hósdagur 12. juni 2003síða 7

Nr. 108 • hósdagur • 12. juni 2003 • 77. árgangur • www.sosialurin.fo Tá ið Lübeck var í Føroyum Nú vitja týsku heims- stjørnurnar, men tað kendist eisini sum stórhending, tá ið týskt 2. deildarfelag vitjaði B36 fyri 36 árum síðani TÝSKUR FÓTBÓLTUR Jóannes Hansen Í 1967 ella fyri 36 árum síðani hevði B36 ein týskan venjara, sum nevndist Walt- er Pfeifer. B36 spenti bogan høgt hetta árið, og teir ætlaðu at gerast meistarar. Tað eydnaðist teimum ikki, m. a. tí teir taptu báðar dystirnar ímóti KÍ – 3–1 í Klaksvík og 3–2 í Gunda- dali. KÍ vann meistaraheit- ið annað árið upp í slag. Tað var hetta liðið, sum seinni gjørdist hugtak undir heitinum 66 liðið. Men hóast tað ikki eydnaðist hjá Pfeifer at gera B36 til meistarar, so syrgdi Pfeifer í hvussu so er fyri at seta ein varða eftir seg í Føroyum. Tað var vitj- anin hjá VFB Lübeck. Við venjaranum sum millum- manni varð týska felagið av B36 bjóðað henda vegin fyrst í juni, eftir at týska kappingarárið var av. Talan var um lið úr næstbestu týsku deildini. Sambandið úr Føroyum og til stóra fótbóltsheimin var ikki nakað serligt, og einki sjónvarp var at fylgja stóru feløgunum í. Tí kendist tað, sum um tað so at siga vóru umboð fyri varaheimsmeistararnar (Vesturtýskland hevði árið frammanundan tapt tiltiknu HM finaluna á Wembley ímóti Onglandi), sum vóru komnir henda vegin. Fíggjarliga var talan um ódnartak hjá B36, men tað segðist, at teir komu væl burturúr tí. Teir fingu bæði ÍSF og KÍ at hjálpa sær við útreiðslunum, tí Lübeck spældi umframt ímóti vert- unum eisini ímóti lands- liðnum, KÍ og býliðnum. B36 tapti eitt regnkvøld í Gundadali 3–1. Landsliðið, sum fyrireikaði seg til heimadyst ímóti Hetlandi (vunnu 1–0) og tiltiknu ferðina til Íslands (taptu 2–1), spældi 7. juni venj- ingardyst ímóti Lübeck, sum vann 4–0. Sunnudagin á norðoya- stevnu var Lübeck í Klaks- vík. Talan var um góðveð- ursdag av teimum heilt sjáldsomu. So nógvir áskoðarar vóru kring vøll- in, sum tað neyvan høvdu verið frammanundan, og sum tað heilt sjáldan munnu hava verið síðani. Lübeck vísti hugflogsríkt og ágangandi fótbóltsspæl, og teir vunnu 5–1. Lübeck málverjin hevði fingið ein snudd í Gundadali, og tí var Jørleif Kúrberg, sum um hesa tíðina kappaðist við Ólav Olsen um málverju- plássið hjá B36, málverji hjá teimum á norðoya- stevnu. Tey, sum sóu dystin í Klaksvík, eiga framvegis at komast við rimmar málið, sum KÍ fekk. Jákup Gerða- líð var ongantíð fastur mað- ur á besta KÍ liðnum. Men henda dagin var hann við. Staddur eitt sindur framm- anfyri miðjuna og eitt sind- ur til vinstru meddaði hann til, og bólturin fór beina kós aftur um Jørleif Kúrberg og upp í hornið í eystara mál- inum. Lübeck spældi eisini ímóti býliðnum, sum teir vunnu stórt á. Týsku gestirnir í Føroy- um í 1967 høvdu ikki heimsstjørnur á liðnum av tí slagnum, sum nú hava verið í Føroyum. Ein dani spældi við. Hann nevndist Erik Nielsen og var klókur miðvallari. Tað er ikki langt frá, at hann heimafturkom- in