fríggjadagur 6. juni 2003síða 3

4 Nr. 105 - 6. juni 2003 Nr. 105 - 6. juni 2003 5 Alivinnan ein um- hvørvis- bumba – ferða- vinnan við at syndrast VERKFALL Jan Müller Bjarni Djurholm, landsstýrismaður vón- ar, at verkfallið nú verður av, nú partarnir á arbeiðsmarknaðinum aftur eru savnaðir til at finna seming. Avgjørt neyðugt er at nakað ítøkiligt hendir nú. Støðan í alivinnuni er so álvarsslig, at man kann ikki bíða longur. Ætlanin hjá landsstýr- ismanninum var at lóg- geva um alivinnuna men tá tað frættist mánakvøldið at partar- nir fóru aftur til sam- ráðingarborðið, helt hann at tað fór at bera til at fáa eina semju. Um støðuna í ali- vinnuni sigur landsstýr- ismaðurin, at lands- djóralæknin hevur gjørt eina frágreiðing sum ikki er nakar hugnalig- ur lesnaður. Hon vísir, at alivinnan er vorðin ein umhvørvisbumba. Fimm alibrúk eru um at fara av knóranum og sum hava eitt virði uppá 300 mill. kr. Uppá fyrispurning hví man ikki hevur lagt uppí frá politiskari síðu nú alivinnan er um at fáa banahøgg sigur Bjarni Djurholm, at stóð tað til hansara so hevði tað longu verið gjørt fyri alivinnuna, men tað hevur ikki bor- ið til. Man skal hava politiskan ryggdekning fyri at gera tað og tað eru ikki allir, sum hava mett, at tíðin hevur verið búgvin til tað. Landsstýrismaðurin ber eisini stóra ótta fyri ferðavinnuni. Alt tað sum er bygt upp gjøg- num fleiri ár er við at fara fyri skeyti. Í sam- bandi við dystin móti Týskalandi koma nógv- ir útlendingar til Før- oya. Eitt nú fleiri av keypararunum av før- oyskum alilaksi til at hyggja eftir alivinnuni. – Nú hava vit brúkt nógva orku at profilera Føroyar so tað verður eisini eitt annað bílat útlendsku tíðindafólk- ini fáa av Føroyum, tá tey koma í næstu viku, nú alt samfelagið liggur nærum lamið, har tómar hyllar, tóm virki osfr. eru gerandismyndin. SENDIHARRAVITJAN Jan Müller Herfyri vitjaði nýggi franski sendiharrin í Dan- mark, Régis de Belenet Føroyar á fyrstan sinni. Hetta hendi um somu tíð, sum Julianna Klett, advo- katur varð útnevnd til nýggjan franskan konsul í Føroyum eftir Valdemar Lützen, sum hevur ynskt at leggja frá sær. Konslaem- bætið hevur annars verið í Lützenfamiljuni í 104 ár. Tað var undir nýggjum og hugnaligum umhvørvi, at franski sendiharrin beyð fyrst til tíðindafund og seinni til móttøku fyri inn- bodnum, nevniliga í nýggja Vertshúsinum í Havn, sum okkara kendi listamaður Tróndur Patursson hevur gjørt litríkt og livandi við sínum sertøku litum og glaslistaverkum. Franski sendiharrin, sum hevur verið í uttanríkistæn- astu í 34 ár, er útbúgvin í politiskari vísind og løg- frøði. Hann hevur m.a. ver- ið ráðgevi hjá verjumála- ráðharranum, hevur verið sendiharri í Ruslandi, áðrenn Múrurin fall, hann hevur verið í Nato og hevur eisini verið sendiharri í Jibuti og Eritrea umframt í Sweits og Lichtenstein. Nú hevur hann so sæti í Keyp- mannahavn og hevur sum sítt arbeiðsøki eisini Føroy- ar og Grønland. Vitjanin varð nógv merkt av okkara fiskivinnusam- starvi við Frakland, har hann m.a. vitjaði virki um- framt at hitta umboð fyri landsstýrið, her bæði løg- mann og varaløgmann. Sendiharrin fegnast um fiskivinnusamstarvið við Føroyar og ivast ikki í, at føroyingar hava møguleika at útflyta uppaftur meira av teimum serstøku fiskavør- unum, sum fraklendingum dáma. Sendiharrin kom til Før- oya við nýggju Norrønu, og hann heldur skipið vera sera gott at ferðast við. Hann heldur møguleikar skuldu verið at fingið fleiri fronsk ferðafólk henda vegin. Her hugsar hann m.a. um ferðafólk, sum dáma náttúru og serstakar mentanir heldur enn at leita sær í onnur