdir inn á Tórsvøll mikudagin 11. juni. Tað er væl og virðiliga útselt til dystin, umleið 6.000 áskoðarar, verður upplýst hjá Fótbóltssam- bandinum. Eitt er, at útselt er. Eitt annað er so, at áhug- in allastaðni frá er ógvuliga stórur. Eitt stórt lið av fjølmiðlafólki og øðrum koma til Føroya til dystin. Eisini fíggjarliga fer hesin dysturin at geva FSF slætt borð, eftir seinnu árini við heldur svikaligum úr- slitinum. Løgreglan Til ein tílíkan high-risk dyst er eisini neyðugt við nógv- um trygdarfólkum Talið av vaktum við vøllin er tvífaldað, og løgreglan hev- ur fyrireika ein størri innsats til dystin. Heili seksti danskir løgreglumenn koma til landið fyri at hjálpa til við trygdartiltøkunum í sambandi við dystin. 600 týskir áskoðarar hava atgongumerki til dystin. Hesir fara at sita fyri seg á langsíðuni við húsið í syðra endanum. Stóra løgregluliðið fer at ansa eftir hesum, men eis- ini øðrum fólkum. Hildið verður fast um, at øll fáa somu viðferð. Og tað verður ikki bert til dystin, at fólk fara at leggja til merkis stórt løgreglulið. Tað verður í eina góða viku. Royndir aðrastaðni frá, at teir flestu tilburðirnir henda áðrenn ella eftir dystin aðrastaðni enn á stadion. Tískil hevur løgreglan sett eyka fólk á vakta fleiri staðni í Føroyum. Hetta verður bæði gjørt við fólki til gongu og í bilum. Soleiðis fer løgreglan at vera munandi meira sjónlig í føroyska landslagnu í vik- uni, tá Føroyar og Týskland hittast á Tórsvølli. Løgreglan fer harumframt at hava eftirlit við serliga Norrønu. Passeftirlitið verður framt umborð, og fólk, sum onga orsøk hava at vera í Føroyum, sleppa heldur ikki til landið. Fólk kunnu, um tey vilja, selja síni atgongumerki til týskarar. Men roknað verð- ur ikki við, at hetta er sann- líkt, tí fólk hava kappast um at fáa fatur á hesum, og hesa upplivingina vilja fólk hava við, verður hildið. Nøkur atgongumerki eru send út, og tey flestu verða send, soleiðis at fólk hava tey eina lítla viku áðrenn dystin. Hetta verður gjørt fyri at forða sølu millum manna. Hugna sær À tíðindafundi týsmorgun- in vóru umboðini fyri Tórsvøll, FSF og løgregl- una á einum máli um, at eingin eigur at vera bangin fyri dystinum, og øll eiga at kenna seg trygg. Týdningarmikið er, at fólk nýta hetta upplivilsi, sum kanska ongantíð verð- ur aftur í Føroyum, varð sagt á tíðindafundinum. Men trygdartiltøkini eru herd munandi, og hetta skulu fólk hava virðing fyri, um dysturin skal ger- ast ein uppliving. Ein annar munur verður eisini, at tað ikki longur er møguligt at ganga við vøllin. Tórsvøllur verður býttur í zonir, sum hava hvør sína inngongd. Toilet og aðrar fa- silitetir verða til hvørja zonu. Ikki alt er komið upp á pláss við Tórsvøll orsakað av verkfallinum, men tað verður á heilt góðari leið til dystin, verður roknað við. High risk á Tórsvølli Umboð fyri Tórsvøll, løgreglu og Fótbóltssambandið løgdu týsmorgunin fram ætlanirnar í sambandi við landsdystin móti Týsklandi Mynd: Jens Kristian Vang SEV-stýrið skal standa skúlarætt Teir 77 limirnir í um- boðsnevndini hjá SEV skulu nú taka støðu til, hvørjar avleiðing- ar málið um sáttmál- an millum SEV og Maskinmeistarafelagi ð skal