til Danmarkar eftir yrkis- skeiðið í Týsklandi, spældi við B1901 í Nykøbing Falster. Tá í tíðini var tað ikki loyvt donskum yrkis- spælarum í øðrum londum (í heimligu kappingini varð sagt, at allir teir donsku spælararnir vóru amatørar) at vera við á landsliðnum. Erik Nielsen hevði spælt níggju landsdystir, áðrenn hann gjørdist yrkisspælari, og eftir heimkomuna var hann eina ferð á landsliðn- um. 21. september í 1969 ella góð tvey ár eftir at hann hevði verið í Føroyum við Lübeck, var hann á danska landsliðnum, sum tapti 2–0 í Oslo. Millum hinar Lübeck spælararnar í Føroyum var miðframherjin Waberski, sum segðist spæla á týskum unglingalandsliði, og so Boncke, sum segðist vera málverji á regiónsliðnum í økinum kring Lübeck. Týski bilhandlarin hevur verið fleiri ferðir í Føroyum síð- an 1967. Hann heldur at føroyska samfelag- ið hevur verið fyri einari stórari menn- ing seinastu 30 árini. Eg minnist stóru náttúru økini, men hesi eru burtur í dag, sigur Gerd Freier, sum var við á ferðini hjá VFB Lubeck í 1967. FØROYAFERÐ Páll Holm Johannesen Í samband við landsdystin ímóti Týsklandi, hevur fyritøkan P/F Wenzel for- kunnuga vitjan í hesum døgum. Tað eru fýra bil- handlarar hjá Ford í Týsk- landi, sum vitja føroysku fyritøkuna. Ein teirra, Gerd Freier, var eisini í Føroyum fyri 36 árum síðan, tá VFB Lubeck spældi fýra dystir ímóti føroyingum. Hann starvast í dag sum bilhandlari í Luhnenburg, sum liggur 100 km sunnan fyri Lubeck. Gerd Freier kom til Før- oya mánadagin við Nor- rönu, sum jú er bygd í Lubeck. Hann spældi sein- ast í 60 árunum við týska felagnum VFB Lubeck. Freier minnist væl ferðina í Føroyum í 1967. Hann sig- ur frá, at eingin á týska liðnum kendi nakað til Føroyar undan ferðini. – Vit hildu at Føroyar verða eitt stað í Eysturríki, men tað funnu vit skjótt út av, at vit skuldu á eina longri ferð,enn til Eystur- ríkis. Føroyska landsliðið hevur gjørt nógv fyri vísa á Føroyar runt í heimi, og í dag vita flestu týskarar, hvar Føroyar liggja, greiðir Gerd Freier frá Týskarin fortelur, at ferðalagið kom við Tjaldr- inum til Føroya frá Keyp- mannahavn, og leikarar og venjarar gistu privat í Havn. Minnist serliga lands- dystin Á ferðin leikti Lubeck fýra dystir, og serliga minn- ist Freier dystin ímóti landsliðnum. – Av dystun- um vit leiktu, minnist eg serliga dystin ímóti før- oyska landsliðnum, sum vit vunnu 4-0. Eg minnist ser- liga, tá týski tjóðsangurin var spældur, hvussu vána- ligt tað ljóðaði, fortelur Freier skemtandi. Aftaná dystin ímóti før- oyska landsliðnum, var Lu- beck ferðalagið bjóða í B36-húsið. Freier greiðir frá, at hann minnist hvussu gestablídnir føroyingar vóru, og at hansara viðleik- arar vóru bergtiknir av, hvussu væl føroyingar dugdu at hugna sær. Sjálvur spældi Freier sum yrkisleikari hálva tíð frá 1966 til 1971, og tey sein- astu nógvu árini hevur hann arbeitt á fyritøku hjá Ford í Luhnenburg. Í arbeiðsør- indum, hevur hann verið í Føroyum fleiri ferðir, síðan 1967. – Í Føroyum er nógv