lond. Hann er fegin um at tað eru nógvir føroyskir ung- dómar, sum velja at læra franska málið og heldur hann fyri, at hetta kann vera við til at knýta enn sterkari bond millum londini. Møguleikar skulu so eisini verið hjá føroyingum at farið til Fraklands at læra mál og mentan. Her eru møguleikar at søkja um stuðul. Uppá fyrispurning um hann heldur vónir eru fyri at stóra franska oljufelagið TotalFinaElf fer at vísa føroyska landgrunninum áhuga í framtíðini sigur sendiharrin, at feløgini fylgja gongdini í Føroyum. Tey hava verið virkin her eina tíð men tóku seg aftur, tá fyrsta útbjóðingin gjørd- ist veruleiki, eitt nú orsak- að av treytunum og tí tað ikki var so lætt at fáa sam- starv við nakað føroyskt oljufelag. Hann helt fyri, at feløgini eru opin fyri nýggjum avbjóðingum og duldi heldur ikki fyri, at eins og onnur oljufeløg so má metast, at eisini fronsk feløg fara at vísa eini kom- andi útbjóðing í føroyskum øki ans. Hetta vil tó altíð vera ein spurningur um oljutilgongdina í heiminum sum heild og annars um tær reglur og treytir, sum verða galdandi. Hann útilokaði tó ikki, at møguleiki er at síggja fronsk oljuáhugamál í føroyskum øki í fram- tíðini. Nýggi franski sendiharrin í Danmark: Vil menna samvinnuna við Føroyar Franski sendiharrin her saman við Julionnu Klett, nýggja franska konslinum uttanfyri Vertshúsið, sum flaggaði við teimum røttu litunum henda dagin Mynd Jan Müller Frá tíðindafundinum inni í teimum snotuligu og hugnaligu hølunum í Verthúsinum Mynd Jan Müller Løgmaður: Partarnir eiga trætuna Broyt- ingar hjá Jacques Fríggjakvøld verða nú meira føroysk í Jacques. Føroyska tilhaldsstaðið við Nørreport broytti herfyri navn frá Jack- Ways til Jacques. Fríggjakvøldið hevur Jacques verið útleigað til Club Schhhh, sum hevur spælt nógv øðrvísi tón- leik, enn leygarkvøldini bjóða á Jacques. Hetta er nú liðugt. Fríggjakvøld vil live tón- leikur verða spældur Jac- ques. Nú fríggjakvøldið verða tað Pætur við Keldu og Eyðun Nolsøe, sum fara at spæla. Seinni út á náttina verður diskotek, har Eyðfinn Drewsen fer at velja løgini. Jacques sýnir annars báðar landsdystirnar hjá Føroyum - móti Íslandi og Týsklandi. Løgmaður heldur ikki, at tað er rætt at blanda seg í trætuna á arbeiðsmarknaðinum VERKFALL Heri á Rógvi Landsstýrið við løgmanni, Anfinn Kallsberg, á odda gjørdi í vikuni av ikki at leggja upp í fyri at gera ein enda á verkfallinum. Løg- maður hevur higartil um- vegis fjølmiðlarnar heitt á partarnar á arbeiðsmarkn- aðinum um at finna eina semju. Men hevur ikki verið beinleiðis í sambandi við partarnar. Hetta átalaði fyrrverandi løgmaðurin, Atli Dam, tann núverandi av slagnum fyri í Sosialinum. Atli Dam segði tá: “Løgmaður átti ikki at givið pørtunum boð um- vegis fjølmiðlarnar, men hann skuldi havt kallað teir saman og givið teimum eina ordiliga yvirháling, so- leiðis at teir settu seg at finna eina semju.” Men hesum er Anfinn Kallsberg ikki samdur við honum í. – Entin eru tað partarnir á arbeiðsmarknaðinum, sum loysa trætuna, ella eru tað politikararnir. Tá vit sum politikarar ikki fara upp í málið, so skulu vit eisini halda okkum frá at blanda okkum, sigur An- finn Kallsberg. Løgmaður sigur seg fylgja eftir førimuni væl við í verkfallinum, men hann hevur onga ætlan um at blanda seg. Landsstýrismaðurin hjá Fólkaflokkinum í vinnu- málum, Bjarni Djurholm, hevur heitt á semingsmenn- inirnar um at fara aftur til partarnar. Men hetta hug- skotið hevur Bjarni Djur- holm ikki fingið frá sær, sigur løgmaður. Kortini fáa vit ikki løgmann at siga, at hetta var skeivt gjørt. Fólkaflokkurin hevur í fjølmiðlunum boða