fáa. Á komandi fundi skal stýrið geva umboðsnevndini eina frágreiðing um gongdina í málinum, og sum kunnugt eru limirnir í stýrinum ójavnir á máli um, hvat farið er fram SEV Stefan í Skorini Málið um sáttmálan millum SEV og Maskinmeistarafel- agið verður nú tikið við við- gerðar á hægsta stigi. Á tí ár- liga umboðsnevndarfundin- um, sum verður tá verkfallið er av, skal stýrið geva um- boðsnevndini eina frágreið- ing um, hvat farið er fram í málinum. Fundurin hevur verið á skránni áður, men vegna verkfall er hann út- settur. Tað er Hans Tausen O- lsen, umboðsnevndarfor- maður, sum fer at leggja hetta málið fyri umboðs- nevndina. Hann heldur, at manna- gongdin í málinum, tá SEV gjørdi sáttmála við Maskin- meistarafelagið, er so iva- som, at málið má leggjast fyri umboðsnevndina til støðutakan. Hann fer at mæla til, at SEV gerst limur í Komm- unala Arbeiðsgevarafelagn- um, so at komandi samráð- ingar ikki verða førdar av SEV. Harvið missir leiðslan í SEV samráðingarrættin. Hetta skal forða fyri, at ein slík støða aftur kemur fyri. Sum skilst er hetta eitt sera ógvusligt stig at taka, men Hans Tausen Olsen heldur, at hetta er neyðugt. Ósemja í stýrinum Sum skrivað varð í blaðn- um í gjár, so eru stýrislimir- nir ikki á einum máli um, hvørja kunning teir fingu á fundinum tann 28. mars. Dagin fyri hevði leiðslan á SEV verið á fundi við Fíggjarmálaráðið, har hon fekk at vita, at Karsten Hansen ikki fór at góð- kenna sáttmálan. Umboð fyri SEV á tí fundinum vóru Poul Arni Jacobsen, stýrisformaður, Klæmint Weihe, stjóri, og John Danielsen, skrivstovustjóri. Dia Poulsen, sum um- boðar Suðuroynna í stýrin- um, førir fram, at hann ikki var kunnaður um, at Kar- sten Hansen ikki fór at góð- kenna sáttmálan. Visti hann tað, hevði hann ikki givið formanninum heimild at skriva undir við Maskin- meistarafelagið. Kristian Fríðrik Olsen, næstformaður í stýrinum, sigur hinvegin, at hann fekk nøktandi kunning, og at hann visti av, at Karsten Hansen dagin fyri hevði sagt, at hann ikki fór at góðkenna sáttmálan. Teir sjey stýrislimirnir skulu nú greiða umboðs- nevndini frá, hvussu alt er farið fram. Brot á lógina Spurningurin er so, hvør fer at sita eftir við svartaperi. Um stýrislimirnir vistu av, at Karsten Hansen ikki fór at góðkenna sáttmálan, men kortini hava givið formann- inum heimild at skriva undir, so er spurningurin, um hetta ikki er brot á kommunustýrislógina. Hon sigur nevniliga greitt, at landsstýrismaður- in skal góðkenna slíkar sát- tmálar. Vistu stýrislimirnir av hesum, hví góvu teir so formanninum heimild at skriva undir? Um stýrislimirnir hinveg- in ikki vistu av, at Karsten Hansen ikki fór at góðkenna sáttmálan, so stendur leiðsl- an í SEV við einum stórum trupulleika. So hevur hon nevniliga ikki kunnað stýr- islimirnar nóg væl um, hvørja støðu Karsten Han- sen hevði í hesum málinum. Nú verður bólturin so spældur yvir til umboðs- nevndina, sum eigur næsta leikin. Hans Tausen Olsen, umboðs- nevndarformaður í SEV, hev- ur gjørt av, at umboðsnevnd- in skal taka støðu til, hvørjar avleiðingar málið um sátt- málan millum SEV og Maskinmeistarafelagið skal fáa fyri leiðsluna og stýrið C M Y K 5 4