broytt, síðan í 60 árunum. Eg hugsi sjálvsagt fyrst um bilarnar, men sjálvsagt eis- ini tey mongu bergholini og vegirnir, sum eru bygdir. Tá vóru stór vøkur grøn natt- úruøki, men hesi sær ein ikki longur, fortelur Freier at enda. Gerd Freier: -Vit hildu Føroyar vera eitt stað í Eysturríki Ein av leikararunum, sum vóru á liðnum hjá VFB Lubeck í 1967 í Føroyum, Gerd Freier, er í hesum døgum aftur í Føroyum í samband við landsdystin. Hann minnist væl frá ferðini í Føroyum í 1967. Mynd: Jens Kr. Vang 13 12 Nr. 108 - 12. juni 2003 TÍÐINDASKRIV Kom út í náttúruna og hygg at villum plantum sunnu- dagin hin 15. juni. Føroya Náttúrugripasavn skipar í ár fyri degnum. Túrurin gevur góðar møguleikar at fáa meira at vita um villan plantuvøkstur í Føroyum, og krevur ikki nakrar for- kunnleikar til plantur. Dagurin verður eisini hildin í Noregi, Svøríki, Grønlandi og Danmark har plantufrøðifeløgini skipa fyri. Stigtakari til dagin var tað danska plantufrøði- felagið, ið hevur hildið hendan dagin í 15 ár á rað. Á 80 støðum í Danmark, 1 í Grønlandi, 210 í Svø- ríki, 80 í Noregi og 2 í Føroyum fara plantufrøð- ingar at greiða frá villum plantum, túrurin er fyri øll og er ókeypis. Beint nú standa nógvar plantur í láglendinum í hægsta blóma, so góður møguleiki skuldi verið fyri at sæð ein hóp av plantum. Ein túrur út náttúruni verður meiri áhugaverdur, jú meira tú veit um tað, ið tú sær. Veitst tú hvussu planturnar eita, eitt sindur um teirra livistøð, út- breiðslu, títtleika, lívfrøði, hvat tær hava verið nýttar til, og um tær kanska verða nýttar enn, meiri fært tú burtur úr einum túri í náttúrini. Alt hetta fært tú meira at vita um á vill- blómudegnum. Tann eini túrurin verður á Tvøroyri og hin verður í Tórshavn. Um onkur held- ur vildi farið út í plantu- frøðiliga urtagarðin á Debesartrøð hjá Náttúru- gripasavninum, verður fólk á staðnum, ið kann greiða frá tí, ið har veksur. Samlaða skráin fer at liggja á heimasíðuni hjá Føroya Náttúrugripasavni www.ngs.fo Meira upplýsingar um dagin kunnu fáast við at venda sær til Føroya Náttúrugripasavn á tlf. 352300. Villblómudagur í Norðri 2003 sunnudag 15. juni TÍÐINDASKRIV So er tíðin komin til, at stóra Barnatiltakið Nósabarnaprix 2003 aftur er á skránni. Hópin av børnum hava teknaÝ seg til kappingina, og fara tey við sangið og framførslum at kappast um heiðurin at bera heitið „Vinnarin av Nósabarnaprix 2003". Lagt verður til brots í KÍ-Høllini í Klaksvík, har fyrsta undanumfarið verður. Tiltakið byrjar kl. 19:00 og endar kl. 21:00. 10 luttakarar eru við, og onkur teirra hev- ur dansarar og/ella kór við sær á pallin, so spennandi verður hvussu børnini har norðuri fara at klára seg. Aftur í ár hava sera nógv teknað seg, og áhugin tykist eins og í fjør at vera líka stórur. À plakatum og aðrastaðni verður lýst við at ein „spennandi gestur kem- ur á vitjan" so har verður nógv gott á skánni, bæði fyri børn og vaksin. Nósabarnaprix 2003 er stuðlað av Føroya Banka, sum eisini letur gávulutir til áskoðarar- nar. Kostnaðurin