frá, at hann er til reiðar at gera ein enda á verkfallinum, finna partarnir á arbeiðsmarkn- aðinum ikki eina semju. Men hesa útsagnina vil løg- maður als ikki gera við- merkingar til. Hann vísir bert til formanninum fyri flokkin, Òla Breckmann. Anfinn Kallsberg heldur, at hann hevur gjørt sína skyldu í sambandi við verkfallið Gjalda mest, men eru harðast raktir - Tað er hugstoytandi, at alarar, sum yvir- høvur gjalda sínum arbeiðsfólki meira enn vanliga tímaløn, eru teir, sum eru harðast raktir av verkfallinum, sigur Súni Durhuus á Vestlax ALING OG VERKFALL Vilmund Jacobsen Líkt er til, at tað er torført at fáa eina heildarmynd av, hvussu alivinnan hevur ver- ið fyri undir hesum verk- fallinum, sum nú hevur vart í meira enn fýra vikur. Har alibrúk eru rakt av ILA-sjúku, hava arbeiðara- feløgini givið avmarkaði undantaksloyvir at taka fisk til tess at byrgja uppfyri ov stórum felli. Er ILA í út- broti, doyr nógvur fiskur, og smittan breiðir seg skjótt. Velduga stór virðir standa uppá spæl, og eitt ILA-rakt alibrúk hevur verið samanborið við eina stóra fiskagoymslu, sum stendur í ljósum loga. Heilsumyndugleikarnir á økinum krevja, at alibrúk, sum eru rakt av ILA, skulu tømast sum skjótast. Nú verkfall er, verður kapasit- eturin hareftir, tí talið av arbeiðsfólki er avmarkað, og allur fiskurin skal fryst- ast. Sosialurin vitjaði í Gøtu stutt eftir, at verkfallið byrjaði. Har stríddust tey við at taka ILA-sjúkan fisk upp úr nótunum, soleiðis at fellið ikki verður ov stórt. Í tveimum nótum við 800 tonsum av fiski, høvdu tey ILA í útbroti, og í byrjanini doyðu einir 250 fiskar um dagin. Vit hava skilt, at støðan hevur verið uppaftur trupl- ari hjá teimum á Bakka, har nógv størri nøgdir av fiski eru deyðar. Ovasti leiðarin fyri alingini har hevur tó ikki viljað tosað alment um støðuna. Vestlax stabilt Súni Durhuus á Vestlaxi og Vestsalmon, sum bæði hevur smoltaling, sjógval- ing og sláturvirki, sigur, at eini 120 fólk, sum starvast hjá teirra feløgum, eru í verkfalli. - Men vit hava ikki havt tað stóra fellið hesaferð, tí støðan hjá okkum í løtuni er rímiliga stabil. Hetta hevur hóast alt lætt nógv um. Verri var undir seinasta verkfalli, tá ið ILA-sjúka rættiliga gjørdi um seg. Alt arbeiði á sláturvirkin- um í Kollafirði hevur ligið stilt seinastu fýra vikurnar, men tað hevur eydnast teimum, sum starvast hjá feløgunum og ikki eru í verkfalli, at hildið lív í fiskinum. - Fóðurskipaninar til smoltalingina og sjógval- ingina eru sjálvvirkandi, og hetta lættir ómetaliga nógv um undir slíkum umstøð- um, sigur Súni. Hugstoytandi Súni Durhuus heldur tað vera hugstoytandi, at verk- fallið rakar alivinnuna so hart hvørja ferð, verkfall er, tí veruleikin er, at tey, sum starvast runt um á alibrúk- unum, fáa meira løn enn vanligu tímalønina. Spurdur, hví hesi fólk eru betur lønt enn onnur, sum gera vanligt tímalønt ar- beiði, sigur hann: - Hetta kemst av, at tey arbeiða undir stórari ábyrgd, tí tað, tey fáast við, er livandi fiskur, sum krev- ur sína dagligu røkt. Hann heldur tað tí vera ógvuliga keðiligt, at júst alarar verða so hart raktir hvørja ferð, verkfall er. - Og ringast er, har sjúka er við at taka fótin undan alarunum, sigur Súni Dur- huus. Vestlax hevur aling í eitt nú Vestmanna, Sundalagn- um, Fuglafirði og á Oynd- arfirði. Á sláturvirkinum hjá Vestsalmon í Kollafirði ar- beiða eini 80 fólk í tveim- um vaktum. - Tað er ógvuliga keðiligt, at júst alarar verða so hart raktir hvørja ferð, verkfall er, tí tey, sum starvast í alivinn- uni, tjena meira enn vanligu tímalønina, sigur Súni Dur- huus á Vestlax C M Y K 5 4