fyri eitt atgongumerki er kr. 100,- (børn undir skúla- aldur gjalda kr. 40,-). Barnatiltakið Nósa- barnaprix 2003 Lægstu rentur nakrantíð Sum væntað, og sum umrøtt í seinasta marknaðarráki, vóru leiðandi renturnar í Evropa og Danmark lækkaðar í farnu viku. Bæði evropiski mið- bankin og danski tjóðbankin avgjørdu at lækka leiðandi renturnar við 0,50%-stigum. Danska diskontoin er nú 2,00% og hetta er lægsta stig í útvið 200 ár. Rentulækking- arnar koma av, at stóru bú- skapirnir í Evropa eru í kreppu, og at evran sam- stundis er áleið á hægsta stigi, síðani evrusamstarvið varð sett í verk í 1999. Fyri at stimbra búskapirnir og forða fyri at negativa gongdin held- ur áfram vóru nevndu stig tikin. Rentulækkingarnar koma at viðføra, at eisini føroysku peningastovnarnir fara at lækka teirra rentur. Partabrøv hava sum heild staðið seg væl seinastu vik- una. Kortini hava tíðindir um, at amerikanska virðisbræva- eftirlitið er í ferð við at kanna roknskaparframferðina hjá IBM, havt ávirkan. IBM hevur sjálvt borðið tíðindini og avsannar, at nakað óreglu- ligt er farið fram. Tíðindini hava tó merkt marknaðirnar, tí hesir hava verið bangnir um, at gølurnar frá seinasta summari fara at endurtaka seg. Kursurin á IBM er fallin um 10% síðani tíðindini vóru borðin. Tíðindini hava ikki havt stóra ávirkan á norður- lendsku partabrævamarkn- aðirnar. Umframt tær leiðandi rent- urnar, eru eisini lánsbræva- rentur á metlágum stigi í løtuni, og spurningur má tískil setast, um gongdin við lækkandi rentum fer at halda áfram. Viðvíkjandi leiðandi rentunum er sannlíkindi fyri enn lægri rentum, so leingi evran er á høga stiginum og so leingi greið tekin um betraða búskapargongd ikki eru tilstaðar. Lánsbrævarent- urnar kunnu eisini lækka meira, men hesar eru um at náa markið, og tá tekin koma um at bjartari sær út í bú- skapunum, vilja hesar hækka aftur. Hetta verður to ikki fyrr enn eftir summarfrítíðina. Tískil eigur ein at vera var- ligur, tá lánsbrøv skulu keyp- ast komandi tíðina. Partabrævamarknaðirnir liggja framvegis á einum høgum stigi og roknast skal tí við, at partabrævaíleggjarar kunnu staðfesta vinning av teirra partabrøvum. Tískil kunnu marknaðirnir tíðum vera eitt sindur óstøðugir. Verður hugt eftir seinnu hálvu av 2003, kunnu markn- aðirnir fara at standa seg hampuligt, men hetta er tengt at hvussu búskapirnir fara at roynast. Rentur Partabr vav sit¿l Renta K ursur +/- % Diskonto 2,00% -0,50% KFX, Danmark 213,7 1,3% 2 ra lnsbr v 2,38% -0,18% OM X, Sv¿rki 528,9 2,0% 5 ra lnsbr v 2,94% -0,22% DJ Stoxx 50, Evropa 2375,0 0,2% 10 ra l nsbr v 3,82% -0,17% S&P 500, USA 975,9 0,9% Œl¿gufel¿g G jaldoyra K ursur +/- % K ursur +/- % L nsbr¿v DKK 107,7 0,4% USD 633,70 0,4% Evru L nsbr¿v 168,5 0,4% EUR 742,61 0,0% Norr¿n Partabr¿v 63,5 0,9% GBP 1042,26 0,9% Altj ¶a Partabr¿v 67,3 0,9% NOK 90,74 -3,6% Renta og kursir kl 10 gj r. Broytingar eru trokna¶ar m un til fyri viku s ¶an. +/- %-stig Marknaðarrák Vika 24, 2003 www.kaupthing.fo C M Y K 12